سید شجاع‌الدین امامی رئوف در مورد تعرفه‌های گمرکی اظهار کرد: مشکلی که با وزارت صمت داریم مربوط به تعرفه‌های گمرکی می‌شود؛ ما دستورات مختلفی داریم مبنی بر اینکه کالاهای مشابه ساخت داخل نباید وارد شود که رگولاتور تنظیم این دستور تعرفه‌های گمرکی است؛ یعنی کتاب تعرفه از صنایع داخلی ما و به خصوص بخش‌هایی که ما ظرفیت داریم در برابر اجناس خارجی حمایت کند؛ به عنوان مثال در ترکیه از تولیدکننده داخلی در مقابل بازار بیرونی حمایت می‌شود اما تعرفه‌های گمرکی ایران که هر سال کمیسیون ماده یک وزارت صمت آماده می‌کند چند سالی است برای صنایع نساجی مشکل‌ساز شده است.

وی افزود: دو سال قبل نرخ پایه محاسبات گمرک بر اساس دلار چهار هزار و 200 تومانی بود؛ در آن مقطع برای الیاف، نخ، پوشاک و پارچه تعرفه مشخصی داشتیم. از سال 92 تا 99 این تعرفه کارکرد داشت و هر چقدر به انتهای زنجیره نزدیک می‌شد میزان تعرفه بالا می‌رفت؛ مثلاً برای الیاف پنبه تعرفه پنج، نخ 15، پارچه 30 و پوشاک 70 درصد بود و به‌صورت پلکانی افزایش می‌یافت.

این مسئول ادامه داد: از سال 97 جهش ارزی داشتیم که خود را در سال 98 نشان داد اما در این مقطع نرخ محاسبه گمرک همان چهار هزار و 200 تومان باقی ماند. در واقع ما تعرفه را داشتیم اما با توجه به نرخ دلار 4200 تومانی، نظام تعرفه‌ای کارکرد خود را از دست داد زیرا نرخ دلار در بازار حدود 25 هزار تومان بود اما نرخ دلار مورد محاسبه گمرک یک‌پنجم این نرخ و چهار هزار و 200 تومان بود.

رئوف افزود: بر این اساس دولت سال گذشته تعرفه‌ها را کم کرد. حقوق گمرکی را نیز از چهار تا یک درصد کاهش داد و سود بازرگانی هم تقلیل یافت. متأسفانه در این تغییرات تعرفه‌ای به لحاظ اینکه کار تخصصی نبود یک بازه زمانی طولانی تعرفه الیاف به‌عنوان ماده اولیه و نخ به‌عنوان محصول واسطه‌ای برابر شد و اختلاف بین مواد اولیه و محصول واسطه‌ای از بین رفت و مورد اعتراض ما هم قرار گرفت. ما مدام پیگیری می‌کردیم و در خواست اصلاح نظام تعرفه‌ای را داشتیم.

**ازبکستان هم از ما پیشی گرفت

وی تصریح کرد: به عنوان نمونه ما سال‌های سال پنبه را از ازبکستان تأمین می‌کردیم. این کشور از سال‌ها قبل نسبت به سرمایه‌گذاری در حوزه ریسندگی ورود کرد به شکلی که پنبه را کامل به نخ تبدیل کرده و نخ را صادر می‌کند و حتی پنبه وارد می‌کند تا ارزش افزوده صادر کند. همچنین با سرمایه‌گذاری‌هایی که انجام داده به‌دنبال این است که نخ را هم به پارچه تبدیل کند تا ارزش افزوده بالاتری داشته باشد. بنابراین ما دیگر نتوانستیم از ازبکستان پنبه وارد کنیم و این کشور ترجیح داد که نخ به ما صادر کند. این در حالیست که ما در کشور این برنامه‌ریزی را نداشتیم و نسبت به برنامه‌ریزی دیگران هم غفلت کردیم.

وی افزود: به هر حال مسئله اختلاف در نظر گرفته‌نشده تعرفه‌ها باعث شد حجم زیادی نخ از ازبکستان به ایران وارد شود؛ بر همین اساس امسال 80 میلیون دلار نخ از این کشور به ایران وارد شد در حالی که این رقم سال گذشته 40 میلیون دلار و سال قبل‌تر از آن 20 میلیون دلار بود. همین موضوع در مورد پارچه هم است و این روند در حال شکل‌گیری است و پیش‌بینی می‌شود در آینده‌ای نزدیک این پارچه تبدیل به پوشاک شده و وارد ایران شود.

این مسئول تصریح کرد: ازبکستان برنامه‌ریزی کرده و صنعت نساجی خود را توسعه داده است. این مسئله در پاکستان، کامبوج، هندوستان، ترکیه و… وجود دارد زیرا همه برنامه ریزی داشتند اما ما در ایران هنوز برنامه‌ریزی نداریم و برای صنعت نساجی هیچ جایگاهی دیده نشده؛ به‌عنوان نمونه همه تشکل‌های صنعتی گلایه دارند که چرا به بخش صنعت در برنامه هفتم توسعه توجه خاصی نشده است.

*واردات ماشین‌آلات باید تسهیل شود

رئوف در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به وضعیت تعرفه‌ها، مشکلی در واردات ماشین‌آلات وجود دارد؟ گفت: صنایع نساجی یکی از صنایع پیشرو در تعرفه واردات ماشین‌آلات است زیرا بالای 97 درصد ماشین‌آلات مورد استفاده در صنعت نساجی وارداتی است. البته به طور کلی در دنیا تولیدکننده این مدل ماشین‌آلات انگشت‌شمار است و بسیاری از شرکت‌های بزرگ دنیا در دل هم ادغام شده‌اند تا بتوانند سهم بازار داشته باشند. بنابراین ما هم واردکننده این فناوری هستیم. با این حال وقتی در یک نمایشگاه خارجی شرکت می‌کنیم و مثلاً با یک شرکت سوئیسی برای واردات ماشین‌آلات صحبت می‌کنیم، به دلیل تحریم‌ها تمایلی به همکاری با ما ندارند. در واقع به دلیل مشکلات سیاسی و تحریمی این شرکت‌ها با ما همکاری نمی‌کنند و تصور کنید در این شرایط دولت هم تعرفه روی واردات ماشین‌آلات می‌گذارد.

وی افزود: در واقع وقتی دولت می‌داند که واردات ماشین‌آلات به‌دلیل تحریم مشکل است و تولیدکننده با هزار و یک داستان و از طریق کشور ثالث و… ماشین‌آلات وارد می‌کند نباید تعرفه سنگین روی واردات این محصول اعمال کند. توقع داریم که دولت در این حوزه‌ها همراه‌تر باشد و سنگ‌اندازی کمتری کند.

وی اضافه کرد: مشابه همین موضوع را برای ماشین‌آلات دست دوم هم داشتیم. در بسیاری از موارد به‌دلیل تحریم و ریزش ارزش پول ملی امکان خرید ماشین آلات نو را نداریم و مجبور به واردات ماشین آلات دست دوم می‌شویم و با کمک شرکت‌های دانش‌بنیان این تجهیزات را سرپا می‌کنیم اما در این حوزه هم دولت سنگ‌اندازی می‌کند. توقع می‌رود که دولت در این بخش‌ها با صنایع همراه‌تر باشد.

**لزوم حمایت دولت از بخش بافندگی برای کاهش ارزبری

این مسئول درباره واردات و صادرات هم گفت: واردات صنعت نساجی یک میلیارد و 880 میلیون دلار است که این واردات نخ، پوشاک (قانونی)، پارچه و… را شامل می‌شود. از این عدد تقریباً 680 میلیون دلار مربوط به واردات پارچه می‌شود.

وی افزود: بنابراین در صنعت بافندگی که نخ را به پارچه تبدیل می‌کند یک گپ بزرگی داریم و باید سرمایه‌گذاری در این حوزه انجام شود که با یک سرمایه‌گذاری کوچک می‌توانیم ارزبری این بخش را کاهش دهیم و تبدیل به تولید داخل کنیم. اگر دولت از واحدهای بافندگی حمایت کند ضمن جلوگیری از ارزبری در بخش ریسندگی و رنگ هم می‌توانیم سرمایه‌گذاری کنیم و صادرات را هم افزایش دهیم.

قابلیت افزایش چهار برابری صادرات را داریم

وی اضافه کرد: همچنین در حال حاضر صادرات ما در صنعت نساجی 560 میلیون دلار است که از این میزان 340 میلیون دلار مربوط به صادرات فرش و موکت می‌شود.

این مسئول گفت: این 340 میلیون دلار قابلیت افزایش سه تا چهار برابری را دارد البته منوط به اینکه مشکلات حوزه نساجی در بخش صادرات ازجمله موضوع رفع تعهد ارزی را حل کنیم. درواقع دولت باید این بخش را تسهیل کند و با برقراری روابط نقل و انتقال پول و گسترش روابط بین‌المللی در بازه زمانی سه تا چهارساله زمینه افزایش صادرات نساجی را فراهم کند.