عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با اشاره به اینکه در شهرداری همدان مطالعات طرح‌هایی درخصوص فضای سبز انجام شده است، گفت: متأسفانه هنوز این موضوع در مصداق واقعی علمیاتی نشده است و شهرداری همدان در این زمینه خیلی فعال نیست.
در دنیای امروز که کلان‌شهرها با شتاب فزاینده‌ای گسترش می‌یابند، پدیده‌ای شوم به‌نام «جزایر حرارتی» به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی تبدیل شده است. این پدیده که با رصد شهرهایمان از فراز آسمان و مشاهده نقاط داغ با دوربین‌های حرارتی آشکار می‌شود، نشان‌دهنده انباشت شدید گرما در مناطق شهری، به‌ویژه در قلب تپنده شهرها و مجاورت مراکز صنعتی است.
مقابله با این پدیده، نیازمند رویکردی چندوجهی است؛ از بهینه‌سازی تجهیزات صنعتی و کاهش اتلاف انرژی گرفته تا بازنگری اساسی در طراحی و معماری شهری.
کلیدواژه‌های کلیدی در این مبارزه، «سایه» و «رطوبت» هستند. توسعه فضای سبز، کاشت درختان، ایجاد آب‌نماها و فواره‌ها نه‌تنها به تولید سایه و خنکای طبیعی کمک می‌کنند، بلکه نقش حیاتی در تأمین رطوبت نسبی هوا ایفا کرده و به‌مثابه ریه‌های شهر هستند.
در مقابل، مصالح ساختمانی و سطوح شهری، به‌ویژه آسفالت سیاه و تیره‌رنگ، به عاملی مخرب در تشدید گرما تبدیل شده‌اند؛ چراکه بخش عمده انرژی خورشید را جذب و در خود ذخیره می‌کنند.
استفاده از رنگ‌های روشن و مصالح بازتاب‌دهنده در بدنه ساختمان‌ها و معابر، گامی مؤثر در جهت کاهش جذب حرارت و ایجاد محیطی دلپذیرتر است؛ این تغییر رویکرد، از جزئی‌ترین عناصر مانند ایزوگام‌های فویل‌دار در پشت‌بام‌ها تا سیمای کلی شهر، می‌تواند انقلابی در مدیریت دمای شهری ایجاد کند و شهرهای ما را از «داغ و پُرمصرف»، به «سایه و دلپذیر» بدل کند.
با توجه به این موضوع و اهمیت وجود فضای سبز مناسب در شهر همدان، با محمدرضا عراقچیان، عضو هیئت‌ علمی دانشگاه بوعلی‌ سینا همدان گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:
عضو هیئت‌ علمی دانشگاه بوعلی‌ سینا همدان با اشاره به اینکه اگر از ارتفاع بالا با «دوربین حرارتی» به شهرهایمان بنگریم این دوربین‌ها بدون توجه به ماهیت اشیا تنها میزان حرارت سطوح را به ما نشان می‌دهند، اظهار کرد: در این تصاویر، نقاطی با حرارت بسیار بالا دیده می‌شوند که در ادبیات علمی به آن‌ها «جزایر حرارتی» می‌گوییم؛ این جزایر عمدتاً در قلب شهرها و مجاورت مراکز صنعتی شکل می‌گیرند.
* صنعت تعطیل‌شدنی نیست، اما بهینه‌سازی ممکن است
محمدرضا عراقچیان با بیان اینکه واقعیت این است که ما نمی‌توانیم و نباید چرخه صنعت و زندگی مدرن را متوقف کنیم چراکه حیات جامعه به آن وابسته است، گفت: اما می‌توانیم با به‌کارگیری شیوه‌های هوشمندانه، اثرات حرارتی صنعت را جبران کنیم. گام نخست، «بهینه‌سازی تجهیزات صنعتی» است تا با مصرف انرژی کمتر، گرمای کمتری به محیط تحمیل کنند؛ اما بخش مهم‌تر ماجرا در طراحی خودِ شهر نهفته است.
وی افزود: برای مقابله با گرمای خفه‌کننده شهری، دو عنصر «سایه» و «رطوبت» کلیدی هستند. توسعه فضای سبز شهری و کاشت درختان نه‌تنها سایه مورد نیاز را تأمین می‌کنند، بلکه به‌عنوان یک منابع طبیعی تولید رطوبت عمل کرده و دمای محیط را به‌طور محسوس کاهش می‌دهند. در کنار منابع طبیعی مثل بارندگی، ما نیازمند ایجاد منابع مصنوعی رطوبت مانند فواره‌ها و حوض‌ها در میادین و معابر هستیم تا غلیان آب، هوا را تلطیف کند.
عراقچیان یکی دیگر از روش‌های حیاتی برای رسیدن به زندگی باکیفیت‌تر و مصرف انرژی کمتر را بهره‌گیری از «تهویه طبیعی» برشمرد و عنوان کرد: جریان هوای ملایم و نسیم با جابه‌جا کردن توده‌های گرم، تعادل حرارتی ایجاد می‌کند؛ اگرچه بادهای تند ممکن است مخل زندگی روزمره باشند، اما طراحی شهری باید به‌گونه‌ای باشد که از جریان هوای مطلوب برای خنک‌سازی معابر، حداکثر استفاده را ببریم.
*آسفالت سیاه، دشمن خنکای شهر
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با اشاره به اینکه یک نکته بسیار مهم که اغلب از آن غافل می‌شویم نوع مصالح به‌کاررفته در سطح شهر است، ابراز کرد: در گذشته معابر ما خاکی یا سنگ‌فرش بودند، اما امروز سراسر شهر را آسفالت سیاه پوشانده است؛ مشکی مات، بدترین رنگ برای بافت شهری است، چراکه حدود 95 درصد انرژی خورشید را جذب می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: در مقابل، رنگ‌های روشن و سطوح براق، بخش عمده انرژی را منعکس می‌کنند؛ هرچند نمی‌توان تمام شهر را سفید کرد، اما استفاده از طیف‌های کرم، خاکستری روشن و رنگ‌های بازتاب‌دهنده در معابر و بدنه ساختمان‌ها، انقلابی در کاهش دمای شهر ایجاد می‌کند.
* ایزوگام‌های فویل‌دار، راهکاری ساده برای پشت‌بام‌ها
عراقچیان با اشاره به اینکه این تغییر رویکرد حتی در جزئی‌ترین بخش‌های ساختمان نیز راهگشا است، گفت: برای مثال، استفاده از ایزوگام ساده در پشت‌ بام، باعث جذب حداکثری گرما و انتقال آن به طبقات زیرین می‌شود که نتیجه آن، مصرف بیش از حد انرژی برای خنک‌سازی خانه است؛ اما با یک انتخاب ساده و استفاده از ایزوگام‌های فویل‌دار (روکش آلومینیومی)، می‌توان بخش بزرگی از تابش خورشید را منعکس کرد و فضای داخلی را با کمترین هزینه، مطلوب نگاه داشت.
به اعتقاد وی، ما می‌توانیم با انتخاب‌های درست در معماری و شهرسازی، از «شهرهای داغ و پُرمصرف»، به سمت «فضاهای پُرسایه و دلپذیر» حرکت کنیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با بیان اینکه در بحث فضای سبز شهری معیار اصلی «نسبت مساحتی» نیست که بگوییم برای مثال 10 درصد شهر باید سبز باشد بلکه معیار استاندارد «سرانه فضای سبز» است، ادامه داد: یعنی به‌ازای هر نفر، چه میزان فضای سبز اختصاص یابد؟
عراقچیان افزود: وقتی این سرانه کاهش می‌یابد، توانایی شهر در جبران منابع حرارتی اُفت می‌کند؛ نکته‌ای که اغلب نادیده گرفته می‌شود، این است که خودِ انسان‌ها و فعالیت‌های روزمره نیز منابع حرارتی هستند.
* اقیانوسی از حرارت پنهان
وی با اشاره به اینکه تصور کنید شهری مانند همدان با جمعیت 600 هزار نفر را داریم که در زمستان حدود 200 هزار دستگاه آبگرمکن، پکیج یا موتورخانه در آن درحال کار هستند و حرارت تولیدی این تجهیزات به‌تنهایی رقم عظیمی است که باید خنثی شود، گفت: علاوه‌بر این، خودروها، صنایع و فناوری‌های شهری نیز به این بار حرارتی می‌افزایند. برای خنثی‌سازی این حجم از گرما، تنها فضای سبز کافی نیست؛ بلکه ترکیبی از سایه، فضای سبز جبرانی و استفاده از رنگ‌های روشن در نماها و معابر، ضروری است.
عراقیچیان خاطرنشان کرد: در گذشته همدان به‌دلیل اقلیم سرد، نیاز کمتری به انعکاس نور خورشید داشت و نماهای تیره مرسوم بود، اما اکنون وضعیت تغییر کرده است؛ همدان تابستان‌های گرم و خشکی دارد که از میانه‌های اردیبهشت‌ماه تا میانه‌های آبان‌ماه ادامه می‌یابد. این یعنی یک تابستان طولانی که فشار حرارتی بر شهر وارد می‌کند.
به اذعان وی، برخلاف شهرهای گرمسیری جنوبی مانند خوزستان، بندرعباس یا جزایر خلیج فارس که همواره با رنگ‌های روشن مقابله می‌کنند، همدان نیز اکنون نیازمند بازنگری در پالت رنگی شهر است. روشن‌تر شدن نماها و معابر، باعث افزایش انعکاس نور، کاهش جذب حرارت و درنتیجه، قابلیت زندگی بهتر در فصول گرم سال می‌شود.
* استاندارد فضای سبز عدد ثابتی نیست
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان در پاسخ به این سؤال که آیا عدد مشخصی برای سرانه فضای سبز وجود دارد که همه شهرها باید از آن پیروی کنند؟ گفت: خیر، استاندارد جهانی یک عدد ثابت نیست، بلکه متغیری اقلیمی است. در شهرهای شمالی با رطوبت بالا و دمای معتدل، استاندارد سرانه فضای سبز بسیار پایین‌تر است؛ در مقابل، در شهرهای گرم و خشک مانند همدان و خوزستان، به‌دلیل نیاز شدید به سایه‌اندازی و خنک‌سازی تبخیری، استاندارد سرانه فضای سبز باید بسیار بیشتر باشد.
* میدان امام و خیابان بوعلی، هشدارهای قرمز جزایر حرارتی
عراقچیان با اشاره به اینکه منابع تأمین‌کننده سایه تنها درخت نیستند بلکه استفاده از سازه‌های سایه‌بان، پرده‌های سبز و دیگر عناصر معماری شهری راهکارهایی هستند که در تعریف استاندارد فضای باز شهری جایگاه ویژه‌ای دارند و نباید از آن‌ها غافل شد، افزود: مکان‌هایی مانند «میدان امام» پیش از آنکه فضای سبز باشند، «فضای باز شهری» محسوب می‌شوند که نیازمند مدیریت سایه هستند.
وی تصریح کرد: تأمین سایه در فضاهای باز شهری لزوماً به معنای درخت‌کاری صرف نیست؛ بلکه باید با رویکردهای معماری و طراحی کالبدی، زیست‌پذیری این فضاها را برای شهروندان تضمین کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان ادامه داد: در مباحث گروه‌های زیست‌محیطی، جمله‌ای تکرار می‌شود که «قطع درخت جرم است»؛ اما واقعیت علمی و اکولوژیک متفاوت بوده و درختان نیز مانند انسان‌ها دارای چرخه حیات هستند. وقتی یک درخت به پایان عمر طبیعی خود می‌رسد، پیر و خشک می‌شود. در این مرحله، قطع آن نه‌تنها ضروری بوده، بلکه برای ایمنی محیط و سلامت اکوسیستم، لازم است.
وی افزود: آنچه امروز باید مورد توجه قرار گیرد، جرم‌انگاری اصل قطع نیست، بلکه مقابله با عدم جایگزینی است؛ مدیریت شهری باید اگر درختی را به‌دلیل فرسودگی حذف می‌کند، بلافاصله گونه‌ای متناسب را جایگزین ‌کند.
عراقچیان با اشاره به اینکه اگر با دوربین حرارتی به همدان بنگریم تفاوتی میان روز و شب وجود ندارد و ما با یک نقشه ملتهب روبه‌رو هستیم، ابراز کرد: نقاط قرمز پُررنگ در «میدان امام» و «میدان امامزاده عبدالله (ع)» نشان‌دهنده انباشت شدید حرارت در سازه‌های سنگی و چوبی این مناطق است که هیچ خبری از خنکای سابق در آن‌ها نیست.
وی ادامه داد: نکته جالب توجه، ظهور «6 خط قرمز ممتد» در نقشه شهر است. این خطوط، خیابان‌های اصلی را نشان می‌دهند که ترافیک سنگین خودروها در آن‌ها، عملاً معابر را به کوره‌های تولید گرما تبدیل کرده است. دوربین حرارتی کاری به نوع منبع ندارد؛ او فقط نشان می‌دهد که ترافیک، شهر را به مرز انفجار حرارتی رسانده است.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، نقش درخت در شهر، تنها در ایجاد سایه خلاصه نمی‌شود. درختان اصلی‌ترین منبع تولید اکسیژن و تأمین «رطوبت نسبی» محیط هستند؛ بدن انسان برای تنفس سالم و راحت، به رطوبتی بین 40 تا 80 درصد نیاز دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان توضیح داد: وقتی درختان قطع می‌شوند و فواره‌های شهری از کار می‌افتند، رطوبت هوا در برخی نقاط به 5 تا 10 درصد سقوط می‌کند؛ نتیجه این خشکی مفرط، تنها گرمای هوا نیست، بلکه بروز سرفه‌های خشک، مشکلات تنفسی و خشکی پوست برای شهروندان است. درواقع، مدیریت غلط فضای سبز، مستقیماً سلامت ریه‌های مردم را هدف گرفته است.
وی گفت: یک آزمایش ساده تفاوت میان مدیریت علمی و سنتی را نشان می‌دهد؛ در یک روز آفتابی، دمای سطح آسفالت به‌طور مثال می‌تواند به 60 درجه سانتی‌گراد برسد، درحالی که همان لحظه، دمای روی یک چمن مرطوب حدود 35 تا 40 درجه است.
عراقچیان ادامه داد: آسفالت که در طول روز انرژی خورشید را جذب کرده، در ساعات شب این حرارت را به محیط بازمی‌گرداند‎‌‌؛ این یعنی شهروندان همدانی حتی در شب نیز از خنکی طبیعی محروم می‌مانند.
* کلید رهایی از جزایر حرارتی در بافت تاریخی همدان
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی همدان با اشاره به اینکه «طرح زیباسازی» لزوماً با فضای سبز محقق نمی‌شود و زیباسازی می‌تواند شامل بهسازی نماها، اِلمان‌های شهری و نشانه‌ها باشد، گفت: اما طرح تأمین رطوبت و کاهش دما موضوعی حیاتی و جداگانه است که ابزار اصلی آن فضای سبز و منابع آبی است؛ ما در پیاده‌راه بوعلی وضعیت نسبتاً بهتری داریم، اما بحران اصلی در میدان امام (ره) رخ داده است.
عراقچیان افزود: در میدان امام به‌دلیل کهولت سن درختان، بسیاری از آن‌ها خشک شده یا از بین رفته‌اند و متأسفانه «واکاوی» یا جایگزینی مناسبی صورت نگرفته است. اما طراحی فضای سبز برای چنین مکانی ساده نیست؛ ما در یک محیط باستانی و واجد ارزش تاریخی هستیم.
وی با تأکید بر اینکه در میدان امام همدان ما نیازمند یک «طرح کاشت» تخصصی هستیم، ابراز کرد: این طرح باید به سه پرسش اساسی پاسخ دهد؛ نوع درخت که چه درختی با اقلیم فعلی همدان سازگار است؟ میزان سایه‌اندازی که چقدر می‌تواند بار حرارتی میدان را کاهش دهد؟ و پیوستگی فرهنگی که با توجه به قدمت میدان، تاریخچه و فرهنگ آن، نوع درخت در تاریخ ایران چیست؟
عراقچیان با بیان اینکه حل پیچیدگی‌های میدان امام تنها از عهده یک حوزه بر نمی‌آید، گفت: باید کارگروهی متشکل از متخصصان «تاریخ و فرهنگ»، «فضای سبز» و «محیط زیست» تشکیل شود تا الگوی کاشتی را ارائه دهد که هم با هویت تاریخی همدان بخواند و هم شهروندان را از گرمای طاقت‌فرسای این جزیره حرارتی نجات دهد.
* از انقراض حشرات تا تغییر نقشه اقلیمی
این استاد دانشگاه در تشریح پیامدهای بحرانی گرمایش شهری ابراز کرد: ادامه روند فعلی نه‌تنها آرامش روانی شهروندان را سلب می‌کند، بلکه هویت اقلیمی استان همدان را برای همیشه تغییر خواهد داد.
وی درخصوص پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت جزایر حرارتی خاطرنشان کرد: تنش عصبی و فروپاشی اکوسیستم حشرات، نخستین و ملموس‌ترین پیامدهای کوتاه‌مدت جزایر حرارتی و بالا رفتن دمای محیط هستند که تنش عصبی مستقیماً بر سلامت روان شهروندان تأثیر می‌گذارد و باعث «ناراحتی‌های عصبی» و کاهش آستانه تحمل در فضای عمومی می‌شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی همدان با اشاره به اینکه بسیاری از گونه‌های حشرات حتی به تغییر «دهم درجه‌ای» دما حساس هستند و با داغ شدن میادین و معابر این گونه‌ها یا منقرض می‌شوند و یا شهر را ترک می‌کنند، گفت: خروج حشرات مفید، تعادل بیولوژیک شهر را برهم زده و فضا را برای رشد گونه‌های مهاجم و بیماری‌زا، باز می‌کند که نتیجه آن، بروز آلودگی‌های جدید و تهدید سلامت عمومی است.
به اعتقاد وی، پیامد درازمدت این پدیده آن است که همدان دیگر شهر «معتدل» نخواهد بود؛ بزرگ‌ترین زنگ خطر، «تغییر اقلیم کلان» در منطقه است. همدان که در حافظه تاریخی ما شهری با زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های «معتدل» بوده، اکنون درحال تبدیل شدن به شهری با زمستان‌های سرد و تابستان‌های «گرم و خشک» است.
عراقچیان افزود: این یعنی «نقشه پهنه‎‌بندی اقلیمی» استان درحال دگرگونی است؛ تغییر اقلیم، شرایط جدید و نامطلوبی را بر منطقه حاکم می‌کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با یادآوری اینکه همدانی‌ها در تعطیلات آخر هفته ساعاتی از صبح تا عصر را در باغ‌ها، بیابان‌ها و صحراها سپری می‌کنند، گفت: این حضور در خارج از شهر مردم برای جبران ضعف اعصاب ناشی از ماشینیسم، ترافیک و شتاب زندگی مدرن بوده که به‌واقع به طبیعت پناه می‌برند؛ فضای سبز، تمدیدکننده انرژی روانی انسان است.
وی با تأکید بر اینکه اگر بتوانیم فضای سبز کافی و باکیفیت را در دل شهر ایجاد کنیم دو اتفاق مهم رخ می‌دهد، ادامه داد: نخستین مورد، کاهش سفرهای روزانه برون‌شهری خواهد بود؛ مردم برای استراحت و نفس کشیدن نیازی به سفرهای طولانی به حومه ندارند و طبیعت در کنار خانه‌ آن‌ها است.
به اذعان این استاد دانشگاه، دومین مورد، افزایش نشاط و حوصله افراد است؛ چراکه دسترسی روزمره به فضای سبز، باعث می‌شود شهروندان با حوصله، نشاط و آرامش ذهنی بیشتری، زندگی کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با اشاره به اینکه در گذشته آب‌نماها و فواره‌ها نقش حیاتی در تلطیف و تعدیل دمای میادین داشتند اما امروز به بهانه کمبود آب حذف شده‌اند، تصریح کرد: راه حل در حذف نیست، بلکه در یافتن «نقطه بهینه» است؛ ما نباید برای تأمین رطوبت شهر از آب آشامیدنی استفاده کنیم، استفاده از آب چاه‌های غیر شرب و بازچرخانی آب‌های خاکستری، راهکاری ارزان و علمی برای بازگرداندن رطوبت به هوای خشک همدان است که شهر برای نفس کشیدن، به این ذرات معلق آب نیاز دارد.
وی در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر لزومِ تدوین «طرح جامع کالبدی»، خواستار توقف رویکردهای کوتاه‌مدت شد و افزود: اگر شهر قادر به تأمین الزامات زیست‌محیطیِ جمعیت ساکن نیست، افزایش جمعیت تنها به معنای کاهش کیفیت زندگی و نابودی زیست‌بوم شهری است.
عراقچیان تصریح کرد: وقتی شهری برای جمعیتِ 300 هزار نفری طراحی شده و ما 600 هزار نفر را در آن جای می‌دهیم، طبیعی است که با پیامدهایی چون ناراحتی‌های عصبی، گرمایش مضاعف و کمبود سرانه‌های حیاتی روبه‌رو شویم؛ رشد جمعیت شهری نباید مایه‌ افتخار باشد، بلکه باید توان تأمین هوای سالم، انرژی و معابر برای این جمعیت جدید، معیار اصلی مدیریت باشد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه بسیاری از شهرهای ایران امروز «حد زیستی» خود را پُر کرده‌اند، خاطرنشان کرد: مدیریت شهری امروز نمی‌تواند نیازهای اولیه‌ شهروندان را در سطحِ مطلوب تأمین کند؛ بنابراین، اصرار بر افزایش جمعیت در چنین شرایطی، خلاف اصول شهرسازی پایدار است. شهرها باید براساسِ توان اکولوژیک و زیرساختی‌ خود محدود شوند و از بارگذاری بیش از حد، اکیداً خودداری شود.
وی با اشاره به اینکه در کشور ما ایران درحال گذار به اقلیم گرم‌تر هستیم، افزود: با توجه به این موضوع، کشور ما نیازمند یک طرح جامع فضای سبز ملی است که در آن برای هر شهر، نسخه‌ای بومی و متناسب با اقلیم همان منطقه تدوین شود.
به اعتقاد وی، بر این اساس الگوهای کاشت فعلی که دهه‌ها است بر محوریت «چمن» و گل‌های بوته‌ای آب‌بر (مانند رز) استوار است، دیگر پاسخگوی نیازهای زیست‌محیطی کشور نیست؛ چمن به‌دلیل مصرف بسیار زیاد آب و بازدهی پایین در تعدیل دما، باید جای خود را به گونه‌های «کم‌آب‌بر»، «مولد اکسیژن» و «سایه‌انداز» بدهد.
عراقچیان ادامه داد: با وجود مطالعات پژوهشی در لایه‌های مدیریتی شهرداری‌ها، شواهد عینی نشان می‌دهد که در مرحله عملیاتی، همچنان الگوهای قدیمی و ناکارآمد دنبال می‌شوند. استمرار چمن‌کاری در میادین و پارک‌ها درحالی ادامه دارد که ادعای «نبود جایگزین مناسب» از سوی منتقدان، رد شده است.
وی با بیان اینکه بررسی تجارب بین‌المللی نشان می‌دهد که بسیاری از کشورهای مشابه اقلیمی با استفاده از گونه‌های اصلاح‌نژاد شده و گیاهان بومی مقاوم موفق به جایگزینی چمن شده‌اند، افزود: حتی در موارد خاص، استفاده از چمن‌های اصلاح‌شده ژنتیکی با نیاز آبی بسیار ناچیز، به‌عنوان یک راهکار میانی مطرح است.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با اشاره به اینکه در شهرداری همدان مطالعات طرح‌هایی درخصوص فضای سبز انجام شده است، ادامه داد: متأسفانه هنوز این موضوع در مصداق واقعی علمیاتی نشده است و شهرداری همدان در این زمینه زیاد فعال نیست.
* همدان در تب؛ چشم‌انتظار تدبیر شهری برای اعتدال دما و شفای جزایر حرارتی
غلبه بر چالش «جزایر حرارتی» و دستیابی به شهرهایی زیست‌پذیرتر، مستلزم دوری گزیدن از رویکردهای کوتاه‌مدت و گذار از مدیریت سنتی به راهبردهای پایدار و آینده‌نگر است. این امر، به‌ویژه در شهرهایی چون همدان که با اُفت سرانه‌های زیست‌محیطی و افزایش دما دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اهمیتی حیاتی می‌یابد.
تدوین «طرح جامع کالبدی» و «طرح جامع فضای سبز» ملی که با درنظر گرفتن توان اکولوژیک و اقلیم هر منطقه، الگوهای کاشت کارآمد و کم‌آب‌بر را جایگزین روش‌های ناکارآمد امروزی کند، امری حیاتی است.
در این میان، امید است مدیریت شهری همدان در کنار توجه به کاشت جایگزین درختان در خیابان‌های مهمی همچون بوعلی و اکباتان، با رویکردی جامع و خلاقانه، به دنبال نسخه شفابخشی برای اعتدال دما در این شهر تاریخی باشد؛ این مهم نه‌تنها به سلامت محیط زیست شهری کمک خواهد کرد، بلکه گامی اساسی در جهت ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و حفظ هویت اقلیمی همدان در بلندمدت خواهد بود.

شهره کرمی