توصیههای رهبر شهید ایران به مدیریت شهری چه بود؟
در هیاهوی توسعه شهرها و شتاب روزافزون ساختوسازهای شهری، گاه مهمترین اصولی که باید راهنمای مسیر مدیریت شهری باشند، در میان انبوه طرحها و پروژهها کمرنگ میشوند؛ اصولی همچون حفظ محیط زیست، صیانت از منابع طبیعی، جلوگیری از زمینخواری و مدیریت متوازن توسعه شهرها؛ در چنین شرایطی، بازخوانی نگاه و توصیههای راهبردی رهبر انقلاب اسلامی به مدیریت شهری میتواند چراغ راهی برای تصمیمگیریهای کلان باشد.
یکی از این مقاطع مهم، اسفند 1389 و حضور رهبر معظم انقلاب در محل پادگان سابق قلعهمرغی تهران بود؛ حضوری که فراتر از یک مراسم نمادین در هفته درختکاری، به بیان مجموعهای از نکات کلیدی درباره آینده شهرها، حفظ محیط زیست، جلوگیری از گسترش بیرویه کلانشهرها و مقابله با زمینخواری انجامید. توصیههایی که با گذشت سالها همچنان میتواند بهعنوان نقشه راهی مهم برای مدیران شهری و مسئولان کشور مورد توجه و بازخوانی قرار گیرد.
قائد امت حضرت امام خامنهای رهبر انقلاب اسلامی اسفند 1389 در یک حضور بیسابقه در محل پادگان سابق قلعه مرغی تهران حاضر شدند تا با کاشت دو نهال به مناسبت هفته درختکاری افتتاح طرحی را رقم بزنند که با نهایی شدن آن بزرگترین بوستان شهری کشور در مساحتی بیش از 220 هکتار ایجاد بشود.
پادگان سابق قلعه مرغی که در سالهای قبل از انقلاب در خارج شهر واقع شده بود با توسعه شهر تهران هم اکنون در منطقه 16 و در بین محلههای جوادیه و نازیآباد واقع شده است.
حضور رهبر معظم انقلاب که برای نخستینبار در یک طرح بزرگ شهری همراه بود، از آن جهت با اهمیت است که ایشان همواره در سخنان خود نسبت به مدیریت صحیح شهری تأکید داشتهاند و در این مراسم هم توصیههای مهمی به مجموعه مدیریت شهری مطرح کردهاند که بازخوانی آن برای نصبالعین قرار دادن این فرمایشات بسیار مهم و ضروری بهنظر میرسد.
نخستین و یکی از مهمترین توصیههای حضرت آقا خطاب به مسئولان مختلف دولتی، شهرداری و حتی بخش خصوصی مدنظر قرار دادن محیط زیست بهعنوان یکی از اصلیترین برنامههای دولت و مجلس در همه تصمیمات و برنامهریزیها بود.
اگر چه رهبر انقلاب بارها روی مسئله حفظ محیط زیست و منابع طبیعی تأکید کردهاند، اما تأکید دوباره ایشان در این مراسم در شرایطی که کشور به سوی پیشرفتهای مختلف صنعتی به پیش میرود نشان از این دارد که توجه به مسئله نگهداری محیط زیست در کنار همه این پیشرفتها از عمق نظرات راهبردی معظم له است.
البته وجود سازمان حفظ محیط زیست که زیرمجموعه رئیسجمهور فعالیت میکند، نشان از اهمیت این قضیه در کشور ما دارد، اما مطالبه جدی رهبری بزرگوار نشان میدهد که ایشان از روال فعالیتهای انجام گرفته رضایت کامل ندارند و این توجه ویژه مسئولان را در این حوزه میطلبد.
مسئله دیگری که امام خامنهای خطاب به شهردار تهران روی آن تأکید ویژه داشتند این بود که باید جلوی گسترش شهر تهران گرفته شود و تهران بزرگتر از این چیزی که در حال حاضر هست نشود. سالهاست بحث گسترش بیش از اندازه شهر تهران در محافل گوناگون طرح و بهعنوان یک خطر جدی مطرح میشود.
گسترش هر شهر به هرحال با پیامدهای خاص خودش همراه است، اما چیزی که بسیار مهم است تمرکز زیاد جمعیت در یک نقطه خاص اثرات مخربی را به همراه خواهد داشت. نگرانی از بزرگ شدن تهران تا آنجا پیش رفت که حتی مصوبهای برای تعیین حریم تهران هم در شورای اسلامی شهر ارائه شد، اما به دلایل نامعلومی مسکوت ماند.
اشاره بهحق رهبر انقلاب در جمعی که همه مسئولان شهری تهران نشان داد که ایشان از عدم توجه به این قضیه ناراضی هستند و این قضیه را بهعنوان یک دغدغه مهم خود به همه گوشزد کردند. حال این مجموعه شهرداری و شورای اسلامی شهر تهران هستند که باید برای تحقق این خواسته رهبری همه تلاش خود را در کوتاهترین زمان ممکن انجام دهند و با تعیین فوری حریم قانونی تهران از بزرگتر شدن ده سابق و کلانشهر فعلی جلوگیری کنند.
حضرت آقا در بخش دیگری از سخنانشان به مسئلهای که خواسته به حق بسیاری از مردم است هم توجه کردند و در توصیهای موکد به دولت و شهرداری یادآور شدند که در بحث افراد سوءاستفادهگر که مترصد تصاحب زمینهای ملی هستند دقت فراوان کنند.
حضرت آقا در بخشی از فرمایشاتشان با تأکید بر اینکه 80 هکتاری که از زمین پادگان سابق قلعه مرغی و بوستان ولایت آینده در طرح بوستان شدن قرار ندارد تأکید کرده بودند که این زمین با این حجم وسیع در وسط شهر قطعاً مورد طمع سوءاستفاده گران قرار میگیرد و مجموعه مدیریت شهری با قاطعیت تمام باید اجازه کوچکترین سوءاستفادهای را از آنان سلب کند. نکتهبینی حضرت آقا آن هم در یک منطقه جنوب شهر حاکی از نگاه رهبر عالیقدر ایران حتی به کوچکترین مسائل و جزئیات است.
همچنین رهبری اشارهای هم به گزارش شهردار تهران کردند که در آن مقدار زمین پس گرفتهشده در تهران از زمینخواران اشاره شده بود، اما رهبری با تیزبینی خاصی عنوان کردند که نباید عدد مطلق مطرح شود، بلکه باید نسبت زمینهای پس گرفته به کل زمینها مطرح شود که این تیزبینی تعجب بسیاری از حاضران را برانگیخت.
این فرمایشات در حالی مطرح میشود که در سالهای اخیر بسیاری از افراد با استفاده از رانت و مسائل دیگر به تصرف اراضی ملی در سطح کشور پرداخته بودند و با تأکید ویژه آقا به مسائل فرهنگی و آبخیزداری هم اهمیت این حضور را دوچندان کرد.
به هر حال آنچه که از مجموع این سخنان رهبری انقلاب قابل اثبات است، اینکه ایشان در کنار همه مسائل مهم و جاری کشور به کوچکترین مسائل که شاید برای برخی بسیار کماهمیت جلوه داده شود هم توجه داشتند و مهمتر از همه اینکه با این توجه زنگ خطری را برای همه مسئولان و دستاندرکاران بخشهای مختلف مدیریت شهری و دولت روشن میکنند که ذرهای از حق مردم نباید عقبنشینی کرد.