«ابراهیم جلیلی» روز یکشنبه با بیان اینکه فرایند مستندنگاری و تدوین کتابی جامع درباره سفال‌های محوطه مادی نوشیجان این شهرستان درحال پیگیری است، اظهار کرد: مستندنگاری با هدف ارائه اطلاعات دقیق و علمی از یافته‌های باستان‌شناسی این محوطه تاریخی انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه نوشیجان تنها بنای سالم متعلق به دوره مادها در ایران است، افزود: سفال‌های نوشیجان که حاصل کاوش‌های علمی سال‌های 1967 تا 1977 به سرپرستی دیوید استروناخ است، دارای ارزش مطالعاتی و پژوهشی منحصربه‌فردی‌ هستند و اطلاعات مهمی درباره فرهنگ و تمدن مادها ارائه می‌دهند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ملایر ادامه داد: درصورت تحقق چاپ این کتاب که شامل بررسی‌های تخصصی، دسته‌بندی سفال‌ها، طراحی‌های دقیق، عکاسی و تحلیل داده‌های باستان‌شناسی است، به‌عنوان مرجعی کلیدی برای محققان و پژوهشگران باستان‌شناسی دوران ماد منتشر خواهد شد.
جلیلی بیان کرد: این اقدام در راستای تقویت جایگاه علمی و تاریخی محوطه مادی نوشیجان و ارائه اسناد معتبر به جامعه پژوهشی درحال پیگیری است.
وی ابراز امیدواری کرد: چاپ این کتاب به‌عنوان یکی از آثار ارزشمند در حوزه تاریخ و باستان‌شناسی ایران منتشر شود.
ارگ نوشیجان یکی از بزرگ‌ترین آثار تاریخی ملایر است که در 15 کیلومتری شمال غرب ملایر و روبه‌روی روستای شوشاب قرار دارد و سوم اسفندماه سال 1346 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
حفاری علمی این بنای باستانی در سال 1341 به سرپرستی «استروباخ» آغاز و درنتیجه این حفاری‌ها سه طبقه فرهنگی که علامت آن در سه قسمت توسط کارشناسان شناسایی شده است، شناخته شد.
از این سه طبقه، طبقه‌ای مربوط به استقرار مادها بوده است که با توجه به آثار تاریخی و معماری و دیگر یافته‌های باستانی، روشن می‌شود مادها از نیمه قرن هشتم تا نیمه قرن ششم قبل از میلاد در این طبقه استقرار داشته‌اند.
بقیه آثاری که از طبقه اول تپه نوشیجان به‌دست آمده، دربرگیرنده معماری مادها است و شامل 9 بنای قدیمی جبهه غربی تپه که نخستین آتشکده بوده، تالار ستون دار آپادانا، تالار مرکزی که دومین نیایشگاه بوده و اتاق‌ها، انبارها، تونل‌ها و حصار دژ نوشیجان است.
ارگ نوشیجان مهم‌ترین نیایشگاه مادها بوده و عناصر این مجموعه به‌عنوان نخستین الگوهای معماری ایرانی در فلات قاره ایران از منحصربه‌فردترین و ارزشمندترین آثار تاریخی کشور محسوب می‌شوند.
این بنای عظیم و تاریخی هفت هزار سال قدمت دارد و طبق اسناد موجود در میراث فرهنگی ملایر، روی تپه واقع شدن آن به این دلیل است که در حدود چهار هزار سال پیش منطقه مذکور زیر آب قرار داشته و تنها این قلعه از آب بیرون بوده است.