دراین‌بین گندم ازجمله محصولات استراتژیک استان همدان است به‌طوری‌که سال‌های اخیر همدان همواره جایگاه برتر را در تولید گندم در کشور به خود اختصاص داده و سهم مهمی در تولید این محصول در کشور داشته و علی‌رغم کمبود آب و دیمی بودن بخش عمده‌ای از اراضی کشاورزی زیر کشت این محصول، طی این سال‌ها همواره زمینه افزایش ظرفیت آن در استان وجود دارد.

درواقع گندم ازجمله محصولات ثروت‌زا در استان همدان است که برداشت آن در استان از تیرماه آغاز و حدوداً تا دو ماه ادامه دارد.

این محصول علاوه بر کسب رتبه کشوری در زمینه تولید، می‌تواند در استان زمینه را برای خلق ثروت بیشتر و توسعه کشاورزی در استان فراهم کند که این مهم نیاز به مدیریت با برنامه‌ریزی دارد.

اما دراین‌بین در سال‌های گذشته عمده مشکل خرید گندم در استان، عدم پرداخت به‌موقع حق کشاورزان بوده که همواره نارضایتی‌هایی را در پی داشته است و علاوه بر این گاه کمبود بارش و سایر عوامل طبیعی، به این محصول مهم در استان آسیب رسانده اما طی سال‌های اخیر گویا مشکلات پیش روی گندم‌کاران استان دوچندان شده، به طوری که از سوی گندم‌کاران نمونه استانی نیز این گلایه‌مندی‌ها مطرح می‌شود.

بر این اساس با توجه به اهمیت موضوع برآن شدیم تا در خصوص مشکلات و موانع پیش روی این کشاورزان با تعدادی از آن‌ها و نیز مهدی جهانگیری‌صالح؛ رئیس اداره امور فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان گفت‌و‌گویی را ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:

گندم‌کار نمونه جورقانی با اشاره به اینکه چیزی حدود 30 هکتار زمین زراعی دارد گفت: تاکنون چندین‌بار به‌عنوان کشاورز نمونه در عرصه کشت گندم در استان و شهرستان همدان انتخاب شدم.

حبیب احمدی با شاره به اینکه در بهترین شرایط از اراضی دیم چیزی حدود دو تُن و از اراضی آبی چیزی بین سه تا سه و نیم تن گندم برداشت می‌شود تشریح کرد: متأسفانه امسال به دلیل خشک‌سالی میزان برداشت بسیار اندک و حتی قابل ذکر نیست.

وی با بیان اینکه مشکلات پیش روی گندم‌کاران بسیار است اذعان کرد: این مشکلات از تأمین سم گرفته تا هزینه گزاف درو، حمل بار و شخم را شامل می‌شود.

این گندم‌کار جورقانی با تأکید بر اینکه یکی از رموز موفقیت ما در کشت گندم علاوه بر زحمت زیاد این است که اراضی را تنها به کشت گندم اختصاص ندادیم بلکه یک سال گندم و یک سال سیب‌زمینی و یونجه می‌کاریم که همین مهم در غنی‌تر شدن اراضی کشاورزی تأثیر بسزایی داشته و ره‌آورد آن بالا رفتن بهره‌وری و افزایش برداشت به ازای هر هکتار بوده ابراز کرد: متأسفانه در حال حاضر توزیع کود شیمیایی به‌صورت یارانه‌ای یکی از مشکلات اصلی پیش روی گندم‌کاران است.

احمدی با اشاره اینکه به ازای هر هکتار زمین از دو نوع کود شیمیایی به اصلاح سفید و سیاه، یک کیسه لازم است اما متأسفانه بخشی از آن را باید از بازار آزاد بخریم، چراکه به میزان نیاز، این کودها بین کشاورزان توزیع نمی‌شود.

وی با اشاره به اینکه البته در قیمت یارانه‌‌ای و آزاد این کودها به‌ویژه کود سیاه، تفاوت فاحشی را با قیمت آزاد احساس نمی‌کنیم گفت: هر کیسه کود شیمیایی به‌صورت یارانه‌ای بین 430 تا 450 هزار تومان توزیع می‌شود که این رقم در بازار آزاد شاید چند هزار تومان تفاوت داشته باشد.

وی با بیان اینکه گرانی این کود باعث شده طی چند سال اخیر استفاده از این سموم کاهش یابد و حتی در مواردی در اراضی پاشیده نشود اذعان کرد: علاوه بر آن موضوع دیگر به کمبود ادوات کشاورزی به‌ویژه کمباین بازمی‌گردد؛ زیرا بنا به سهم اندک کشاورزی شهر جورقان، سهمیه کمباینی برای این شهر در نظر گرفته نشده و ما باید منتظر بمانیم تا تمام شهرستان‌ها کارشان در عرصه دِروی محصول تمام شود و در نهایت در صورت خوش‌اقبالی کمباین را پیدا کنیم تا بر سر زمین ما حاضر شود.

این گندم‌کار نمونه با بیان اینکه عدم برداشت به‌موقع محصول در پی نبود کمباین منجر به افت محصول و حتی ریزش آن می‌شود تشریح کرد: در این مدت برای حفاظت از سرمایه و تلاش یک ساله‌مان شب‌ها نیز در مزرعه می‌خوابیم تا از خطرات احتمالی همچون آتش‌سوزی و غیره جلوگیری کنیم.

احمدی با بیان اینکه هزینه دِروی محصول تابع قاعده خاصی نیست و هر راننده طبق قراردادی که با کشاورز می‌بندد هزینه دریافت می‌کند افزود: خوشبختانه قیمت تضمینی عنوان‌شده برای سال آتی امیدوارکننده است.

دیگر کشاورز گندمگار نهرانی نیز با تأیید وجود مشکل تأمین کود شیمیایی گفت: کشت اصولی مهم‌ترین گام در موفقیت کشاورزی است.

سعید خلوصی‌اسدپور با بیان اینکه اراضی زیر کشت ما دیمی است گفت: یکی از اصلی‌ترین موضوعات وابستگی کشت به شرایط بارندگی است بنابراین امسال بنا به خشک‌سالی چیزی برداشت نشد و آنچه برداشت کردیم نیز کیفیتی نداشت و برای تغذیه دام مورد استفاده قرار گرفت.

وی با اشاره به اینکه حدود 40 هکتار زمین کشاورزی دارد که هر ساله نیمی از آن آیش می‌ماند اذعان کرد: علاوه بر مشکلات موجود در تأمین کود شیمیایی به‌ویژه کود سیاه (قیمت یارانه نیست بلکه هر کیسه چیزی حدود 460 هزار تومان است)، متأسفانه در تأمین ادوات کشاورزی نیز معضل داریم به‌طوری‌که تاکنون دوبار برای خرید تراکتور ثبت‌نام کرده‌ایم اما نتیجه‌بخش نبوده است.

این گندم‌کار نمونه با تأکید بر اینکه در عرصه تأمین کمباین مورد نیاز نیز هیچ‌گونه حمایتی از کشاورز نمی‌شود ما باید خود در به‌در به‌دنبال کمباین‌دار برویم ابراز کرد: امسال به‌ازای دور هر هکتار گندم چیزی حدود 430 هزار تومان دریافت می‌شود.

خلوصی‌اسدپور با اشاره به اینکه اغلب کمباین‌ها مستهلک بوده و این مهم در ریزش محصول مؤثر است تشریح کرد: متأسفانه تاکنون ناظری در این زمینه برای رصد عملکرد کمباین‌ها در اراضی کشاورزی ازسوی جهاد کشاورزی ندیدم.

وی با تأکید بر اینکه این تغییر قیمت تضمینی گندم باید در راستای حمایت از کشاورز گندم‌کار و در پی خشک‌سالی از چند سال گذشته به اجرا درآید گفت: سال گذشته می‌شد هر کیلو گندم را دو هزار و 300 تومان از کشاورز خرید اما همان کشاورز گندم بذری را باید کیلویی سه هزار و 700 تومان از مراکز پشتیابی جهاد کشاورزی بخرد؛ متأسفانه این افزایش بعد از به خاک نشستن کشاورز گندم‌کار اعمال شد.

وی با بیان اینکه البته بحث بیمه محصولات کشاورزی طی چند سال اخیر خوب عمل کرده و بخشی از خشارات وارده را جبران کرده است.

دیگر گندم‌کار قهاوندی نیز با تأکید بر اینکه 40 هکتار زمین دارد گفت: چیزی حدود 12 هکتار آن آبی و مابقی دیم است.

علی اسدی‌راد با تأکید بر اینکه کار کشاورزی بدون داشتن ادوات کشاورزی بی‌بهره و ضرر ده است گفت: امسال هر هکتار زمین را به مبلغ 400 هزار تومان شخم می‌زدند که به هیج وجه برای کشاورز مقرون به‌صرفه نیست.

وی با تأکید بر اینکه شرایط برای خرید ادوات کشاورزی در کوتاه‌مدت برای گندم‌کاران به‌صورت تسهیلاتی فراهم نیست گفت: چندباری برای خرید تراکتور از طریق جهاد کشاورزی اقدام کردم اما تاکنون موفق نشدم. بنابراین شخصاً تراکتوری را از بازار آزاد خریدم ولی متأسفانه بنا به شرایط مالی و اجرای طرح آبیاری بارانی در اراضی آبی و هزینه‌بر بودن این مهم مجبور به فروش آن شدم و در حال حاضر نیز امکان خرید تراکتور در بازار آزاد را ندارم.

وی با تأیید مشکلات حوزه برداشت ازجمله هزینه کمباین و حمل بار گفت: متأسفانه این دو بخش نیز سود دِه بود و کار کشاورزی را زیر سؤال برده‌اند زیرا تابع قاعده خاصی نیستند.

رئیس اداره امور فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز در واکنش به گلایه‌مندی‌‌ها در خصوص عدم امکان خرید تراکتور از طریق تسهیلات و درعین حال مستهلک بودن کمباین‌ها گفت: سالانه یک‌سری اعتبار به استان جهت توسعه مکانیزاسیون کشاورزی ابلاغ می‌شود.

مهدی جهانگیری‌صالح با اشاره به اینکه طی سال جاری اعتبار ابلاغ شده به استان جهت توسعه مکانیزاسیون 130 میلیارد تومان بود که تاکنون بالغ بر 140 میلیارد تومان در این بخش جذب و پرداخت کردیم افزود: این 10 میلیارد تومان اعتبار بدین‌خاطر محقق شده که ما از دیگر محل‌ها درخواست افزایش اعتبار دادیم بنابراین از محل‌هایی که در جذب اعتبار موفق عمل نکردند این مهم به بخش مکانیزاسیون فرستاده شد.

وی با تأکید بر اینکه کلیه اعتبارات، جذب و تزریق شده و جای دیگری نیز صرف نشده است حال آنکه در سال 96 کل اعتبار این بخش حدود 68 میلیارد تومان بود که تنها 39 میلیارد تومان آن جذب شد اذعان کرد: با این وجود علی‌رغم جذب اعتبار به‌صورت کامل طی سال‌های اخیر بازهم با کمبود اعتبار به دلیل اختلاف قیمت ماشین‌آلات در بازار و کارخانه مواجه می‌شویم.

  تفاوت 200 میلیون تومان بین قیمت کارخانه و بازار

وی افزود: تا چند سال پیش قیمت ماشین‌آلات کشاورزی در بازار و قیمت کارخانه تفاوت فاحشی نداشت در واقع در آن مقطع زمانی کشاورز با 70 میلیون تومان در بازار آزاد می‌توانست تراکتور بخرد و دیگر معطل کارخانه و اعتبارات مکانیزاسیون نمی‌شد اما حالا قیمت تراکتور در بازا 450 تا 500 میلیون تومان و در کارخانه چیزی حدود 300 میلیون تومان است.

رئیس اداره امور فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با بیان اینکه این اختلاف قیمت منجر به ایجاد صف برای درخواست تراکتور از سوی کشاورزان شد به طوری‌که اکنون چیزی حدود 6 هزار درخواست تراکتور ازسوی کشاورزان در مراکز جهاد کشاورزی در روستاها به ثبت رسیده است حال آنکه تنها در کشور یک شرکت سازنده تراکتور وجود دارد که این کارخانه دارای ظرفیت خاصی است و باید جوابگوی نیاز کل کشور و استان‌ها باشد، اظهار کرد: با این وجود این شرکت سهمیه مناسبی به استان تخصیص داد و خوشبختانه تمامی این سهمیه نیز جذب شد.

   900 دستگاه تراکتور به کشاورزان اعطا شد

جهانگیری‌صالح با تأکید بر اینکه سهم استان همدان 900 دستگاه بود که طی سال جاری به ترتیب اولویت در بین متقاضیان توزیع شد گفت: نکته این است که همزمان با این توزیع 100 نفر دیگر متقاضی به خیل عظیم متقاضیان افزوده شدند و عملاً همچنان ما 6 هزار متقاضی تراکتور در کشور داریم.

وی در خصوص کمباین نیز با تأیید این مطلب که بخشی از کمباین‌ها (حدود 50 درصد) مستهلک هستند و این مهم در کاهش کیفیت محصول مؤثر است گفت: نکته اصلی این است که ما در خط پایان برداشت محصول در گندم در بین استان‌های کشور قرار داریم به طوری‌که هنگام برداشت کمباین‌های حاضر در مزارع و رانندگان آن دیگر توان قبلی در استان‌های قبل را ندارند.

وی افزود: البته در این راستا خوشبختانه در حوزه نظارت بر عملکرد کمباین، اعتباری برای حضور ناظران در مزارع به‌صورت مجزا تعیین شد؛ این مهم پیش‌نیاز در اراضی کشاورزی به اجرا درمی‌آمد اما امسال محل اعتبار مجزایی دارد.

رئیس اداره امور فناوری‌های مکانیزه کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با تأکید بر اینکه این ناظران قرار است با حضور در مزارع عملکرد کمباین‌ها را رصد کره و در صورت وجود مشکل همچون ریزش و موارد مشابه این مسئله را در کارت معاینه فنی کمباین درج کنند تا ما از طریق تنها اهرم بازدارنده خود یعنی کاهش سوخت کمباین‌داران را نسبت به تجهیز کمباین‌های خود وادار کنیم.

   همدان قطب کمباین‌داران کشور

جهانگیری‌صالح با بیان اینکه استان همدان با داشتن بالغ بر یک هزار و 500 تا یک هزار و 600 دستگاه کمباین یکی از قطب‌های مطرح در عرصه کمباین‌داری است گفت: از کشاورزان نیز در خواست می‌شود به هنگام دروی محصول در مزرعه حضور داشته و خود نوع عملکرد کمباین و راننده را به جهت تصحیح و رفع مشکل تذکر دهند زیرا با توجه به خشک‌سالی و نیز جنگ بین اوکراین و روسیه انتظار می‌رود کمباین‌داران همدانی با عِرق بیشتری در عرصه تجهیزات ماشین‌آلات خود ورود کنند تا کم‌ترین مشکل را در عرصه برداشت محصول با کم‌ترین هدررفت داشته باشیم.

وی با تأکید بر اینکه به متقاضیان نوسازی کمباین تسهیلات لازم از طریق ثبت‌نام در مراکز کشاورزی پرداخت می‌شود اذعان کرد: مبلغ این تسهیلات چیزی حدود 80 درصد قیمت کمباین است.

مع‌الوصف با توجه آنچه گفته شد انتظار می‌رود مدیران حوزه مکانیزاسیون در وزارت جهاد کشاوزی، به‌دنبال راهکاری برای افزایش تولید در عرصه ماشین‌آلات از طریق رایزنی با سازمان صمت در مسیر جذب سرمایه‌گذار در راستای استقرار کارخانجات ساخت ماشین‌آلات کشاورزی برآید؛ در صورت تداوم این شرایط با توجه به هزینه بالای تأمین ادوات و ماشین‌آلات، انگیزه کشاورز برای کشت مدرن و استفاده از این ماشین‌آلات در بهبود کیفیت محصول کاهش خواهد یافت که نتیجه‌ای جز زیان‌دِه بودن کشاورزی به‌دنبال ندارد.

طاهره ترابی مهوش