مهدی برنده، حافظ کل قرآن کریم که از هفت‌سالگی قدم در مسیر حفظ کلام وحی گذاشته و امروز تجربه حضور در رقابت‌های بین‌المللی را در کارنامه دارد، معتقد است همدان با وجود برخورداری از استعدادهای برجسته قرآنی، در شناسایی و پرورش این ظرفیت‌ها موفق عمل نکرده است. این دانشجوی دندان‌پزشکی در گفت‌وگو با خبرنگار «سپهرغرب»، ضمن روایت تجربه‌های خود از پیوند قرآن با زندگی و تحصیل، از کمبود مراکز تخصصی، ضعف شیوه‌های آموزشی و نارسایی‌های مدیریتی در فعالیت‌های قرآنی استان انتقاد کرد و هشدار داد که تداوم شرایط موجود می‌تواند آینده حضور نمایندگان همدان در رقابت‌های ملی و بین‌المللی قرآن را با مخاطره روبه‌رو کند.
قرآن کریم صرفاً کتابی برای تلاوت یا حفظ نیست، بلکه می‌تواند در شکل‌گیری نگرش، رفتار، انتخاب‌ها و حتی ترسیم مسیر زندگی انسان نقش‌آفرین باشد. پرورش حافظان جوان نشان می‌دهد که فعالیت‌های قرآنی می‌توانند از سنین پایین آغاز شوند و با استمرار، آموزش و حمایت خانواده به ثمر بنشینند.
بسیاری از خانواده‌ها با توجه به فضای اعتقادی و باورهای حاکم بر محیط خانواده، تلاش می‌کنند شرایطی فراهم کنند تا فرزندانشان از همان دوران کودکی با قرآن مأنوس شوند، در کنار آن رشد کنند و قرآن به مفهومی آشنا، زنده و همیشگی در زندگی آن‌ها تبدیل شود. در مقابل، کودکانی نیز هستند که خودشان یا خانواده‌هایشان علاقه‌مندند ارتباط عمیق‌تری با قرآن داشته باشند و در رشته‌هایی همچون حفظ و قرائت قرآن فعالیت کنند و به مراتب و جایگاه‌های حرفه‌ای دست یابند.
اگرچه همه ما می‌دانیم که حتی تلاوت قرآن نیز می‌تواند تأثیری عمیق و لطیف بر روح انسان بگذارد، اما تجربه زیسته افرادی که این مسیر را با تمام وجود پیموده‌اند، آن را درک کرده‌اند و تأثیراتش را در زندگی خود لمس کرده‌اند، روایت متفاوتی دارد؛ روایتی شنیدنی و خواندنی. به‌ویژه زمانی که فرد در کنار تلاوت قرآن، مسیر حفظ آیات الهی را نیز دنبال می‌کند، تجربه‌ای ارزشمندتر و جذاب‌تر شکل می‌گیرد.
جامعه برای ترویج فرهنگ قرآنی، بیش از هر چیز به الگوهای عینی و ملموس نیاز دارد؛ جوانانی که مسیر قرآنی را تجربه کرده‌اند و روایت تلاش‌ها، دشواری‌ها، انگیزه‌ها و دستاوردهایشان می‌تواند برای دیگران الهام‌بخش باشد.
در همین راستا، به سراغ یکی از حافظان و قاریان جوان قرآن کریم در همدان رفتیم؛ با جوانی از نسل امروز که تلاش کرده است قرآن را نه‌تنها در حافظه، بلکه در مسیر زندگی خود جای دهد به گفت‌وگو پرداخته‌ایم تا از چگونگی شکل‌گیری علاقه‌اش به قرآن، آغاز فعالیت‌های قرآنی، مسیری که برای رسیدن به جایگاه کنونی پیموده و تجربه‌هایش در این راه برای ما روایت کند.
مهدی برنده، متولد 12 فروردین 1383 در همدان، از جوانان فعال در عرصه قرآنی است که از هفت‌سالگی مسیر حفظ قرآن را آغاز کرد و در 10سالگی موفق به حفظ کل کلام‌الله مجید شد. او در دوران دانش‌آموزی، در مسابقات کشوری قرآن کریم رتبه ممتاز را کسب کرد و در سال‌های بعد نیز با حضور در رقابت‌های مختلف ازجمله مسابقات بین‌المللی عربستان و بنگلادش به فعالیت خود ادامه داد. برنده اکنون در رشته دندان‌پزشکی تحصیل می‌کند و در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، همچنان برنامه‌ حفظ و مرور قرآن و ارتقای مهارت قرائت خود را پی می‌گیرد.
در ادامه، گفت‌وگوی خبرنگار «سپهرغرب» را با این حافظ قرآن می‌خوانید:
مهدی برنده درباره فضای خانوادگی و نخستین خاطراتش از قرآن گفت: مسیر قرآنی من پیش از تولدم آغاز شد؛ چراکه در خانواده‌ای مذهبی بزرگ شدم. مادرم پیش از تولدم روزانه سه جزء قرآن تلاوت می‌کردند و هر 10 روز یک ختم قرآن داشتند؛ ایشان پس از تولدم نیز هر روز در گوشم قرآن می‌خواندند و تلاوت آن را در خانه پخش می‌کردند. بدون تردید این فضا در شکل‌گیری شخصیت و مسیر زندگی‌ام تأثیرگذار بود و مادرم مشوق اصلی‌ام در این عرصه بود.
وی با اشاره به آغاز فعالیت جدی خود از هفت‌سالگی بیان کرد: به لطف خدا در 10سالگی موفق به حفظ کل قرآن شدم. آموزش را در مؤسسه جامعةالقرآن خردسالان همدان زیر نظر استادان مجموعه دنبال کردم و در این میان، سرکار خانم روشنیان نقش ویژه‌ای داشتند و برای آموزش کودکان و نوجوانان استان زحمات بسیاری کشیده‌اند. خودم را مدیون تلاش‌های تمام استادانم در آن دوران می‌دانم.
این حافظ قرآن درباره نخستین تجربه حضور در مسابقات گفت: نخستین حضور جدی‌ام به پایه هفتم تحصیلی و مسابقات دانش‌آموزی مشهد بازمی‌گردد که توانستم رتبه ممتاز کشور را کسب کنم. این موفقیت نخستین تجربه رسمی و انگیزه‌بخشی بود تا مسیرم را با جدیت ادامه دهم؛ ضمن اینکه توفیق زیارت امام رضا (ع) نیز آن سفر را برایم خاطره‌انگیزتر کرد.
برنده درباره ایجاد تعادل میان فعالیت‌های قرآنی و تحصیل افزود: یکی از برکات حفظ قرآن، نظم‌بخشی به زندگی است که من نیز آن را در زندگی خود تجربه کرده‌ام و امروز آن را مدیون قرآن می‌دانم.
وی تصریح کرد: اکنون مشغله تحصیلی زیادی دارم؛ به همین دلیل تلاش می‌کنم از زمان‌های مرده و فرصت‌های کوتاه روزانه برای مرور و تثبیت محفوظاتم بهره ببرم؛ چرا که با برنامه‌ریزی درست، حتی با وجود مشغله‌های فراوان نیز می‌توان ارتباط با قرآن را حفظ کرد.
این حافظ کل قرآن درباره دشواری‌های این مسیر گفت: خدا را شکر با مانع جدی مواجه نشدم، اما در ابتدای راه به دلیل سن کم، حفظ قرآن برایم سنگین و گاه ناامیدکننده بود. با این حال، تشویق استادان و حمایت خانواده نقش مهمی داشت و از همه مهم‌تر، لطف خود خداوند و قرآن کریم بود که انسان را در این مسیر تنها نمی‌گذارد.
برنده درباره مهم‌ترین موفقیت‌های خود بیان کرد: در دوران دانش‌آموزی در مسابقات کشوری حفظ 20 جزء و کل قرآن رتبه کسب کردم و در دوران دانشجویی نیز در رقابت‌های مختلفی ازجمله مسابقات دانشجویی، سازمان اوقاف و مسابقات بین‌المللی عربستان و بنگلادش حضور داشتم.
وی حضور سال گذشته در مسابقات عربستان و توفیق زیارت خانه خدا را از تجربه‌های ویژه و ارزشمند خود خواند و افزود: شرکت در مسابقات، در درجه نخست موجب افزایش اعتمادبه‌نفس، کاهش اضطراب و کسب مهارت در مدیریت ذهن و شرایط پراسترس می‌شود. از سوی دیگر، حضور استادان و داوران بین‌المللی فرصتی است تا شرکت‌کنندگان با رفع اشکال و آموختن نکات فنی، مسیر خود را با پختگی بیشتری ادامه دهند.
این فعال قرآنی درباره نقش خود در تربیت نسل جدید گفت: متأسفانه در کشور از افراد متخصص و توانمند حوزه قرآن به‌درستی استفاده نمی‌شود و من نیز از این قاعده مستثنا نیستم.
برنده قرآن را نقشه راه و دفترچه راهنمای زندگی خواند و افزود: نظم و انضباط، مهم‌ترین درس قرآن برای زندگی است. شاید در نگاه نخست حفظ و عمل به آیات متفاوت به‌نظر برسند، اما قرآن اثر وضعی دارد و حتی صرف تلاوت آیات نیز به‌صورت ناخودآگاه بر رفتار انسان تأثیر می‌گذارد. هرچند آشنایی با مفاهیم و تفسیر ارزش بالایی دارد، اما نباید تصور کرد حفظ الفاظ بدون درک ترجمه فاقد اثر است؛ قرآن سفره‌ای گسترده است و هرکس متناسب با ظرفیت خود، از حفظ، تفسیر یا تلاوت آن بهره می‌برد.
وی درباره علت کم‌رنگ شدن ارتباط بخشی از جوانان با قرآن بیان کرد: مدیران و برنامه‌ریزان این حوزه گاه با شیوه‌های چهار یا پنج دهه گذشته برای نسل امروز تصمیم می‌گیریند و فاصله نسلی مانع همخوانی برنامه‌ها با انتظارات جوانان شده است. حضور افراد جوان‌تر در جایگاه‌های مدیریتی می‌تواند به طرح ایده‌های تازه و متناسب‌سازی فعالیت‌ها با سبک زندگی نسل جدید کمک کند.
این حافظ قرآن با ارزیابی وضعیت فعالیت‌های قرآنی همدان گفت: استان از نظر داشتن قاریان و حافظان برجسته ظرفیت خوبی دارد، اما کمبود استادان توانمند، مراکز آموزشی و امکانات لازم موجب شده است بخشی از استعدادهای قرآنی به‌درستی شناسایی نشوند و پرورش نیابند.
برنده با اشاره به موانع درون جامعه قرآنی، نبود ارتباط مؤثر میان استادان و شاگردان و کمبود مراکز تخصصی، افزود: برخی مدیران و استادان نه برای ارتقای مجموعه‌های خود تلاش می‌کنند و نه زمینه پیشرفت دیگران را فراهم می‌سازند.
وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در تهران گفت: بسیاری از موفقیت‌هایم پس از حضور در تهران به دست آمد و اگر در همدان می‌ماندم، امکان پیشرفت در این سطح برایم فراهم نمی‌شد.
وی رفع مشکلات درون‌جامعه‌ای را مقدم بر حمایت مالی دانست و افزود: هرچند نقش خیران مهم است، اما ضعف در معرفی دستاوردهای قرآنی باعث شده این حوزه نسبت به فعالیت‌هایی مانند مجالس عزاداری کمتر مورد توجه قرار گیرد. همچنین استادان باید دانش خود را به‌روز کنند؛ چراکه با روش‌های آموزشی 20 سال گذشته نمی‌توان پاسخگوی نیازهای امروز بود. تعیین متولیان مشخص برای شناسایی استعدادها و پیوند آن‌ها با استادان توانمند از دیگر ضرورت‌هاست.
این فعال قرآنی با ابراز نگرانی از روند پرورش نسل جدید قاریان در همدان تصریح کرد: اگر شرایط فعلی ادامه یابد، در آینده فردی برای نمایندگی استان در مسابقات ملی و بین‌المللی وجود نخواهد داشت.
برنده درباره برنامه‌های آینده خود گفت: مطالعه روایت‌های مختلف قرآن و قرائات ده‌گانه را دنبال می‌کنم تا پس از تسلط بیشتر، آن را به علاقه‌مندان آموزش دهم.
وی در توصیه به جوانان خاطرنشان کرد: امروز با وجود فضای مجازی، کمبود امکانات نباید مانع حرکت شود؛ جوانان باید با تلاش مستمر، پشتکار، به‌روز کردن دانش و توکل به خداوند، تمام تمرکز خود را بر هدفشان بگذارند و در برابر موانع از حرکت بازنایستند.

صبا اسدی