سبک زندگی، نشان‌دهنده مجموعه جهت‌گیری‌های ارزشی، هنجارها، خواسته‌ها، تمایلات و شیوه رفتار و در کل وضعیت فرهنگی جامعه است. یکی از الزامات تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، شکل‌گیری سبک زندگی بومی و اسلامی بوده و البته تحقق این مهم منوط به ارائه و تبلیغ انواع سبک‌های زندگی مقبول و منطبق با آموزه‌ای دینی و اسلامی است. بر این اساس با توجه به قرار گرفتن در ایام فاطمیه، بر آن شدیم تا به مهم‌ترین زوایای زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین الگوهای سبک زندگی دینی به‌خصوص در میان شیعیان و ایرانیان معتقد به مکتب اهل بیت (ص) که همان اسلام ناب است، بپردازیم. حال آنکه هدف اصلی ما از پرداختن به این موضوع، پاسخ گفتن به این سؤال است که مهم‌ترین ویژگی‌های زندگی پُربرکت حضرت زهرا (س) که نسل امروز می‌توانند یا باید به آن‌ها تأسی جویند، کدام‌اند؟ به عبارت دیگر، الگوهای رفتاری و عملی که از سیره و زندگی آن حضرت در دوران مدرن قابل استفاده است، کدام‌اند؟ پس با توجه به اهمیت موضوع بر آن شدیم تا دراین‌باره گفت‌وگویی را با حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدمهدی ماندگاری، استاد حوزه و دانشگاه ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه حضرت فاطمه (س) نزد مسلمانان برترین و والامقام‌ترین بانوی جهان و برگزیده زنان عصر خویش بوده است، گفت: علو مقام حضرت زهرا (ع) تنها محدود به عصر حیات آن بزرگوار نبوده و در تمامی اعصار جریان دارد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدمهدی ماندگاری با تأکید بر اینکه الگوی زندگی حضرت زهرا (س) کهنه‌شدنی نیست چراکه صفات اخلاقی هیچ‌گاه به‌مرور زمان کهنه نمی‌شوند و همان‌گونه که 14 قرن پیش صداقت، امانت و عدالت نیک بوده است امروز نیز آن‌ها همین جایگاه را دارند، ابراز کرد: پس عبادت، صداقت، همسرداری، فرزندداری، ادب و دفاع از ولایت حضرت زهرا (س) هیچ زمانی کهنه نمی‌شود؛ با توجه به اینکه حضرت فاطمه (س) برترین بانوی جهانیان است و در بین زنان از هر جهت کسی دارای مقامی والاتر از او نیست، پس شناخت سراسر زندگانی و تمامی لحظات حیات او، از ارزش فوق‌العاده‌ای برخوردار است؛ زیرا انسان با دقت و تأمل در سیره فاطمی می‌تواند به عالی‌ترین رتبه‌های روحانی نائل شود.

وی با تأکید بر اینکه ازجمله ویژگی‌های بارز در زندگی حضرت زهرا (س) حمایت ایشان از ولایت و اصل امامت است که حتی در این مسیر در مقابل خطرات و هجمه‌های دشمنان خود را سپر ولایت قرار داد و از بذل جان خویش دریغ نکرد، گفت: این بزرگوار دین و ولی خدا را از هر چیزی برتر و مهم‌تر می‌دانست.

این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه در باب مقام حضرت زهرا (س) آنچه می‌توان گفت این است که ملاک زندگی ایشان بر مبنای ولایت‌مداری بود، ابراز کرد: بنابراین اگر ما نیز بر مبنای سیره این بزرگوار ولایت‌مداری را به‌عنوان اصل اساسی زندگی خود مورد توجه قرار دهیم، در بُعد فردی یک عبد صالح خدا خواهیم بود.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین ماندگاری افزود: وجود نازنین حضرت زهرا (س) در بحث ولایت‌مداری در بُعد فردی به‌نحوی بود که نه‌تنها عبادت خود را به نحو احسن انجام می‌دادند، بلکه علاوه‌بر ادای واجبات، نسبت به ادای مستحبات حتی در شرایط دشوار همت می‌گماشتند؛ به‌نحوی که نماز شب (نافله شب) خود را بنا به شرایط جسمانی در آخرین روزهای عمر مبارکشان حتی به‌صورت نشسته می‌خوانند.

وی با تأکید بر اینکه این نوع عبادت نشأت‌گرفته از ولایت‌مداری (ولایت خدا و ولایت ولی خدا) ایشان بود، ابراز کرد: آنچه مسلم است اینکه ولایت ما را به سمت و سوی بندگی خداوند سوق می‌دهد.

این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه در بحث ولایت‌مداری در بُعد خانوادگی حضرت صدیقه کبری (س) نیز باید گفت این مهم منجر به آن شد که این بزرگوار یک همسر بی‌نظیر برای شوهرش و درعین‌حال یک دختر خوب برای پدر و همچنین یک مادر کامل برای فرزندانش باشد، تشریح کرد: حضرت فاطمه بهترین دختر برای پرش بود؛ به‌نحوی که هیچ پدری به دخترش لقب ام‌ابیها نداد، اما این بزرگوار آنقدر نقش دختری خود را زیبا ایفا کردند که حضرت رسول از این بزرگوار با لقب مادر خود نام برد.

وی با تأکید بر اینکه درخصوص این لقب بزرگان و دانشمندان تعابیر و معنای بسیاری برداشت کرده‌اند، ابراز کرد: این لقب در یک تعبیر بیانگر آن بوده که ایشان با تمام وجود یار و یاور پدر (حضرت رسول) بوده است.

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: معنی دیگر این لقب را این‌گونه تعبیر کرده‌اند که حضرت زهرا (س) وسیله‌ای برای نشر مکتب پیغمبر و درواقع مادر مکتب ایشان بودند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین ماندگاری با تأکید بر اینکه این حضرت در بُعد همسری نیز ملاک را ولایت‌مداری قرار داده بودند، خاطرنشان کرد: به گفته امیرالمؤمنین (ع) ایشان بهترین کمک در مسیر بندگی خدای آن حضرت بوده است.

وی ادامه داد: در بُعد مادری نیز حضرت فاطمه (س) بر مبنای ولایت‌مداری فرزندانی تربیت کرده‌اند که نظیری برای آن در عالم هستی وجود ندارد.

این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه فرد ولایت‌مدار نقش‌آفرینی‌های زیبایی در ابعاد مختلف فردی، خانوادگی و اجتماعی خواهد داشت، اذعان کرد: حضرت زهرا نمونه بازر ولایت‌مداری است.

وی با تأکید بر اینکه حضرت زهرا (س) مدافع کامل ولایت بودند، تشریح کرد: با وجود زن بودن و درعین‌حال داغدار و حامله بودن، با تمام وجود از ولی زمان خود (همسرشان حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) ) دفاع کردند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین ماندگاری افزود: درخصوص بُعد اجتماعی ولایت‌مداری حضرت فاطمه (س) همین بس که بعد از رحلت رسول اکرم (ص) جامعه دستخوش تغییرات متعددی شد، به‌طوری که با وجود سفارش و نصب حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) به‌عنوان ریاست جامعه اسلامی توسط پیامبر عظیم‌الشأن، حق ایشان مورد غصب قرار گرفت و جامعه اسلامی از این نعمت الهی به مدت 23 سال محروم شد؛ اما ایشان در مواجهه با این مسائل سکوت نکرده و نقش فعال در دفاع از ولی الهی ایفا کرد، ازجمله اقدامات ایشان می‌توان به مخالفت شدید برای بردن امام علی (ع) به مسجد برای بیعت با خلیفه اول و دفاع حضرت با وجود جراحت‌ها و ضربات وارده بر بدن از خلافت امیرالمؤمنین در مسجد پیامبر (ص) اشاره کرد، تا جایی که قصد نفرین داشتند که ازجمله نشانه‌های دفاع از ولایت ایشان بود.

حضرت زهرا (س) در ملاقات با زنان مؤمنه‌ای که اهل مدینه بودند و به ملاقاتشان می‌آمدند با وجود کسالت و جراحت‌ها در بدن از اوضاع و احوال مسلمانان آگاهی داده و ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) را یادآوری می‌کردند. همچنین به همراه حضرت علی (ع) به خانه انصار برای بیعت رفت‌وآمد می‌کردند، غدیر خم را یادآور می‌شدند و تقاضا داشتند که انصار باید از ولایت حضرت علی (ع) دفاع کنند؛ این اقدامات برخی دیگر از کارهای ایشان در حوادث بعد از پیامبر (ص) بود.

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه این دفاع با هر آنچه در اختیار داشتند از مال گرفته تا زبان، اشک و وجودشان صورت می‌پذیرفت، اذعان کرد: بر همین اساس بوده که عنوان می‌شود حضرت زهرا تنها الگوی زنان نیست، بلکه الگویی است برای کل انسانیت.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین ماندگاری افزود: بر این اساس اگر هرکس بخواهد از سیره حضرت زهرا (س) پیروی کرده و ولایت‌مدار باشد، در بُعد فردی بنده واقعی خدا، در بُعد خانوادگی نقش‌آفرین زیبا و در بُعد اجتماعی مدافع ولایت خواهد بود.

مع‌الوصف؛ با توجه به آنچه گفته شد، متأسفانه نگاه ما به پیامبر (ص)، ائمه (ع) و حضرت زهرا (س) بیشتر جنبه عاطفی و معنوی است. بیشتر به مصائب آنان نگاه کرده‌ایم و اشک ریخته‌ایم و کمتر به جایگاه آن‌ها نگریسته‌ و سیره‌شان را به‌عنوان متخصصانی بی‌نظیر، مطالعه نکرده‌ایم. تأسف‌بارتر اینکه جایگاه اصلی امامت و رهبری ائمه (س) در میان جایگاه معنوی آنان نادیده گرفته شده است، این درحالی بوده که ایشان دارای جنبه‌های مختلف شخصیتی، مدیریتی، ولایی، سیاسی و غیره هستند.

بنابراین همان‌طور که در بُعد اجتماعی زندگی حضرت فاطمه عنوان شد، شخصیت بی‌نظیر سیاسی این بزرگوار بخشی از تربیت الهی ایشان است که از کودکی با یاری کردن رسول خدا (س) در وجودشان شکوفا شده و قله مبارزات سیاسی حضرت در دفاع ازحریم ولایت تبلور یافته است، آن ولایتی که حضرت حاضر می‌شود تمام دارایی خود را برای پابرجا ماندن این عنصر اساسی فدا کند و به تعبیر بهتر تجلی حضرت فاطمه (س) در ولایت‌مداری همچون نوری است که راه را برای همگان تا ابد آشکار و وظیفه ما را به‌عنوان شیعه و پیروان راه اهل بیت (س) روشن کرده است.

درواقع فاطمه زهرا (س) شهید راه ولایت و امامت است که با فداکاری خویش به همگان آموخت امام برحق، چراغ هدایتی است برای رستگار شدن.

طاهره ترابی مهوش