به اذعان متخصصان، در سال‌های اخیر مصرف خودسرانه داروهای روان‌پزشکی، به‌ویژه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین مانند فلوکستین، سرترالین، سیتالوپرام و اسیتالوپرام، به‌طور نگران‌کننده‌ای افزایش یافته است؛ این داروها اغلب به‌اشتباه بی‌خطر، غیراعتیادآور یا تقویت‌کننده خلق تلقی می‌شوند، در حالی که چنین تصوری از اساس اشتباه است.
روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در این باره توضیح داد: واقعیت این است که هیچ داروی روانپزشکی‌ برای مصرف خودسرانه طراحی نشده است؛ این داروها جزو داروهای تجویزی هستند و استفاده از آن‌ها بدون نظارت پزشک می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.
دکتر لیلا رازقیان، دلایل متعددی را برای روی آوردن برخی افراد به مصرف خودسرانه این داروها برشمرد و گفت: دسترسی آسان و محدود نبودن دسترسی به این داروها، عاملی در جهت تشدید این روند است؛ توصیه دوستان و اتکا به تجربیات دیگران یا استفاده از نسخه‌های پزشکی فاقد اعتبار زمانی، بدون در نظر گرفتن شرایط فردی از دلایل مصرف خودسرانه این داروهاست.
وی ادامه داد: خودتشخیصی افسردگی یا اضطراب و تلاش برای تشخیص و درمان بیماری صرفاً بر اساس احساسات فردی یا مشاهده چند علامت پراکنده و تصور غلط از بی‌خطر بودن که این تصور نادرست که «اگر حالم بد شد، قطعش می‌کنم» مانع از درک خطرناک بودن این اقدام می‌شود که می‌تواند فرد را به سمت مصرف خودسرانه این داروها سوق دهد.
وی با تأکید بر اینکه تشخیص اختلالات روان‌پزشکی نیازمند ارزیابی بالینی دقیق توسط پزشک متخصص است و صرفا بر اساس احساسات فرد یا شماری از علائم ظاهری ممکن نیست، افزود: مصرف خودسرانه داروهای روان‌پزشکی بدون ارزیابی بالینی و تجویز پزشک، می‌تواند منجر به عوارض و پیامدهای جدی مانند تشدید علائم اضطراب، بی‌قراری و بی‌خوابی به‌ویژه در روزهای ابتدایی مصرف، ایجاد یا تشدید شیدایی (مانیا) یا نیمه شیدایی (هیپومانیا) در افراد مستعد، کاهش میل و عملکرد جنسی، تداخل دارویی خطرناک، وابستگی روانی به دارو و بروز علائم قطع پس از قطع ناگهانی مانند بروز علائمی چون سرگیجه، تحریک‌پذیری، سردرد، حالت تهوع و علائم شبه آنفلوآنزا شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در خصوص نحوه درمان با این دارو ها، با بیان اینکه بهبود موقت حال روانی، نشانه درست‌بودن مصرف دارو نیست و نباید افراد را فریب دهد، خاطرنشان کرد: داروی مناسب برای فرد نامناسب، معادل درمان اشتباه است؛ بنابراین، فلوکستین یا سرترالین ممکن است برای یک بیمار بسیار مفید و برای فرد دیگر کاملا مضر باشد.
رازقیان ادامه داد: انتخاب دارو، دوز مناسب، زمان دقیق مصرف و مدت زمان درمان، امری تخصصی است که باید بر اساس تشخیص دقیق اختلال بر اساس معاینات و ارزیابی‌های تخصصی روانپزشکی، سابقه فردی و خانوادگی و در نظر گرفتن تاریخچه سلامت روان فرد و سوابق خانوادگی، وضعیت جسمی و ارزیابی سلامت جسمی و بیماری‌های همزمان و همچنین بررسی تداخلات احتمالی با سایر داروهای مصرفی انجام شود؛ بنابراین انتخاب‌ این داروها نباید بر اساس تجربه اطرافیان، توصیه‌های غیرعلمی یا صرفاً جستجوی اینترنتی انجام شود.
وی در پایان یادآورشد: مصرف خودسرانه داروهای روان‌پزشکی نه نشانه آگاهی است و نه راه‌حل ساده‌ای برای مشکلات روانی؛ این اقدام صرفاً تشخیص صحیح را به تعویق انداخته، روند درمان را پیچیده‌تر می‌کند و گاهی می‌تواند آسیب‌های ماندگار و غیرقابل جبرانی به‌جا بگذارد، بنابراین، مراجعه به روانپزشک و دریافت راهنمایی و درمان تخصصی، تنها مسیر صحیح و ایمن برای مدیریت سلامت روان است.