دبیر علمی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد گفت: کاهش کارکرد خانواده می‌تواند احتمال مشکلات روان‌شناختی و رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد را نوجوانان و جوانان افزایش دهد.
عباس متولیان، در آستانه برپایی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد، افزود: جنگ ازجمله پدیده‌هایی است که روی مصرف مواد مخدر تأثیر می‌گذارد؛ هر چند الزاماً انتظار نداریم کودک در زمان جنگ مستقیماً مصرف مواد را شروع کند، اما نگرانی اصلی، مسیری است که ممکن است، طی سال‌های بعد شکل بگیرد.
وی در پاسخ به این پرسش که کدام گروه‌های اجتماعی بیشتر در معرض خطر افزایش مصرف یا عود اعتیاد قرار دارند، اظهار کرد: نخستین گروه پرخطر، افرادی هستند که از قبل اختلال مصرف مواد داشته‌اند، به‌ویژه کسانی که درمانشان ناپایدار بوده یا دسترسی‌شان به خدمات درمانی و حمایت اجتماعی مختل شده است. پس از آن، افراد دچار سوگ، آسیب مستقیم ناشی از جنگ، آوارگی، از دست دادن شغل یا مسکن، اختلالات اضطرابی، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه(PTSD) و نیز افرادی که شبکه حمایت خانوادگی و اجتماعی ضعیفی دارند، آسیب‌پذیرترند.
دبیر علمی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد گفت: شواهد در جمعیت‌های مهاجر و آواره نیز نشان می‌دهد، آسیب روانی، مشکلات اقتصادی و دشواری دسترسی به درمان با خطر بیشتر مصرف مواد مخدر همراه است.
متولیان افزود: اما درباره کودکان و نوجوانان مسئله شاید حتی مهم‌تر باشد؛ زیرا کودکان یکی از مهم‌ترین گروه‌هایی هستند که شاید اثر جنگ بر آنها را امروز به‌‌صورت «اعتیاد» نبینیم، ولی ممکن است، پیامد آن را پنج یا 10 سال بعد مشاهده کنیم. بنابراین حمایت از خانواده، حفظ ارتباط کودک با مدرسه، شناسایی زودهنگام مشکلات روانی و فراهم کردن محیط‌های امن و حمایت‌کننده، در واقع بخشی از سیاست پیشگیری از اعتیاد آینده است.
وی تصریح کرد: از همین روی در نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد با محوریت جنگ، بی ثباتی و اعتیاد: ضرورت پاسخ علمی و اجتماعی برگزار می‌شود، مباحثی همچون همه گیری شناسی اعتیاد، جنبه‌های بیولوژیک اعتیاد،جنبه‌های روانی‌اجتماعی سبب‌شناسی اعتیاد، درمان اعتیاد، کاهش آسیب و سیاست‌گذاری در اعتیاد، اعتیاد و گروه‌های خاص، هم بودی‌ها (وجود هم‌زمان دو یا چند اختلال یا بیماری در یک فرد) و ملاحظات پزشکی اعتیاد،پیش‌گیری از اعتیاد وتجربه‌ها (مرور مورد، نوآوری ها،...) مورد بحث و بررسی کارشناسان، متخصصان و صاحبنظران این حوزه قرار خواهد گرفت.
*جنگ نباید زنجیره درمان اعتیاد را قطع کند
دبیر اجرایی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد گفت: در شرایط جنگی، درمان اعتیاد و ارایه خدمات کاهش آسیب جزو خدمات حیاتی نظام سلامت به شمار می‌روند، نه خدماتی که بتوان آنها را تا پایان بحران متوقف کرد.
رضا دانشمند، با اشاره به اینکه گاهی در بحران، تمام تمرکز نظام سلامت به‌طور طبیعی به مجروحان و بیماری‌های حاد منتقل می‌شود و سلامت روان و اعتیاد به اولویت‌های بعدی می‌رود، خاطرنشان کرد: هر چند این سیاست قابل فهم است، اما می‌تواند، یک بحران ثانویه ایجاد کند. برای مثال قطع درمان بیماران وابسته به اپیوئید(مواد شبه افیونی)، تعطیلی مراکز کاهش آسیب مواد مخدر، اختلال در دسترسی به متادون یا بوپرنورفین و نالوکسان یا از بین رفتن ارتباط بیمار با درمانگر می‌تواند، به عود، اوردوز، مرگ و افزایش آسیب‌های اجتماعی منجر شود.
وی گفت: سازمان جهانی بهداشت نیز بر ادامه ارایه خدمات اختلالات روانی و مصرف مواد در شرایط اضطراری و حفظ درمان آگونیستی اپیوئید(ادامه دادن درمان وابستگی به مواد افیونی با استفاده از دارویی که آثاری مشابه مواد افیونی دارد، اما به شکل کنترل‌شده و تحت نظر پزشک )تأکید دارد.
این مسئول تصریح کرد: بنابراین پیام اصلی کنگره می‌تواند این باشد؛ جنگ نباید زنجیره درمان اعتیاد را قطع کند؛ و پایان جنگ نیز به معنای پایان پیامدهای اعتیاد نیست.
دانشمند افزود: اگر امروز برای تداوم درمان، کاهش آسیب، سلامت روان و پایش دقیق جمعیت برنامه‌ریزی کنیم، می‌توانیم از بخشی از موج آسیب‌هایی که ممکن است در سال‌های آینده ظاهر شود، پیشگیری کنیم.
وی با محوریت جنگ، بی‌ثباتی و اعتیاد: ضرورت پاسخ علمی و اجتماعی»، با هدف ارتقای دانش تخصصی، تبادل تجربیات علمی و ارایه تازه‌ترین یافته‌های پژوهشی در حوزه پیشگیری، درمان و سیاست‌گذاری اعتیاد 29 مهر تا اول آبان 1405 در مرکز همایش‌های رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار می‌شود.