سپهرغرب، گروه - فاطمه فراقیان :

محمد پیله‌ور در مصاحبه با خبرنگار سرویس کافه‌کتاب روزنامه سپهرغرب با بیان اینکه دبیر بازنشسته تاریخ، جامعه‌شناسی و ادبیات است، ابراز کرد: بنده نخستین شعرم را سال 1358 در مسیر سفر همدان به تهران سرودم و در کلاس استاد انوری ارائه دادم؛ شعری که با وجود تقلیدی از سبک حافظ، مورد تشویق استاد قرار گرفت.

پیله‌ور با اشاره به اینکه ازجمله مؤسسان «انجمن ادبی میلاد» در همدان بوده که به‌عنوان نخستین انجمن ادبی رسمی زیر نظر وزارت ارشاد فعالیت می‌کرده است، عنوان کرد: بنده در کنار همکارانی چون جواد محقق و دیگر عزیزان، در انتشار چهار دفتر شعر این انجمن (به اسم میلاد، به‌صورت جُنگ و با استفاده از آثار اعضا) مشارکت داشته‌ام؛ همچنین سال‌ها در داوری مسابقات شعر استان همدان با همکاری مرحوم آقای دیهیمی و موسوی‌فاخر، فعالیت کرده‌ام.

* انجمن تخصصی شعر آیینی و کتاب‌های «ضریح گمشده»، «امیر عشق و عدالت» و «رستخیز عظیم» آن

این دبیر بازنشسته در ادامه سوابق ادبی‌اش به تأسیس «انجمن تخصصی شعر آیینی» با مسئولیت مستقیم خود اشاره کرد و گفت: این انجمن که با کمک دوستانی چون سیدعباس صدرالدین، آقایان حق‌طلب و شریفی و دیگران شکل گرفت، در ابتدا دو روز در هفته و اکنون فقط پنجشنبه‌ها (ساعت 10 تا 12) با حضور تعداد محدودی از شاعران دعوت‌شده (ازجمله جواد محقق)، تشکیل می‌شود.

پیله‌ور هدف اصلی این انجمن را گردآوری آثار شاعران در سطح کشور به‌صورت موضوعی دانست و عنوان کرد: مهم‌ترین پروژه‌های انجام‌شده و در دست اقدام این انجمن عبارت‌اند از؛ «ضریح گمشده» که مجموعه‌ای شامل حدود 340 اثر درباره حضرت فاطمه (س) بوده و در سال 1389 یا 1390 منتشر شد. در این اثر تلاش بر گردآوری بهترین اشعار سروده‌شده برای بانوی دو عالم، در طول سال‌ها بوده است.

وی ادامه داد: «امیر عشق و عدالت» نیز کتابی 500 صفحه‌ای درباره حضرت علی (ع) است که دو سال درحال گردآوری آثار آن بودیم و در سال 1395 چاپ شد.

این شاعر پیشکسوت با اشاره به کتاب «رستخیز عظیم»، ابراز کرد: این کتاب مجموعه‌ای درباره امام حسین (ع) و یارانش است که مجوز انتشار دارد و هم‌اکنون درحال چاپ بوده؛ عنوان این کتاب از شعر «باز این چه شورش است که در خلقِ عالم است...» محتشم کاشانی گرفته شده است.

* خدا و پیامبر از جانب شاعران مورد ظلم و اجحاف قرار گرفته‌اند

پیله‌ور عنوان کرد: چهارمین مجموعه که درحال گردآوری آثارش هستیم، مربوط به پیامبر است؛ اما متأسفانه در این زمینه اثر کم داریم. خدا و پیامبر بیش از همه از جانب شاعران مورد ظلم و اجحاف قرار گرفته‌اند؛ شاعران متقدم دیوان‌های خود را با توحیدیه شروع می‌کردند و احترام ویژه‌ای برای پیامبر قائل بودند و بخشی را به نعت ایشان اختصاص می‌دادند، اما متأسفانه امروزه کمترین اشعار در این زمینه سروده می‌شود.

وی تأکید کرد: در این چهار مجموعه مشترک، تلاش شده تا آثار شاعران متقدم، متأخر و معاصر با کیفیت بالا گردآوری شود. یکی از معیارهای انتخاب، تعادلِ محتوای آثار است؛ به‌گونه‌ای که شاعران در مدح ائمه نه افراط کرده باشند و نه تفریط و یا به تعبیر دیگر، شعرا در شعر آیینی خود نه ائمه را به مقام خدایی رسانده و نه به مقام انسانی نزول داده باشند. هدف از تأسیس این انجمن در سال 1389، اصلاح این روند و پرهیز از مداحی‌های افراطی یا تفریطی بوده است.

این شاعر پیشکسوت تأکید کرد: این انجمن با نظارت دو-سه کارشناس ادبی و یک کارشناس مذهبی، اشعار را بررسی می‌کند تا از سطح متوسط بالاتر باشند و از انتشار اشعار ضعیف یا افراطی پرهیز می‌شود.

پیله‌ور با بیان اینکه فرآیند انتخاب آثار برای این مجموعه با سخت‌گیری‌های فراوانی همراه بوده و تنها شاعرانی که امتیاز لازم را کسب می‌کنند مورد پذیرش قرار می‌گیرند، اظهار کرد: اگرچه کار برای ائمه اجر مخصوصی دارد، اما ما نمی‌توانیم به‌سادگی هر اثری را بپذیریم؛ زیرا مقام ائمه اقتضا می‌کند که قوی‌ترین و بهترین شعرها تقدیم آن‌ها شود.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا انجمن آیینی آن‌ها کمتر تبلیغ شده است؟ توضیح داد: هدف اصلی ما تبلیغات نبوده، بلکه تمرکزمان بر کیفیت آثار و ارتباط با شاعران سراسر کشور است. البته تبلیغات هم لازم داریم؛ با این وجود کتاب‌های انجمن ما مانند «ضریح گمشده» و «امیر عشق و عدالت» مورد خریداری وزارتخانه و سازمان تبلیغات قرار گرفته‌اند و درآمد کتاب اول، هزینه چاپ کتاب دوم را تأمین کرده است.

این معلم بازنشسته در ادامه به معرفی آثار مستقل خود پرداخت و اشاره کرد: نخستین مجموعه شعر مستقلم با عنوان «آینه‌ای برابر دریا» در سال 1385 منتشر شد که شامل غزل، مثنوی و چهارپاره است؛ پیش از این اشعارم در مجموعه‌های جمعی بنیاد شهید، مرکز حفظ آثار و غیره چاپ شده بودند.

پیله‌ور با بیان اینکه «آیه‌های سکوت» دومین مجموعه شعر مستقل غزلم بوده که در سال 1398 یا 1399 منتشر شد، گفت: «سمفونی حیات»، آخرین اثر مستقل بنده پس از دوران کرونا است که در سال 1402 یا 1403 چاپ شد.

* کتاب «در آستان جانان»؛ آثار 56 شاعر استان برای امام رضا (ع)

وی افزود: «در آستان جانان» نیز مجموعه‌ای مشترک با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد است که در ایام جنگ و برای امام رضا (ع) منتشر شده؛ این کتاب شامل اشعار 56 شاعر استان همدان است و به‌تازگی رونمایی شد.

پیله‌ور در رابطه با حمایت‌ها از فرهنگ و هنر در این استان اذعان کرد: تنها حمایت مالی، همان خریدهای وزارتخانه بوده و عملاً حمایت خاصی صورت نگرفته است؛ البته باید بگویم بنده هم‌اکنون عضو «خانه شعر و ادب استان» در کنار آقای ترکمان و سایر دوستان هستم (همچنین عضو هیئت‌امنای چند انجمن‌ مانند «انجمن هگمتانه») و در جریان عدم توانایی مالی اداره کل فرهنگ و ارشاد، قرار دارم.

این شاعر پیشکسوت با اشاره به فعالیت‌های جاری در خانه شعر و ادب و وجود 37 تا 38 انجمن ادبی در استان (که 14 مورد از آن‌ها در سطح شهرستان‌ها فعال هستند)، گفت: ما در حد توان از این انجمن‌ها حمایت می‌کنیم؛ هرچند پولی که واریز می‌شود کم است، اما تلاش بر این بوده که حمایت‌ها ادامه یابد.

وی همچنین با اشاره به تجربیات شخصی خود در چاپ کتاب‌ها، خاطرنشان کرد: کتاب‌هایی که خودم چاپ کرده‌ام، تماماً با هزینه شخصی بوده است؛ مگر کتاب «در آستان جانان» که هزینه چاپ آن توسط اداره ارشاد پذیرفته شد، البته فقط داوری این کتاب برعهده من بود و همان‌طور که عرض کردم، کتابی گردآوری‌شده از شعر شاعران استان است.

پیله‌ور در بخش دیگر سخنان خود با بیان اینکه ورود به حوزه شعر نیازمند «جوشش درونی» و استعداد ذاتی است که معمولاً از دوران مدرسه (دبستان و دبیرستان) در فرد آشکار می‌شود، توصیه کرد: برخلاف نویسندگی که بیشتر حاصل تلاش و کوشش است، شعر نیازمند یک جوشش اولیه است؛ اگر این استعداد وجود داشته باشد، هم خودِ فرد و هم معلمش می‌توانند آن را تشخیص دهند.

این معلم بازنشسته با اشاره به تجربیات خود به‌عنوان دبیر، افزود: من وظیفه خود می‌دانستم که هنرمندان کلاس را شناسایی کنم؛ نمایشنامه‌ها، داستان‌ها یا نقاشی‌های آن‌ها را می‌دیدم و حتی اگر کسی ساز می‌زد، می‌گفتم ساز خود را به کلاس بیاور تا تشویق شود.

این دبیر بازنشسته با اشاره به خاطرات شیرین خود با دانش‌آموزان، گفت: هنوز هم دانش‌آموزانم وقتی در خیابان مرا می‌بینند، می‌گویند «فلانی به ما تاریخ درس می‌دادی، اما در دقایق پایانی کلاس، ما را با شعر و داستان و نکات ادبی و هنری غرق می‌کردی»؛ بسیاری از آن‌ها کتاب‌ها و دفترچه‌های یادداشتشان را به‌خاطر همان لحظات هنری حفظ کرده‌اند.

وی افزود: دانش‌آموزان به من محبت می‌کنند، نه به‌خاطر درس تاریخ یا جامعه‌شناسی، بلکه به خاطر آن دقایق فوق‌العاده‌ای که با هنر و شعر، دل‌هایشان را بردم؛ آن‌ها می‌دانند که من حقیقت را به ایشان می‌گفتم و این تأثیر عمیقی در وجودشان گذاشته است.

پیله‌ور در ادامه مسیر پیشنهادی برای جوانان را این‌گونه تشریح کرد: نخستین گام، تشخیص استعداد توسط خودِ فرد است؛ دوم، راهنمایی معلم ادبیات و بزرگ‌ترها و سوم، تلاش و تمرین مداوم. اگر جوانی به مرحله‌ای رسید که با وزن و قافیه آشنا شد، باید به انجمن‌های ادبی برای رشد خود مراجعه کند.

وی با اشاره به فعالیت‌های روزانه انجمن‌های ادبی در مجتمع آوینی و بوعلی‌سینا، خاطرنشان کرد: در این انجمن‌ها شاعران جوان با حضور مسئولین مورد راهنمایی، اصلاح اشکالات و تشویق قرار می‌گیرند؛ این تنها راهی است که خودمان نیز طی کرده‌ایم و به دیگران هم پیشنهاد می‌دهیم. زیرا نشستن در تنهایی و قضاوت خودِ فرد، ملاک درستی نیست و باید نظر متخصصان و بزرگان را جویا شد. اگر استعداد تأیید شد، ادامه دهد و در غیر این صورت، بهتر است به سراغ رشته‌های دیگر برود.

این شاعر پیسکسوت با بیان اینکه خداوند انسان بدون هنر نیافریده است و همه انسان‌ها به‌نوعی هنرمندند، تأکید کرد: مشکل اصلی، عدم کشف درست استعداد است؛ بسیاری از افراد ابتدا موسیقی، سپس نقاشی و درنهایت شعر را انتخاب می‌کنند، اما چون بدون تشخیص دقیق و تأییدیه متخصصان وارد این مسیر می‌شوند، به کمال نمی‌رسند و انرژی خود را هدر می‌دهند.

وی افزود: بنابراین همان‌طور که گفتم، دو شرط اساسی وجود دارد؛ اول، فرد باید استعداد ذاتی خود را بشناسد و دوم، تأییدیه‌ای از متخصصان آن رشته دریافت کند؛ اگر متخصص تأیید کرد، فرد باید در همان مسیر پیش برود.

* بزرگ‌ترین رؤیای من، رسیدن به «آرامش روح» با شعر است

پیله‌ور در پاسخ به پرسشی درباره بزرگ‌ترین رؤیای خود برای آینده ادبیات و شعر اظهار کرد: آرزوی من این است که شعر و هنر، بالِ پرواز برای سراینده و مخاطب باشد تا بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؛ وقتی انسان احساس کند کلمات شاعر دقیقاً همان حسی را بیان کرده که در قلب او نهفته است، به آرامش می‌رسد.

وی در ادامه با اشاره به دو عامل اصلی علم و هنر برای پیشرفت انسان، خاطرنشان کرد: هنر ابزاری برای پرواز روح است؛ بزرگ‌ترین رؤیای من، رسیدن به «آرامش روح» است، آرامشی که از طریق شعر و هنر حاصل می‌شود و امیدوارم بتوانم بسیاری از دوستان را نیز در این مسیر همراه کنم.

فاطمه فراقیان