سپهرغرب، گروه - شهره کرمی :

وی با اشاره به جایگاه رفیع پیشکسوتان، اظهار کرد: خود را موظف به تکریم و ارج نهادن به زحمات پیشکسوتان و هنرمندان میراث‌ فرهنگی می‌دانیم؛ همان‌طور که مقام عالی وزارت، جناب آقای دکتر صالحی‌امیری در تمامی جلسات شورای معاونین و نشست‌های خصوصی بر اهمیت جایگاه این عزیزان تأکید دارند، وظیفه ما انتقال این تجربیات و هنر ارزشمند به نسل جوان است.

* آماده‌باش صددرصدی و حفاظت از جان همکاران در شرایط بحرانی

فرمانده یگان حفاظت وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی با مرور وقایع اخیر و چالش‌های امنیتی، تصریح کرد: در ایام حساس جنگ رمضان، کل مجموعه یگان حفاظت در سطح کشور به‌صورت شبانه‌روزی در آماده‌باش صددرصد بودند.

وی ادامه داد: با اجرای تدابیر ابلاغی از سوی مقام عالی وزارت و دستورالعمل‌های فراجا، با وجود آسیب دیدن 149 اثر فرهنگی، خوشبختانه با اقدامات پیشگیرانه نظیر استقرار کمین و استتار در جایگاه‌های خاص، هیچ‌گونه آسیب جانی به همکاران ما وارد نشد که این موفقیت بزرگ، جای شکرگزاری دارد.

سرهنگ احمدی در بخش دیگری از سخنان خود به دغدغه‌های معیشتی کارکنان اشاره کرد و گفت: مقام عالی وزارت به‌صورت روزانه پیگیر وضعیت معیشتی همکاران یگان هستند. در همین راستا، یک اقدام بی‌سابقه و خارق‌العاده در تاریخ یگان حفاظت صورت گرفته و مجوز جذب نیروی انسانی برای یک‌هزار و 400 جایگاه در سطح کشور گرفته شده که مراحل اجرایی آن درحال انجام است. سهم استان همدان نیز از این جذب نیرو، 42 نفر بوده و اقدامات لازم در این زمینه صورت خواهد گرفت.

فرمانده یگان حفاظت وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی با تشریح گستردگی مأموریت‌های این یگان، افزود: حفاظت از 43 هزار اثر ثبت‌شده، 260 موزه و 430 پایگاه حفاظتی با بهره‌گیری از توان دو هزار همکار متعهد و 300 نیروی سرباز، مأموریتی بسیار دشوار است که تنها با عشق و همت همکاران ما میسر می‌شود.

سرهنگ احمدی خاطرنشان کرد: یگان حفاظت، بازوی اجرایی پُرتوان وزارتخانه است و ما برای تقویت این بازو، 403 جایگاه شغلی جدید را به استان‌ها ابلاغ کرده‌ایم که در فیش حقوقی و سوابق بازنشستگی کارکنان تأثیر مستقیمی خواهد داشت.

وی در پایان سخنانش با نوید بهبود زیرساخت‌های لجستیکی و تجهیزاتی تا پایان سال، خاطرنشان کرد: امیدواریم در سایه تلاش‌های صورت‌گرفته، اقداماتی در شأن همکاران عزیز انجام دهیم و با تأمین تجهیزات جدید، خبرهای خوشی را به خانواده بزرگ یگان حفاظت برسانیم.

* همدان، پیشرو در تصویب طرح ویژه بافت تاریخی

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان همدان در این نشست ضمن تبریک ایام به تمامی فعالان این عرصه، اظهار کرد: صمیمانه از اساتید، پیشکسوتان و دوست‌داران میراث کهن این سرزمین که عمر خود را وقف صیانت از این آثار کرده‌اند، قدردانی می‌‎کنم؛ همچنین دست سرمایه‌گذاران و هنرمندانی را که منابع مالی و تخصص خود را در مسیر حفظ داشته‌های تاریخی و توسعه ظرفیت‌های گردشگری به‌کار گرفته‌اند، به گرمی می‌فشارم.

محسن معصوم‌علیزاده با تجلیل از تلاش‌های شبانه‌روزی یگان حفاظت میراث‌ فرهنگی در سراسر استان، افزود: نیروهای خدوم یگان حفاظت، دیده‌بانان گمنامی هستند که در دشوارترین شرایط از هویت تاریخی ما پاسداری می‌کنند؛ در کنار این عزیزان، تلاش‌های معاونت میراث‌ فرهنگی و تمامی همکاران در بخش‌های پشتیبانی و اجرایی که در سالیان اخیر منشأ اقدامات ماندگاری بوده‌اند، شایسته والاترین تقدیرها است.

* اجرای بیش از 50 عنوان برنامه در هفته میراث‌ فرهنگی

وی با اشاره به برنامه‌های پیش‌ رو، خاطرنشان کرد: در هفته میراث‌ فرهنگی بالغ‌بر 50 عنوان برنامه متنوع در سطح استان تعریف شده است. هدف ما از این برنامه‌ها که شامل نشست‌های علمی-تخصصی، مسابقات، نمایشگاه‌های عکس، افتتاح پروژه‌ها و بازدیدهای فعال است، تنها نمایش ظرفیت‌ها نیست؛ بلکه به دنبال ارتقای فرهنگ حفاظت از میراث‌ فرهنگی و انتقال این تاریخ و تمدن غنی به نسل آینده هستیم.

معصوم‌علیزاده در ادامه به تبیین استراتژی جدید این اداره‌ کل پرداخت و گفت: یکی از اهداف اصلی ما، فراتر از حفظ کالبدی آثار، پاسخ به این پرسش بود که چگونه می‌توانیم بناهای تاریخی را به فضاهایی تبدیل کنیم که نیازهای امروز جامعه را رفع کنند. این بناها در دوران خود نماد امنیت، رفاه و هنر بوده‌اند و امروز وظیفه ما است که آن‌ها را با کاربری‌هایی همچون اقامتگاه‌های بوم‌گردی، موزه‌ها و فروشگاه‌های صنایع‌ دستی، دوباره به چرخه زندگی بازگردانیم.

وی تأکید کرد: خوشبختانه با حمایت‌های مقام عالی وزارت و معاونین محترم، نهضت بسیار خوبی در همدان شکل گرفته است؛ بناهایی که پیش از این در معرض تخریب بودند، اکنون با مشارکت بخش خصوصی مرمت شده و به چرخه اقتصادی بازگشته‌اند. نمونه موفق این اقدام، پروژه ارزشمند خانه مازوچی است که ارزش‌افزوده فراوانی به بافت تاریخی بخشیده و در کنار پروژه‌های مشابه در ملایر و تویسرکان، رغبت سرمایه‌گذاری در این حوزه را به شکل چشمگیری، افزایش داده است.

* ثبت جهانی، محرک پیوند مردم با هویت تاریخی

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان همدان در ادامه تغییر نگرش اجتماعی را بزرگ‌ترین دستاورد اقدامات اخیر دانست و تصریح کرد: امروز شاهد یک حرکت ارزشمند مردمی هستیم؛ جامعه از تقابل با فضاهای تاریخی به سمت دوستی و صیانت از آن‌ها حرکت کرده است. اگر کسی بپرسد عایدی اقداماتی نظیر «ثبت جهانی هگمتانه» چیست، باید گفت همین اشتیاق مالکان و شهروندان در خیابان‌های بوعلی سینا، اکباتان و میدان امام برای مرمت و احیای بناهای قدیمی، بزرگ‌ترین دستاورد ما است. این یعنی مردم به این باور رسیده‌اند که میراث‌ فرهنگی نه یک مانع، بلکه یک دارایی ارزشمند برای توسعه و هویت‌بخشی است.

وی همچنین از تجمیع دو هزار و 500 جلد سند دفترچه‌ای و صدور سند تک‌برگی عرصه جهانی هگمتانه (سند تک‌برگ کاداس) برای 30 هکتار از عرصه جهانی هگمتانه خبر داد و این اقدام را گامی حیاتی در صیانت از اموال دولت و شناسنامه‌دار کردن این اثر جهانی دانست.

معصوم‌علیزاده با اشاره به دستاوردهای ملموس ثبت جهانی هگمتانه، اظهار کرد: ثبت جهانی تنها یک عنوان نیست، بلکه محرکی برای هم‌افزایی دستگاه‌ها است؛ به‌طوری که امروز شهرداری همدان با تمام توان در حوزه جداره‌سازی و زیباسازی بافت تاریخی ورود کرده و هزینه‌هایی را که پیش از این برعهده میراث‌ فرهنگی بود، به‌عنوان یک وظیفه شهری پذیرا شده است.

وی با تمجید از مشارکت خودجوش مردم در حفظ بافت تاریخی، افزود: امروز شاهدیم مالکان بناهای تاریخی در خیابان اکباتان و سایر نقاط بافت، خودشان آستین همت برای مرمت بالا زده‌اند؛ این تغییر رویکرد که حتی در انتخاب مصالح و نماهای سنتی در ساخت‌وسازهای جدید نیز مشهود است، نشان‌دهنده ترویج فرهنگِ ارزش‌گذاری به داشته‌های تاریخی و انتقال آن به نسل‌های آینده است.

* قانونمند شدن ساخت‌وساز در 500 هکتار از بافت تاریخی همدان

معصوم‌علیزاده یکی از ریشه‌دارترین اقدامات سال گذشته را تصویب «طرح ویژه بافت تاریخی» برشمرد و تصریح کرد: همدان جزء استان‌های پیشرو در کشور است که موفق شد طرح ویژه بافت را به تصویب شورای‌ عالی برساند. با ابلاغ این طرح به شهرداری، از این پس هرگونه پروانه ساختمانی، احداث یا تغییر در 500 هکتار بافت تاریخی همدان، دقیقاً براساس ضوابط صیانتی میراث‌ فرهنگی انجام خواهد شد که این پایدارترین راه برای حفظ اصالت شهر است.

مدیرکل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان همدان با توصیف استان به‌عنوان یک «موزه زنده»، خاطرنشان کرد: همدان با دارا بودن یک‌هزار و 900 اثر تاریخی و فرهنگی و بیش از 34 هزار کارگاه فعال صنایع‌ دستی با اشتغال 50 هزار نفر، ظرفیتی بی‌بدیل در کشور دارد؛ ما در این استان هم‌زمان شاهد موزه‌های اشیای تاریخی و موزه‌های زنده تولید هنر هستیم.

* درخواست تقویت بدنه یگان حفاظت و معیشت کارکنان

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کمبود نیروی انسانی متناسب با حجم آثار تاریخی استان، خطاب به مسئولان کشوری گفت: صیانت از این حجم گسترده از آثار، نیازمند تقویت جدی بدنه یگان حفاظت است. از وزیر میراث‌ فرهنگی که نگاهی فرهیخته به مسائل دارند، تقاضا داریم در زمینه اصلاح ساختار، تقویت نیروی انسانی و بهبود وضعیت معیشتی کارکنان خدوم یگان حفاظت، دستورات مقتضی را صادر فرمایند تا انگیزه این پاسداران میراث کهن، دوچندان شود.

معصوم‌علیزاده با «هنرمند» خطاب کردن تلاشگران این عرصه، خاطرنشان کرد: جوشش هنر و تلاش شما نشان از غنای درونی و عشق به این سرزمین دارد و امیدواریم با این همدلی، میراث ماندگار همدان را به بهترین شکل، به آیندگان بسپاریم.

وی در ادامه با تبیین جایگاه معنوی خدمت در عرصه میراث‌ فرهنگی، اظهار کرد: هنر تنها به خلق یک محصول فیزیکی محدود نمی‌شود؛ هنر واقعی زمانی است که تفکر و دغدغه‌مندی یک انسان به چنان غنا و اقناعی می‌رسد که همچون چشمه‌ای زلال، راه خود را از میان سخت‌ترین مسیرها، باز کرده و جاری می‌شود.

وی خطاب به کارکنان یگان حفاظت، کارشناسان مرمت و هنرمندان صنایع‌ دستی، افزود: صیانت از یک اثر تاریخی در شرایط دشوار، ارائه یک طرح مرمتی ماندگار و یا خلق یک اثر صنایع‌ دستی، همگی حاصل انسجام فکری و جوشش درونی هنرمندان است که به‌صورت خودکار و از سر عشق انجام می‌گیرد.

معصوم‌علیزاده همچنین با اشاره به نقش کلیدی تعامل میان‌دستگاهی در موفقیت‌های اخیر استان، تصریح کرد: از توجه ویژه وزیر میراث‌ فرهنگی به جایگاه استان همدان و همچنین حمایت‌های بی‌دریغ استاندار، مجمع نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی و تمامی دستگاه‌های اجرایی که در پیشبرد اهداف میراث‌ فرهنگی یاری‌گر ما بودند، صمیمانه تشکر می‌کنم.

وی در پایان سخنانش با تجلیل از همکاری‌های ارزشمند نیروی انتظامی در برقراری امنیتِ عرصه‌های تاریخی، خاطرنشان کرد: موفقیت‌های بزرگی همچون ثبت جهانی و احیای بافت‌های فرسوده، حاصل یک وفاق جمعی است.

* ثبت جهانی، حاصل 30 سال مجاهدت خاموش

مشاور و پیشکسوت میراث فرهنگی استان همدان نیز با اشاره به قرارگیری دو کاروان‌سرای برون‌شهری همدان در فهرست میراث جهانی یونسکو، اظهار کرد: دستاورد بزرگی که امروز مایه افتخار استان همدان شده، حاصل 30 سال تلاش پیوسته کارشناسان، اساتید معماری و کارکنانی است که با جان و دل برای ماندگاری این بناها کوشیده‌اند. اگر تصاویر اولیه کاروان‌سرای فرسفج را با وضعیت فعلی آن مقایسه کنید، عمق این تحول و حجم عظیم عملیات مرمتی که به ثبت جهانی منجر شد، به‌روشنی قابل درک خواهد بود.

بهمن توتونچی در ادامه خاطرنشان کرد: اساتید ما در شرایطی که دسترسی به برخی آثار نیازمند ساعت‌ها پیاده‌روی در مسیرهای دشوار بود، هفته‌ها و ماه‌ها در محل بناها بیتوته کرده و با استقامتی مثال‌زدنی، به احیای هویت تاریخی پرداختند.

مشاور و پیشکسوت میراث فرهنگی استان همدان نقش یگان حفاظت را در حراست از حریم تاریخی استان حیاتی دانست و افزود: نیروهای یگان حفاظت، چشمان بیدار میراث فرهنگی هستند. در روزهایی که همگان در استراحت و تعطیلات به‌سر می‌برند، این عزیزان در دورافتاده‌ترین نقاط استان به حفاظت فیزیکی و نامحسوس از آثار مشغول‌اند.

وی ضمن تشکر از تمامی کارشناسان جوان و باانگیزه، ابراز امیدواری کرد: با تداوم این نگاه تخصصی و حمایتی، بستر مناسبی برای نقش‌آفرینی بیشتر سرمایه‌گذاران در احیای بناهای تاریخی و پیوند آن‌ها با زندگی امروز، فراهم شود.

توتونچی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت حمایت‌های معیشتی و رفاهی از این جان‌برکفان تأکید کرد و گفت: انتظار می‌رود با تسهیل امور رفاهی و خدماتی، مسیری فراهم آورند تا این عزیزان با دلگرمی و توان مضاعف در مأموریت‌های دشوار حفاظت فیزیکی حضور یابند؛ چراکه استمرار امنیتِ آثار تاریخی در گرو انگیزه و آرامش خاطر نیروهای یگان است.

مشاور و پیشکسوت میراث فرهنگی همدان با اشاره به تشریح جزئیات ثبت جهانی به ویژگی‌های فنی دو کاروان‌سرای ثبت جهانی شده استان پرداخت و افزود: تلاش برای حفظ این آثار از دهه 60 و اوایل انقلاب توسط جمع کثیری از دلسوزان آغاز شد تا امروز شاهد ثبت جهانی دو اثر بی‌بدیل باشیم. نخست، کاروان‌سرای تاج‌آباد (در شهرستان بهار و ابتدای گردنه اسدآباد) که با شکل مدور خود، یکی از دو یا سه کاروان‌سرای دایره‌ای‌شکل و نادر ایران محسوب می‌شود و از منظر معماری در جهان کم‌نظیر است. دوم، کاروان‌سرای فرسفج در شهرستان تویسرکان که هر دو بنا امروزه به‌عنوان نگین‌های درخشان بافت تاریخی و بستری امن برای سرمایه‌گذاری گردشگری در استان همدان، می‌درخشند.

وی خاطرنشان کرد: این موفقیت‌ها چه در ثبت جهانی بافت تاریخی و محوطه هگمتانه و چه در حوزه کاروان‌سراها، نتیجه حرکت هماهنگ و مانند چرخ‌دنده‌های یک ساعت دقیق است که پیشکسوتان و نسل جدید کارشناسان در کنار هم آن را به حرکت درآورده‌اند.

شهره کرمی