تالاب هورالعظیم پس از سال‌ها دست‌وپنجه نرم کردن با خشک‌سالی، با بارندگی‌های مناسب در حوضه کرخه جانی دوباره گرفته است.
تالاب هورالعظیم پس از سال‌هایی پر از خشکی، گردوغبار و آتش‌سوزی، امسال با بارندگی‌های قابل توجه در حوضه کرخه نفسی تازه کرده؛ تالابی که در سال‌های اخیر بارها به نماد بحران‌های زیست‌محیطی خوزستان تبدیل شده بود، حالا به گفته مسئولان محیط زیست در بخش‌هایی به حدود ۶۰ درصد آبگیری رسیده و شرایط بهتری را تجربه می‌کند.

هورالعظیم، بزرگ‌ترین تالاب مرزی ایران، سال‌هاست میان خشک‌سالی، کاهش حق‌آبه، توسعه فعالیت‌های نفتی و تغییرات اقلیمی گرفتار شده؛ بحرانی که نه‌تنها حیات آبزیان و پرندگان مهاجر را تهدید کرده، بلکه بارها دود و گردوغبار ناشی از خشکی و آتش‌سوزی تالاب را به شهرهای خوزستان رسانده است.

اکنون اما بارندگی‌های مناسب در ماه‌های اخیر، امید تازه‌ای برای احیای این تالاب ایجاد کرده است. معاون محیط طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان می‌گوید حجم قابل توجهی آب در ماه‌های اخیر وارد تالاب شده و وضعیت حوضچه‌های اصلی هورالعظیم نسبت به سال‌های گذشته مطلوب‌تر است.

*تأمین ۵۰ درصدی حق‌آبه هورالعظیم

 معاون محیط طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان اظهار کرد: در حال حاضر وضعیت آب در حوضچه‌های یک، ۲، ۳ و ۴ تالاب مطلوب و حدود ۶۰ درصد است، اما حوضچه شماره ۵ همچنان خشک باقی مانده است.

به گفته سید عادل مولا، بخش عمده آبی که وارد هورالعظیم شده از مسیر رودخانه دز به کرخه تأمین شده و براساس برآورد سازمان آب و برق خوزستان، در ماه‌های اسفند و فروردین حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب آب وارد کرخه شده است.

وی با اشاره به حق‌آبه تالاب افزود: میزان حق‌آبه هورالعظیم در شرایط خشک‌سالی حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود که تاکنون حدود ۵۰ درصد آن تأمین شده است.

*وضعیت بخش عراقی تالاب

کارشناسان محیط زیست معتقدند هرچند بارندگی‌های امسال نقش مهمی در بهبود شرایط تالاب داشته، اما آینده هورالعظیم همچنان به نحوه مدیریت منابع آب و تأمین مستمر حق‌آبه وابسته است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که با کاهش رهاسازی آب از سد کرخه، بخش‌هایی از تالاب به سرعت خشک شده و زمینه برای وقوع آتش‌سوزی و خیزش گردوغبار فراهم می‌شود.

در سال‌های اخیر، خشک شدن بخش‌هایی از هورالعظیم بارها به آتش‌سوزی‌های گسترده منجر شده بود؛ آتش‌هایی که دود ناشی از آن تا اهواز، هویزه و دشت‌آزادگان پیش می‌رفت و نفس شهروندان را تنگ می‌کرد. بسیاری از فعالان محیط زیست معتقدند بخش عراقی تالاب، به‌دلیل کمبود آب و ضعف مدیریت، همچنان یکی از کانون‌های بالقوه بحران در منطقه است.

مولا درباره وضعیت بخش عراقی تالاب نیز گفت: اطلاعات دقیق و مکتوبی از وضعیت آن سوی مرز وجود ندارد اما براساس گزارش‌های محلی و اخبار دریافتی، شرایط بخش عراقی نیز نسبتاً مناسب است.

با این حال، نگرانی‌ها درباره تابستان پیش رو همچنان ادامه دارد. افزایش دما و خشک شدن نیزارها می‌تواند دوباره خطر آتش‌سوزی را به تالاب بازگرداند؛ اتفاقی که در سال‌های گذشته بارها رخ داده و خسارت‌های گسترده‌ای به محیط زیست منطقه وارد کرده است.

این مسئول در این باره هشدار داد: با توجه به افزایش دما در ماه‌های آینده، به‌ویژه اواخر تابستان، انتظار خشکی زودرس نیزارها و وقوع آتش‌سوزی‌هایی را خواهیم داشت. هرچند امسال مقدار زیادی آب وارد تالاب شده و احتمالاً گستردگی آتش‌سوزی‌ها به اندازه سال‌های گذشته نخواهد بود، اما نمی‌توان وقوع آتش‌سوزی را در بخش‌هایی از تالاب، چه در بخش ایرانی و چه عراقی، دور از انتظار دانست.

هرچند تصاویر این روزهای هورالعظیم نسبت به تابستان‌های بحرانی گذشته امیدوارکننده‌تر به نظر می‌رسد، اما کارشناسان تأکید می‌کنند که احیای واقعی تالاب تنها با بارندگی محقق نمی‌شود. تأمین پایدار حق‌آبه، مدیریت مصرف آب در حوضه کرخه، کنترل فعالیت‌های مخرب و همکاری مشترک ایران و عراق برای حفاظت از این تالاب مرزی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند آینده هورالعظیم را از چرخه تکراری خشکی و آتش نجات دهد.

هورالعظیم حالا بیش از هر زمان دیگری میان امید و نگرانی قرار گرفته؛ تالابی که امسال دوباره آب را تجربه می‌کند، اما هنوز سایه آتش از سر آن کنار نرفته است.

منبع: خبرگزاری مهر