فتنه از ماده «فِتْن» به معنای داخل کردن طلا در آتش است و به معنای داخل کردن انسان در آتش و نیز آزمایش و امتحان و واقع کردن خود یا دیگران در عذاب هم آمده است؛ راغب اصفهانی در مفردات می‌گوید: «اصل در معنای فتنه، گداختن طلا و نقره برای جدا کردن سره از ناسره آن است». در مورد فتنه دو آیه بیش از همه مورد توجه مفسرین بوده است؛ «الفتنه اشد من القتل» سوره بقره، آیه 191 و «الفتنه اکبر من القتل» سوره بقره آیه 217.
حضرت پیامبر اکرم (ص) در زمینه فتنه می‌فرماید: «ان لکل امه فتنه و فتنه امتی المال؛ برای هر امتی، فتنه‌ای وجود دارد و فتنه امت من مسائل مادی و اقتصادی است».
فتنه‌هایی مانند فتنه گوساله سامری، فتنه سقیفه بن ساعده، فتنه جمل و در دوران بعد از انقلاب، فتنه بنی‌صدر، خیانت و خروج منافقین بر ضد نظام، فتنه خلق مسلمان در تبریز، فتنه 1378 کوی دانشگاه و فتنه 1388 که بسیار گسترده، عمیق و سنگین بود؛ هشت ماه که به سنگینی هشت سال دفاع مقدس هزینه روی دست نظام مقدس ما گذاشت و تحریم‌های ظالمانه دشمنان حاصل این فتنه و نتیجه کار فتنه‌گران است.
در میان سران فتنه، اشخاصی حضور دارند که سوابق خوبی در زمان حیات امام خمینی (ره) داشته و منشأ خدماتی نیز بوده‌اند، اما امروزه حاضر هستند به قیمت حمایت و هم‌پیمانی با جریان‌های بهایی، سلطنت‌طلب، منافق و اراذل و اوباش، در برابر ولایت بایستند تا به آمال خود برسند. درست مانند طلحه و زبیر که برای مقابله با امیرالمؤمنین (ع) و در دشمنی با آن حضرت، حاضر شدند با بنی‌‏امیه یعنی ضد انقلاب دیروزی که خود آن‌ها در حیات پیغمبر (ص) همراه با امام علی(ع) در بدر، احد و خندق، جنگیده بودند، متحد و مؤتلف شوند.
طبق گاه‌شماریِ قمری، فاصله تقویمی این دو روز (آغاز تا پایانِ فتنه اموی) طی یک‌سال قمری دقیقاً برابر است با 202 روز. طبقِ روزشمارِ فتنه 88 نیز فاصله روز آغاز و پایان فتنه (22 خردادماه تا 9 دی‌ماه) دقیقاً برابر با 202 روز بوده و این نخستین شباهتِ عجیب میان این دو فتنه است.
یکی از ضرورت‌های مورد تأکید مقام معظم رهبری بصیرت به‌عنوان قطب‌نمای شناخت فتنه‌ها است که با درک موقعیت و با درنظر گرفتن مقتضیات زمان، با هوشیاری و اقدام به‌موقع، نقشه‌های شیطانی دشمنان خارجی و داخلی را نقش بر آب می‌کند.
سردار شهید حسن شفیع‌زاده در بصیرت و دشمن‌شناسی این‌چنین می‌فرماید: «خداوند به انسان دو چشم داده است که یکی حق را ببیند و دیگری باطل را و دو گوش داده که یکی حرف حق را بشنود و دیگری حرف باطل را، اما یک زبان داده است که فقط حرف حق را بگوید».
نقطه اوج بصیرت‌ مردم فهیم و بسیجیان تکلیف‌گرا را باید در حماسه 9 دی‌‌ماه سال 88 دید که در آن روز به تأسی از امام‌ خود، چگونه چشم فتنه‌ را کور کردند تا ملت‌ همچنان بر بالندگی‌ این شجره طیبه افتخار کند.
مقام معظم رهبری در این زمینه می‌فرمایند: «در فتنه سال‌ 88 خیلی‌ها اشتباه کردند و از این جمع بسیاری هم بعد از مدتی اشتباه خود را تصحیح کردند، اما حرکت عظیم بسیج با حفظ پرچم بصیرت، مسیر را اشتباه نکرد و توانست در صراط حق بماند».
حضرت امام خامنه‌ای می‌فرمایند: «الان جنگ است، البته این حرف را من امروز نمی‌زنم؛ من از بعد از جنگ، از سال 67، همیشه این را گفته‌ام؛ بارها و بارها من دارم می‌بینم تجهیز را، می‌بینم صف‌آرایی‌ها را، می‌بینم دهان‌های با حقد و غضب گشوده‌شده و دندان‌های با غیظ به‌هم فشرده‌شده علیه انقلاب و علیه امام و علیه همه این آرمان‌ها و علیه همه آن کسانی که به این حرکت دل بسته‌اند را؛ این‌ها را انسان دارد می‌بیند».
فتنه یعنی حادثه‌ای غبارآلود که انسان نتواند دوست را از دشمن تشخیص دهد و دریابد که این فتنه از کجا تحریک می‌شود، فتنه‌ها را باید با روشنگری خاموش کرد؛ زیرا هرجا روشن‌گری باشد، دست فتنه‌انگیز کوتاه می‌شود.
نویسنده‌ای از قول شهیدمطهری درخصوص انحراف خواص می‌گویند: «خواص به‌خاطر آلوده شدن به دنیا، جامعه را به فساد می‌کشند و عوام باید خون بدهند و خون دل بخورن تا جامعه اصلاح شود».
مقام معظم رهبری می‌فرمایند: «اگر من بخواهم یک توصیه به شما بکنم، آن توصیه این خواهد بود که بصیرت خودتان را زیاد کنید؛ بصیرت خودتان را بالا ببرید، آگاهى خودتان را بالا ببرید. من مکرر این جمله‌ امیرالمؤمنین را به نظرم در جنگ صفین در گفتارها بیان کردم که فرمود: الا و لایحمل هذا العلم الّا اهل البصر و الصّبر».
عارف ربانی مرحوم آیت‌الحق حاج سیدهاشم رضوی از شاگردان مرحوم آیت‌الله قاضی در سال 1370 در سن 99 سالگی به لقاءالله پیوست. ایشان اوایل انقلاب فرموده بودند: «اطرافیان آقای خمینی دو گروه هستند، یک گروه آخرتشان به دنیا می‌چربد و یک گروه دنیایشان به آخرتشان می‌چربد. آن گروه که آخرتشان مقدم به دنیا است، دور و بر آقای خامنه‌ای جمع هستند، ولی آنان که دنیاشان به آخرت مقدم است، از دور و بر امام و بعد هم آیت‌الله خامنه‌ای جدا می‌شوند».
«بصیرت» روح زندگی و اکسیری است که سعادت ابدی و لذت جاودانه حق‌شناسی را به انسان می‌بخشد؛ کیمیایی است که مس وجود آدمی را در هم‌نشینی و همراهی همیشگی حق به طلای درخشان کمال مبدل می‌کند.
شناخت «لحظه و نیاز» و اقدام متناسب با آن، یکی از ویژگی‌های مهمی است که رهبر معظم انقلاب به آن اشاره داشتند. در نهم دی‌ماه امت مسلمان ایران (برخلاف کوفیان که در لحظه نیاز و اقدام متناسب به وظیفه خود عمل نکردند) ثابت کردند از برخی خواص هم بهتر نیاز را تشخیص می‌دهند و در لحظه مناسب اقدام مناسب هم به عمل می‌آوردند.
مقام معظم رهبری به کمک بصیرت کم‌نظیر خویش و به اقتضای شرایط زمان، یکی از مفاهیم و آموزه‌های اصیل و محوری دینی را از گنجینه بی‌پایان معارف اسلامی بیرون کشیده و غبار‌زدایی کردند؛ «بصیرت» آموزه‌ای راهبردی، اصیل و اسلامی است که ایشان حیاتی دوباره به آن بخشیدند و جهت مقابله با هجمه‌های فرهنگی و جنگ نرم دشمن، از طریق تکرار و تذکر و تبیین، این مفهوم را به گفتمانی رهگشا و پویا در سطوح مختلف جامعه مبدل کردند.
9 دی‌ماه 1388 روز تجلی بصیرت و تجدید بیعت با ولایت بود. روز حضور تاریخی ایران برای ابراز عشق و ارادت ملت به اصل مترقی ولایت فقیه؛ روزی که ملت به‌صورت خودجوش برای دفاع از حریم ولایت به صحنه آمد و اعلام کرد تنها از امام و مقتدای خویش به‌عنوان فصل‌الخطاب نظام تبعیت می‌کند. حرکت مردم در 9 دی‌ماه تصویر کاملی از بصیرت، عمق باور مردم به مبانی دینی، عشق حسینی و شور خمینی (س) و مولا و مقتدای خود امام خامنه‌ای عزیز و علاقه‌مندی به نظام اسلامی بود. حضوری که نشان‌دهنده اخلاص مردمانی بود که بدون هیچ چشم‌داشتی برای دفاع از ارزش‌های دینی خود جانشان را تقدیم نظام خواهند کرد.
اگرچه نهم دی‌ماه روز مرگ فتنه و 22 بهمن‌ماه 1388روز دفن فتنه بود، اما نباید فراموش کرد جامعه اسلامی دارای دشمنان زیادی است که هر روز فتنه دیگری را برنامه‌ریزی می‌کند. امید است امروز و هماره با قطب‌نمای بصیرت و شاخص ولایت و امامت در مسیر امامین انقلاب و شهیدان عزیز، لحظه‌ای از پای ننشینیم.
«طی این مرحله بی‌همرهی خضر مکن/ ظلمات است بترس از خطر گمراهی»