سپهرغرب، گروه - طاهره ترابی مهوش :

الگوی شعاعی شهر و وجود رینگ‌های تاریخی، در کنار محلات منحصربه‌فرد چمن‌محور، بستری استثنایی برای بازتعریف هویت شهری فراهم آورده است که این ظرفیت‌ها، اگر با مدیریت یکپارچه شهرداری همراه شود، می‌تواند همدان را به الگوی موفق شهر-موزه در سطح ملی و بین‌المللی تبدیل کند.

یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های همدان، تمرکز بازار سنتی و کاروان‌سراهای واجد ارزش در قلب شهر است که دراین‌بین شهرداری می‌تواند با تسهیل‌گری در تغییر کاربری این بناها به فضاهای اقامتی، پذیرایی و گالری‌های هنری، علاوه‌بر حفظ اصالت معماری، موتور محرک اقتصاد محلی را روشن کند.

از طرفی پیوند میان سایت‌های باستانی نظیر تپه هگمتانه با بافت مسکونی اطراف، فرصتی بی‌بدیل است تا با اجرای پروژه‌های پیاده‌راه‌سازی و جداره‌سازی، فضاهای عمومی باکیفیتی برای تعاملات اجتماعی و جذب گردشگر خلق شود.

در این میان، نقش شهرداری به‌عنوان نهاد متولی در جذب مشارکت‌های مردمی و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، حیاتی است؛ چراکه بازآفرینی در همدان نباید صرفاً به ترمیم کالبد محدود شود، بلکه باید با تکیه بر ظرفیت‌های عنوان‌شده، زیست‌پذیری را به مرکز شهر بازگرداند. این اقدام نه‌تنها از زوال قلب تاریخی شهر جلوگیری می‌کند، بلکه با ارتقای ارزش‌افزوده در مناطق قدیمی، به توازن شهری و کاهش فاصله طبقاتی کمک می‌کند.

بر این اساس با توجه به اهمیت موضوع، بر آن شدیم تا با محمد امید‌قانع، معاون بازافرینی سازمان عمران و بازآفرینی شهری شهرداری همدان درخصوص آخرین وضعیت پروژه‌های بازآفرینی گفت‌گویی را ترتیب دهیم؛ وی از نقشه راه جامع مدیریت شهری برای احیای بافت تاریخی پایتخت تاریخ و تمدن خبر داد و با تشریح جزئیات پروژه‌هایی همچون جداره‌سازی 6 خیابان منتهی به میدان امام (ره)، مرمت راسته‌های کلیدی بازار سنتی و تبدیل خانه‌های واجد ارزش به مراکز اقامتی، تأکید کرد که با اعتباری بالغ‌بر 160 میلیارد تومان در پروژه‌های شاخص، بازگرداندن «زیست‌پذیری» و «رونق اقتصادی» به قلب تاریخی همدان با سرعت، درحال پیگیری است. به گفته این مقام مسئول، تبدیل محله قدیمی کبابیان به یک قطب گردشگری مدرن و اتمام جداره‌سازی پیاده‌راه بوعلی تا پایان سال، تنها بخشی از تلاش‌ها برای پیوند اصالت گذشته با نیازهای امروز شهروندان است.

در ادامه مشروح این مصاحبه را می‌خوانید:

معاون بازآفرینی سازمان عمران و بازآفرینی شهری شهرداری همدان با بیان اینکه بازآفرینی شهری و احیای بافت‌های تاریخی فراتر از یک پروژه عمرانی ساده و درواقع تلاشی هوشمندانه برای پیوند میان شکوه گذشته و پویایی زندگی معاصر است، تصریح کرد: در دنیای امروز که شهرها با شتابی فزاینده به سوی مدرنیزاسیون حرکت می‌کنند، هویت فرهنگی و کالبدی هسته‌های قدیمی شهرها بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار گرفته است.

محمد امید‌قانع با تأکید بر نقش کلیدی شهرداری‌ها به‌عنوان نهادهای متولی مدیریت شهری، خاطرنشان کرد: نهادهای مذکور نقش پیشران را در این مسیر ایفا می‌کنند؛ چراکه بازآفرینی تنها به معنای مرمت ابنیه نیست، بلکه هدف اصلی آن دمیدن روح دوباره در کالبد فرسوده شهر با هدف بهبود زیست‌پذیری، رونق اقتصادی و ارتقای سرمایه‌های اجتماعی است.

* تمرکز بر جداره‌سازی 6 خیابان منتهی به میدان امام (ره)

معاون بازآفرینی سازمان عمران و بازآفرینی شهری شهرداری همدان با اشاره به اولویت‌های اجرایی این سازمان، عنوان کرد: عمده تمرکز فعلی ما در حوزه بازآفرینی، بر پروژه عظیم جداره‌سازی 6 خیابان اصلی منتهی به میدان مرکزی (میدان امام خمینی) معطوف شده است.

امید‌قانع افزود: شروع این عملیات از خیابان بوعلی سینا و در دو ضلع شرقی و غربی بوده است که درحال حاضر ضلع شرقی در فاز آخر اجرایی قرار دارد و طبق برنامه‌ریزی‌ها تا پایان امسال به اتمام می‌رسد؛ در ضلع غربی نیز حدود یک‌سوم کار به سرانجام رسیده و مابقی پروژه در شرف برگزاری مناقصات و انتخاب پیمانکار جدید است.

معاون بازآفرینی سازمان عمران و بازآفرینی شهری شهرداری همدان در ادامه به پروژه جداره‌سازی میدان امام (ره) اشاره کرد و گفت: میدان مرکزی همدان به‌دلیل ارزش تاریخی و معماری منحصربه‌فرد، جایگاه ویژه‌ای در طرح‌های ما دارد؛ بنابراین از چندسال پیش بحث مرمت و بازآفرینی جداره‌های آن در دستور کار قرار گرفته است. به‌طوری که درحال حاضر جداره‌سازی ضلع حد فاصل خیابان باباطاهر و خیابان اکباتان تقریباً به اتمام رسیده و عملیات اجرایی در ضلع حد فاصل خیابان تختی و خیابان بوعلی سینا با سرعت درحال پیگیری است.

وی همچنین از پیشرفت پروژه جداره‌سازی در خیابان اکباتان خبر داد و بیان کرد: فاز نخست جداره‌سازی در بخش انتهایی این خیابان به پایان رسیده و فاز بعدی پروژه نیز در مرحله برگزاری مناقصه و انتخاب پیمانکار برای شروع عملیات اجرایی است.

* احیای بازار تاریخی؛ از سمسارخانه تا راسته گلشن و قیصریه

این مقام مسئول در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حیاتی سامان‌دهی و مرمت بازار تاریخی همدان پرداخت و تصریح کرد: بازار همدان نبض اقتصادی و تاریخی شهر است؛ در این راستا سه فاز نخست پروژه در راسته سمسارخانه با موفقیت به اتمام رسیده است.

وی افزود: در گام بعدی، مرمت راسته گلشن در دستور کار قرار گرفت که فاز نخست آن هم‌اکنون 80 درصد پیشرفت فیزیکی دارد.

امیدقانع با تأکید بر اینکه تا یک ماه آینده مناقصه فاز جدید مرمت بازار شامل راسته قیصریه و راسته حلاج‌خانه برگزار خواهد شد، عنوان کرد: نقشه‌های این بخش درحال تهیه است تا با اجرای آن، بخشی دیگر از شکوه بازار باستانی همدان بازیابی شود.

* تبدیل خانه‌های واجد ارزش به قطب‌های گردشگری

معاون بازآفرینی سازمان عمران و بازآفرینی شهری شهرداری همدان با اشاره به رویکرد حفاظت‌محور و توسعه‌گرا، از پروژه مرمت و بازسازی خانه پوستی‌زاده خبر داد و گفت: این خانه تاریخی با هدف تبدیل به یک هتل گردشگری، درحال مرمت بوده و تاکنون حدود 60 تا 70 درصد کار انجام شده است.

وی این اقدام را نمونه‌ای از معاصرسازی بناهای قدیمی برای رونق صنعت توریسم دانست و افزود: یقیناً ایجاد چنین زیرساخت‌هایی در توسعه و‌ ماندگاری گردشگران در شهر و متعاقب آن رونق اقتصادی، بی‌تأثیر نخواهد بود.

امید‌قانع همچنین به ایجاد گذر فرهنگی در محور تاریخی- توریستی حد فاصل باباطاهر تا محله علویان اشاره و خاطرنشان کرد: فاز نخست این محور فرهنگی سال گذشته به اتمام رسید و فاز دوم آن که بیشتر مربوط به تکمیل و پیوند میان نقاط تاریخی است، تا چند ماه آینده آغاز خواهد شد.

* تحول در محلات؛ پروژه چندمنظوره محله کبابیان

این مقام مسئول در حوزه بازآفرینی شهری در خصوص رویکرد شهرداری در محلات قدیمی، به پروژه شاخص محله کبابیان اشاره و عنوان کرد: محله کبابیان با دارا بودن الگوی چمن، یکی از زیباترین بافت‌های محله‌ای همدان است؛ ما در این محله مجموعه‌ای تخصصی در جهت توسعه گردشگری در مجاورت چمن کبابیان کلنگ‌زنی کرده‌ایم.

وی تشریح کرد: این پروژه شامل پارکینگ در طبقات زیرین، فضاهای تجاری مرتبط با صنایع‌ دستی و گردشگری در طبقه همکف و یک بوتیک‌هتل و رستوران سنتی در طبقه اول است.

امیدقانع درخصوص پیشرفت کار در این پروژه ابراز کرد: عملیات آواربرداری و حفاری تا عمق 10 متر به اتمام رسیده و پروژه هم‌اکنون در مرحله اجرای سازه نگهبان است.

* تأمین اعتبار از درآمدهای عمومی و نگاه به آینده

معاون بازآفرینی سازمان عمران شهرداری همدان با تأکید بر اینکه تمامی این پروژه‌ها از محل درآمدهای عمومی شهرداری همدان تأمین اعتبار شده‌اند، جزئیاتی از هزینه‌کرد پروژه‌ها را ارائه داد و گفت: تا به این لحظه حدود 18 میلیارد تومان برای پروژه‌های جداره‌سازی، 16 میلیارد تومان برای بازار تاریخی، 120 میلیارد تومان برای پروژه بزرگ محله کبابیان و حدود 10 تا 12 میلیارد تومان برای مرمت خانه پوستی‌زاده هزینه شده است.

وی در بخش پایانی سخنانش خاطرنشان کرد: بازآفرینی در همدان نباید صرفاً به کالبد محدود شود. ما برای سال آینده برنامه‌های پژوهشی و تحقیقاتی گسترده‌ای در حوزه بافت تاریخی درنظر داریم تا پروژه‌های جدید را بر پایه مطالعات دقیق‌تر، آغاز کنیم.

امید‌قانع افزود: هدف ما این است که با تکیه بر ظرفیت‌های بی‌بدیلی همچون محلات چمن‌محور و کاروان‌سراها، زیست‌پذیری را به قلب شهر بازگردانیم و همدان را به‌عنوان الگوی موفق در حوزه بازآفرینی شهری در سطح ملی معرفی کنیم که این اقدامات، گامی بلند برای آشتی دادن شهروندان با ریشه‌های تاریخی خود و خلق آینده‌ای است که در آن، شکوه پایتخت تاریخ و تمدن در کالبد یک شهر پویا، تجلی پیدا می‌کند.

طاهره ترابی مهوش