به گزارش سپهرغرب و به نقل از روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب استان همدان، فرهاد بختیاری‌فر از راه‌اندازی سامانه نوین پایش زیستی آب با استفاده از ماهی زبرا در آزمایشگاه مرکزی کنترل کیفیت آب و فاضلاب استان خبر داد و این اقدام را گامی مؤثر در ارتقای ضریب ایمنی آب شرب و پیشگیری از بحران‌های بهداشتی عنوان کرد.

این مقام مسئول اظهار کرد: از فروردین‌ماه سال 1405، سامانه پایش زیستی آب مبتنی بر استفاده از ماهی زبرا (Danio rerio) در آزمایشگاه مرکزی شرکت به بهره‌برداری رسیده است.

وی با اشاره به رویکردهای نوین در کنترل کیفیت آب، تصریح کرد: در این روش به‌جای اتکا صرف به آزمایش‌های شیمیایی، از واکنش‌های یک موجود زنده برای تشخیص سریع آلودگی‌های احتمالی استفاده می‌شود؛ رویکردی که توانایی شناسایی تهدیدات پنهان و ناشناخته را نیز دارد.

بختیاری‌فر عنوان کرد: در این روش تغییرات رفتاری ماهی‌ها در مواجهه با نمونه‌های آب مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و هرگونه اختلال در وضعیت طبیعی آن‌ها به‌عنوان نشانه‌ای هشداردهنده تلقی می‌شود.

وی ادامه داد: تغییراتی نظیر کاهش یا افزایش ناگهانی تحرک، تغییر الگوی شنا، بی‌تعادلی یا تجمع غیر عادی، ازجمله علائم هشدار اولیه هستند که درصورت مشاهده، احتمال آلودگی آب را مطرح می‌کنند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان با اشاره به نحوه انجام این آزمایش، افزود: در آزمایشگاه، آکواریومی به‌عنوان «آکواریوم مادر» برای نگهداری ماهی‌های زبرا درنظر گرفته شده است و درصورت وجود نمونه‌های مشکوک، تعدادی از این ماهی‌ها به داخل نمونه آب منتقل می‌شوند؛ سپس طی مدت 6 ساعت، وضعیت سلامت و الگوی حرکتی آن‌ها به‌دقت پایش می‌شود.

وی با تأکید بر نقش این فناوری در پایش مستمر کیفیت آب، اظهار کرد: این سامانه به‌عنوان یک سیستم هشدار سریع، می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان ممکن احتمال وجود آلاینده در منابع آب یا شبکه توزیع را مشخص کرده و زمینه اقدام به‌موقع را فراهم کند.

بختیاری‌فر خاطرنشان کرد: بیوسنسورهایی مانند این سامانه، ابزارهایی سریع و کارآمد برای تشخیص آلودگی‌هایی نظیر سموم و آلاینده‌ها، به‌ویژه در شرایط بحرانی هستند؛ چراکه روش‌های آزمایشگاهی کلاسیک به‌دلیل زمان‌بر بودن و نیاز به تجهیزات تخصصی، در چنین شرایطی پاسخ‌گویی فوری ندارند.

وی ادامه داد: ماهی زبرا به‌دلیل حساسیت بسیار بالا به تغییرات جزئی محیطی ازجمله سموم و آفت‌کش‌ها، شباهت ژنتیکی قابل توجه به انسان، بروز رفتارهای قابل مشاهده به‌عنوان هشدار اولیه و همچنین هزینه نگهداری پایین، به‌عنوان یک شاخص زیستی ایده‌آل در پایش کیفیت آب شناخته می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان در پایان سخنانش با اشاره به محدودیت‌های این روش، گفت: هرچند این سامانه قادر به شناسایی نوع دقیق آلاینده نیست، اما به‌عنوان یک سیستم هشدار سریع عمل کرده و در کنار آزمایش‌های تخصصی شیمیایی و میکروبی، چارچوبی جامع برای پایش کیفیت آب فراهم می‌کند.