اعتماد به ظرفیتهای جوانان؛ راز اصلی ساخت آینده در اندیشه امام خمینی (ره)
سپهرغرب، گروه جوانی- صبا اسدی؛ مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه پیام نور همدان با اشاره به دیدگاههای امام خمینی (ره) درباره جوانان گفت: ایشان جوانی را فرصتی طلایی برای ساختن آینده میدانستند و معتقد بودند موفقیتهای بزرگ در گروی باورِ جوانان به ظرفیتهای درونیشان است. نسل جوان را پیشران تحولات انقلابی و اجتماعی معرفی میکردند و همواره بر ضرورتِ زمینهسازی برای نقشآفرینی آنان در عرصههای علمی، فرهنگی و جهادی تأکید داشتند.
دوران جوانی حیاتیترین مرحله برای شکلگیری هویت و تعیین مسیر آینده است. جوانان بهدلیل بهرهمندی از انرژی، خلاقیت و شجاعت، ارزشمندترین سرمایه هر جامعهاند و پیشرفت و توسعه هر کشوری در گرو توانمندیهای این نسل است. تاریخ معاصر بهویژه انقلاب اسلامی گواه نقش کلیدی و اثرگذار جوانان در پیروزی و پاسداری از آرمانهای این مسیر است.
بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) نیز با نگاهی امیدوارانه، جوانان را موتور محرک پیشرفت جامعه میدانستند و همواره بر شناسایی دقیق استعدادها و نیازهای آنان برای شکوفایی کشور تأکید داشتند. امروزه که بخشی از نسل جوان با چالشهایی چون سردرگمی در تعیین اهداف و کاهش خودباوری روبروست، بازخوانی دیدگاههای امام(ره) میتواند افق روشنی را پیش روی برنامهریزیهای فرهنگی و تربیتی قرار دهد.
در همین راستا جهت بررسی ویژگیها و ظرفیتهای جوانان از منظر امام خمینی(ره)، با مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه پیام نور همدان، استاد حوزه علمیه و دانشگاه و کارشناس فرهنگی به گفتوگو پرداختهایم که در ادامه تقدیم شما خواهد شد.
حجتالاسلام مهدی جوادی با تبیین جایگاه جوانان از نگاه امام خمینی(ره)، به بررسی ویژگیها، ظرفیتها و نیازهای این نسل پرداخت و گفت: اگر فرد دوران نوجوانی را بهدرستی پشت سر بگذارد و به شناختی دقیق از شخصیت، تواناییها و مسئولیتهای خود برسد، در دوره جوانی به ویژگیهای ارزشمندی دست مییابد که زمینهساز رشد فردی و اجتماعی او خواهد بود.
حجتالاسلام جوادی با تشریح ویژگیهای «جوان متعادل» گفت: این جوان از روحیه استقلال، مسئولیتپذیری و مشارکت اجتماعی برخوردار است؛ او از پذیرش مسئولیتها نمیهراسد، برای حل مسائل از دانش و تجربه دیگران بهره میگیرد و ظرفیتهای خود را در مسیر پیشرفت فردی و اجتماعی بهکار میگیرد.
وی با بیان اینکه جوانِ رشدیافته در برابر مشکلات منفعل نیست، افزود: چنین جوانی با تکیه بر توانمندیهای خود، برای عبور از دشواریها تلاش میکند. او ضمن حفظ اعتمادبهنفس، در روابط اجتماعی از افراط و تفریط دوری میکند و تعامل، گذشت و پذیرش خطاهای دیگران را لازمه زندگی اجتماعی میداند.
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه پیامنور با تأکید بر اهمیت «امید» در زندگی جوانان گفت: جوان متعادل به آینده خود و جامعه امیدوار است، اما این امیدواری بر پایه واقعبینی شکل میگیرد؛ بهطوریکه ضمن آرمانگرایی، واقعیتهای زندگی را نیز درک کرده و برای ایجاد تعادل میان این دو تلاش میکند.
حجتالاسلام جوادی افزود: جوانِ پویا و رشدیافته به دنبال پاسخ به پرسشهای اساسی زندگی است و تا رسیدن به درک روشنی از مسائل بنیادین، خود را درگیر حواشی نمیکند. چنین جوانی با شناخت درست از توانمندیها و محدودیتهای خود، همواره در مسیر اصلاح و تکامل گام برمیدارد.
وی همچنین با اشاره به روحیه اجتماعی نسل جوان تصریح کرد: جوانِ متعادل از کارهای جمعی استقبال میکند و اهل همکاری و همافزایی است. او در کنار پرسشگری و نقادی، انتقادپذیری را نیز در خود تقویت میکند؛ ضمن آنکه برای دستیابی به اهدافش برنامهریزی منطقی دارد و از تجربه افراد صاحبنظر بهره میگیرد.
وی، صبوری، تواضع، نشاط و روحیه همکاری را از دیگر ویژگیهای جوانِ رشدیافته برشمرد و افزود: مجموعه این ویژگیها، شخصیت جوانی را میسازد که قابلاعتماد است و میتوان از او بهعنوان فردی متعهد، مسئولیتپذیر و اثرگذار در جامعه یاد کرد.
این کارشناس مذهبی با اشاره به نگاه ویژه امام خمینی(ره) به نسل جوان اظهار کرد: از منظر امام خمینی(ره)، جوانان از جایگاه بسیار ارزشمندی برخوردارند؛ زیرا علاوه بر برخورداری از توان جسمی و روحی، آمادگی بیشتری برای پذیرش حقایق، انجام کارهای مخلصانه و حرکت در مسیر رشد و تعالی دارند.
حجتالاسلام جوادی افزود: رهبر کبیر انقلاب اسلامی، جوانان را محبوب خداوند میدانستند و بارها از آنان بهعنوان سرمایههای ارزشمند جامعه اسلامی یاد کردهاند. این نگاه نشان میدهد که جوانان نه یک تهدید، بلکه فرصتی بزرگ برای پیشرفت و تحول جامعه هستند.
وی در ادامه، «صفا و لطافت قلب» را از ویژگیهای برجسته جوانان از نگاه این رهبر فرزانه برشمرد و گفت: به اعتقاد ایشان، قلب جوان بهدلیل دوری از تعلقات دنیوی، آمادگی بیشتری برای پذیرش حق، هدایت و معارف الهی دارد.
این کارشناس فرهنگی تصریح کرد: ایشان معتقد بودند که جوانان بیش از دیگران از قرآن و آموزههای دینی تأثیر میپذیرند؛ از اینرو، دوران جوانی را بهترین فرصت برای خودسازی، تهذیب نفس و تقویت ارتباط با خداوند میدانستند.
حجتالاسلام جوادی با اشاره به اینکه جوانان از نگاه امام (ره) ظرفیت بالایی برای اصلاح و تحول دارند، افزود: اگر مسیر صحیح پیشروی آنان قرار گیرد، میتوانند در مدت کوتاهی به درجات بالایی از رشد معنوی، علمی و اجتماعی دست یابند.
*رمز پیشرفت جوانان همان اعتماد بهنفس و خودباوری است
وی با اشاره به تأکید بنیانگذار جمهوری اسلامی بر اعتمادبهنفس جوانان گفت: ایشان همواره نسل جوان را به توکل به خداوند و باور به تواناییهای درونی دعوت میکردند و معتقد بودند که جوانان ایرانی با تکیه بر استعدادهای فراوان خود، میتوانند در عرصههای علمی، فرهنگی و اجتماعی به موفقیتهای بزرگی دست یابند.
وی افزود: ایشان بارها نسبت به ترویج فرهنگ ما نمیتوانیم هشدار داده و تأکید کردهاند که جوانان باید به تواناییهای خود ایمان داشته باشند. بسیاری از پیشرفتها و دستاوردهای بزرگ زمانی محقق میشود که جوانان به ظرفیتهای درونی خود اعتماد کنند.
این استاد حوزه خاطرنشان کرد: از نگاه رهبر فقید انقلاب، قدرت جسمی، اراده و نشاط جوانی نعمتی الهی است و باید در مسیر خودسازی، خدمت به جامعه و پیشرفت کشور بهکار گرفته شود. ایشان همواره توصیه میکردند جوانان از دوران جوانی برای ساختن آینده خود بهره ببرند و اجازه ندهند غرور و خودبینی مانع رشد آنان شود.
*نقشآفرینی جوانان در جامعه
حجتالاسلام جوادی بیان کرد: امام (ره) نگاه بسیار مثبتی به نقشآفرینی جوانان در جامعه داشتند، آنان را موتور محرک پیشرفت کشور میدانستند و معتقد بودند بسیاری از تحولات بزرگ اجتماعی، فرهنگی و انقلابی به دست آنها رقم میخورد.
وی ادامه داد: روحیه ایثار، فداکاری و مسئولیتپذیری در میان جوانان بسیار پررنگ است و به همین دلیل آنان در عرصههای مختلف اجتماعی، فرهنگی و جهادی حضوری فعال دارند. امام خمینی(ره) نیز بارها از خدمات و فداکاریهای جوانان قدردانی کرده و خود را خدمتگزار آنان معرفی کردهاند.
این کارشناس فرهنگی خاطرنشان کرد: این نوع نگاه نشان میدهد که در اندیشه این رهبر فرزانه، جوانان نهتنها سرمایههای آینده، بلکه سرمایههای امروز جامعه هستند و باید زمینه حضور و اثرگذاری آنان در عرصههای مختلف فراهم شود.
*نیازهای جوانان از منظر امام خمینی(ره)
حجتالاسلام جوادی در ادامه به نیازهای اساسی جوانان از دیدگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: نخستین نیاز نسل جوان، دسترسی به پاسخهای متقن برای پرسشهای بنیادین زندگی است. جوان ذاتاً پرسشگر است و بهدنبال درک معنای هستی، فلسفه خلقت و هدف از زیستن میگردد؛ بنابراین باید پاسخهایی عمیق، منطقی و اقناعکننده در اختیار او قرار گیرد.
وی افزود: محبت، احترام و توجه عاطفی، از دیگر نیازهای حیاتی این نسل است. جوان باید در محیط خانواده و جامعه مورد تکریم باشد و احساس ارزشمندی کند.
وی با تأکید بر اینکه معمار کبیر انقلاب بسیاری از مسائل تربیتی را از طریق ملایمت و تکریم شخصیت قابلحل میدانستند، خاطرنشان کرد: حتی در مواجهه با خطاها و آسیبهای اجتماعی، باید اصل احترام و کرامت انسانی حفظ شود و اصلاح افراد منحصراً از مسیر گفتوگو، محبت و رفتار محترمانه دنبال شود.
این کارشناس مذهبی امنیت را یکی از نیازهای اساسی جوانان عنوان کرد و گفت: امنیت اقتصادی، شغلی، اجتماعی و خانوادگی نقش مهمی در رشد و آرامش این نسل دارد. جوانی که نسبت به آینده خود احساس امنیت و امید داشته باشد، با انگیزه بیشتری برای پیشرفت تلاش خواهد کرد.
حجتالاسلام جوادی با اشاره به اهمیت ارتباطات اجتماعی در این دوران ادامه داد: جوانان به حضور در جمع، ارتباط با همسالان و فعالیتهای گروهی نیاز دارند. تشکلهای فرهنگی، فعالیتهای اجتماعی، اردوهای جهادی و برنامههای جمعی میتوانند زمینه رشد، مسئولیتپذیری و همافزایی آنان را فراهم کنند.
وی افزود: نباید از گردهماییها و فعالیتهای جمعی جوانان هراس داشت. اگر این ظرفیت بهدرستی هدایت شود، میتواند به فرصتی ارزشمند برای رشد فردی و اجتماعی تبدیل شود.
*مطالبه طبیعی نسل جوان
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه پیام نور، استقلال را از مهمترین نیازهای این دوران دانست و اظهار کرد: جوان نیاز دارد بهعنوان فردی دارای هویت، اندیشه و شخصیت مستقل شناخته شود. او میخواهد در تصمیمگیریهای زندگی نقش داشته باشد و توانایی انتخاب و تفکر مستقل را در خود تقویت کند.
حجتالاسلام جوادی افزود: امام خمینی(ره) معتقد بودند یکی از اهداف مهم پیامبران الهی، تربیت انسانهای مستقل و آزاداندیش بوده است. از این رو، باید زمینه رشد فکری و شخصیتی جوانان فراهم شود تا بتوانند با آگاهی و مسئولیتپذیری مسیر زندگی خود را انتخاب کنند.
*ازدواج، زیرساخت مهم زندگی اجتماعی
وی با اشاره به اهمیت ازدواج در دوران جوانی گفت: یکی از نیازهای طبیعی و اساسی، تشکیل خانواده و ازدواج است. خداوند این گرایش را در وجود انسان قرار داده تا زن و مرد در کنار یکدیگر مسیر زندگی را طی کنند و زمینه رشد و تکامل متقابل را فراهم آورند.
وی افزود: ازدواج صرفاً یک مسئله فردی نیست، بلکه یکی از مهمترین زیرساختهای زندگی اجتماعی بهشمار میرود. بسیاری از ظرفیتهای فردی و اجتماعی جوانان در سایه تشکیل خانواده شکوفا میشود و به همین دلیل باید موانع پیش روی ازدواج جوانان کاهش یابد.
این کارشناس مذهبی خاطرنشان کرد: توجه به نیازهای واقعی جوانان و فراهم کردن بستر مناسب برای پاسخگویی به این نیازها، زمینهساز رشد فردی، پویایی اجتماعی و پیشرفت کشور خواهد بود. اگر جامعه بتواند از ظرفیتهای عظیم نسل جوان بهدرستی بهره بگیرد، بسیاری از مشکلات و چالشها نیز با اتکا به همین سرمایه ارزشمند برطرف خواهد شد.
