جشنواره ملی آیات در دهه فجر به میزبانی همدان برگزار میشود
محمدرضا جوادی در نشست خبری جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات که روز سهشنبه در سالن جلسات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان برگزار شد، با تبریک فرا رسیدن ماه مبارک رجب، از همراهی و نقش مؤثر اصحاب رسانه در اطلاعرسانی و پوشش رویدادهای فرهنگی و هنری استان، قدردانی کرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان با اشاره به اهمیت نقش رسانهها در معرفی فعالیتهای فرهنگی استان، گفت: بخش عمدهای از پویایی، اثرگذاری و دیده شدن برنامهها و رویدادهای فرهنگی و هنری استان همدان، مرهون تلاشهای خبرنگاران، عکاسان خبری و فعالان رسانهای بوده و این زحمات شایسته تقدیر است.
وی ضمن تشکر از برنامهریزی و پیگیریهای دبیرخانه جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات، افزود: از تلاشهای مقصود قاسمی، مدیر گروه قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان، دبیر تخصصی جشنواره که از شاعران خوب شعر کودک و نوجوان هستند و همکاران روابط عمومی اداره کل که در مسیر برگزاری هرچه مطلوبتر این رویداد ملی تلاش کردهاند، قدردانی میکنم.
جوادی با اشاره به جایگاه ویژه استان همدان در حوزه ادبیات کودک و نوجوان، اظهار کرد: همدان یکی از استانهای شاخص کشور در حوزه شعر کودک و نوجوان است و بسیاری از چهرههای برجسته و صاحبنام این عرصه از استان همدان برخاستهاند؛ این ظرفیت ارزشمند، پشتوانه مهمی برای میزبانی رویدادهای ملی در این حوزه محسوب میشود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان با بیان اینکه توجه به کودک و نوجوان یکی از اولویتهای اصلی این اداره کل است، تصریح کرد: هدفگذاری ما معرفی همدان بهعنوان استان دوستدار کودک و نوجوان است و در همین راستا، طی سالهای گذشته و سال جاری، برگزاری جشنوارهها و برنامههای متعددی در حوزه کودک و نوجوان، ازجمله تئاتر، فیلم، شعر و کتاب کودک، در دستور کار قرار گرفته است.
جوادی ادامه داد: سرمایهگذاری فرهنگی بر نسل کودک و نوجوان، سرمایهگذاری برای آینده کشور است؛ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وظیفه دارد با استفاده از ابزارهای فرهنگی و هنری، در تربیت نسلی مسئولیتپذیر، توانمند، خوشفکر و آیندهساز نقشآفرین باشد و شعر کودک و نوجوان یکی از اثرگذارترین ابزارها در این مسیر است.
وی با اشاره به برگزاری دو رویداد ملی شعر کودک و نوجوان در استان همدان، گفت: پس از برگزاری نشست و برنامههای مرتبط با جشنواره شعر کودک و نوجوان رضوی، دومین رویداد ملی در این حوزه، جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات و روایات است که میزبانی آن به استان همدان واگذار شده و این افتخار، نتیجه ظرفیتها و توان تخصصی استان در حوزه شعر کودک است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان با بیان اینکه فراخوان جشنواره منتشر شده و آثار درحال دریافت است، افزود: با توجه به برنامهریزیهای انجامشده، تلاش میشود این جشنواره در دهه مبارک فجر برگزار شود و به احتمال زیاد آیین اختتامیه آن در نوزدهم بهمنماه با حضور شاعران برجسته و میهمانانی از سراسر کشور، در همدان برگزار خواهد شد.
جوادی به برنامههای جنبی جشنواره نیز اشاره کرد و گفت: در کنار آیین اصلی جشنواره، برنامههایی همچون برگزاری نشستهای ادبی و عصر شعر، نشستهای تخصصی و هماندیشی شاعران، بازدید و دلجویی از کودکان دارای بیماریهای خاص، رونمایی از آثار ادبی و برگزاری نشستهای خبری پیشبینی شده است که در کنار جشنواره اجرا خواهند شد.
وی در پایان سخنانش با تأکید بر نقش رسانهها در موفقیت جشنواره، تصریح کرد: برگزاری هر جشنواره و رویداد فرهنگی، صرف نظر از میزان اعتبارات، زمانی اثربخش و ماندگار میشود که رسانهها بهخوبی آن را پوشش دهند؛ امیدواریم با حمایت و همراهی اصحاب رسانه، جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات به رویدادی اثرگذار، پویـا و امیدآفرین برای کودکان و نوجوانان استان و کشور تبدیل شود.
* همدان میزبان جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان «آیات» شد
مدیر گروه قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان و مسئول دبیرخانه جشنواره ملی آیات نیز با اشاره به پیشینه برگزاری این رویداد، اظهار کرد: در سومین دوره جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات قرار داریم. نخستین دوره این جشنواره در سال 1394 برگزار شد و پس از آن، وقفهای حدود 8 تا 9 ساله در برگزاری آن بهوجود آمد؛ سال گذشته نیز جشنواره ملی آیات در حوزه هنرهای تجسمی و تصویرسازی برگزار شد.
مقصود قاسمی افزود: برگزاری سومین دوره جشنواره شعر کودک و نوجوان آیات با توجه به انتخاب همدان بهعنوان آزمونه و جایگاه ویژه این استان در عرصه شعر کودک و نوجوان، ازجمله میزبانی شانزدهمین دوره عصر شعر و جشنواره ملی رضوی، به استان همدان واگذار شد؛ بهواقع میتوان گفت با توجه به تجربه، تخصص و حضور چهرههای شاخص و سرآمد در این حوزه در سطح استانی و کشوری، برگزاری این رویداد ملی به همدان سپرده شد.
قاسمی با اشاره به آغاز فعالیت دبیرخانه جشنواره، تصریح کرد: دبیرخانه جشنواره ملی آیات بهصورت رسمی از 15 آبانماه فعالیت خود را آغاز کرده و محل استقرار آن نیز اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان و گروه قرآن و عترت تعیین شده است. همزمان با آغاز فعالیت دبیرخانه، طراحی و چاپ فراخوان جشنواره انجام شد؛ در این بخش بهمنظور صرفهجویی و پرهیز از کلیگویی، یک قالب واحد برای پوستر تبلیغات شهری و پوستر فراخوان انتخاب (پوستر طراحیشده شامل خلاصهای از محورهای اصلی فراخوان بود) و فایل کامل فراخوان به ادارات استان ارسال شد.
وی خاطرنشان کرد: از 18 آبانماه، ارسال پوسترهای فراخوان به سراسر کشور و تمامی استانها آغاز شد؛ همزمان روابط عمومی اداره کل از طریق سایت رسمی و کانال اصحاب فرهنگ و رسانه، تبلیغات مجازی جشنواره را آغاز کرد. با توجه به همزمانی شروع فعالیت دبیرخانه با برگزاری جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان، امکان تبلیغات محیطی در سطح شهر وجود نداشت؛ چراکه فضای بصری شهر کاملاً در اختیار آن جشنواره بود. ازاینرو، پس از اختتامیه جشنواره تئاتر کودک و نوجوان در بیستم آبانماه، تبلیغات محیطی و نصب بنرهای فراخوان به مدت حدود 10 روز، انجام شد.
قاسمی در تشریح دیگر اقدامات دبیرخانه گفت: در حدود یکونیم ماه گذشته، چند نشست مشورتی با توجه به نخستین تجربه برگزاری جشنواره ملی در حوزه قرآن و عترت، برگزار شد. در این راستا از تجربیات و مساعدتهای معاونت فرهنگی و رسانه بهره گرفتیم؛ این جلسات در حوزههایی همچون نحوه طراحی فراخوان، دعوت از رسانهها، شیوه برگزاری نشستها و برنامههای ادبی برگزار شد.
مسئول دبیرخانه جشنواره ملی آیات ادامه داد: یکی از بخشهای مهم فعالیتهای دبیرخانه، برگزاری نشست ادبی «نیایش» بود که بهصورت تلفیقی با حضور شاعران نوجوان و پیشکسوت برگزار شد؛ این نشست با همکاری خانه شعر و ادب استان و انجمنهای ادبی کوثر و رضوی برگزار شد و بازخورد بسیار خوبی داشت و شاید برای نخستینبار بود که چنین ترکیبی از شاعران نوجوان و پیشکسوتان شعر آیینی در یک نشست ادبی گِرد هم آمدند.
وی تصریح کرد: این نشست همزمان با ایام ولادت حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) برگزار شد و اشعار ارائهشده، عمدتاً در مدح آن حضرت (ع) و متناسب با آموزههای دینی، قرآنی و عترتی مندرج در فراخوان جشنواره بود؛ شاعران نوجوان حاضر در این نشست نیز آثار قابل توجهی ارائه کردند.
قاسمی در ادامه با اشاره به انتخاب دبیر تخصصی جشنواره، گفت: با توجه به ضرورت بهرهگیری از تخصص در حوزه کودک و نوجوان، اداره کل تصمیم گرفت سرکار خانم مریم زرنشان را بهعنوان دبیر تخصصی جشنواره ملی آیات معرفی کند؛ ایشان نیز از حدود 18 آبانماه فعالیت خود را بهصورت رسمی در دبیرخانه جشنواره آغاز کردند.
وی افزود: در نشست ادبی برگزارشده، از کتاب شعر نوجوان اثر آقای جعفر مقیمیان از شهرستان اسدآباد نیز رونمایی شد که این اثر جدیدترین مجموعه شعر نوجوان و درواقع چاپ دوم این کتاب محسوب میشود.
مدیر گروه قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان درباره محورهای جشنواره بیان کرد: جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات برخلاف جشنواره رضوی که آثار آن صرفاً در حوزه امام رضا (ع) و عترت مطلق است، موضوعات متنوعتری را دربرمیگیرد. شاعران میتوانند از مضامین حکمتآمیز قرآن و عترت همچون ایستادگی، پایداری، تابآوری، نماز، حجاب و دیگر آموزههای دینی، بهره بگیرند. در این جشنواره دست شاعران برای پرداختن به موضوعات مختلف با نگاه و توصیف شاعرانه، بازتر است.
وی در پایان سخنانش گفت: از دیگر برنامههای پیشبینیشده، برگزاری برنامهای مشترک با حوزه فرهنگی و رسانه است که در آن بازدید از کودکان مبتلا به سرطان و اهدای هدایا با حضور مدیرکل و اعضای دبیرخانه جشنوارههای رضوی و آیات، انجام خواهد شد.
* تدبر در قرآن و نهجالبلاغه، هدف اصلی جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات
دبیر تخصصی جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات با اشاره به سوابق حرفهای خود، اظهار کرد: فعالیت تخصصی من در حوزه شعر کودک و نوجوان از سال 1389 آغاز شده و تاکنون بیش از 60 عنوان کتاب در قالب شعر و داستان کودک و نوجوان تألیف کردهام که عمده آنها در حوزه شعر است؛ برخی از آثارم موفق به دریافت نشان «لاکپشت پرنده» شدهاند و یک عنوان کتاب در نمایشگاه بولونیای ایتالیا و عناوینی دیگر در نمایشگاه فرانکفورت ارائه شدهاند.
مریم زرنشان افزود: همچنین برخی از کتابهای دینی اینجانب، ازجمله «این لحظهها را دوست دارم»، بهعنوان اثر برگزیده کتاب سال حوزه دینی انتخاب شده و آثارم در جشنوارههای مختلف کشور، ازجمله جشنواره فجر، چندین بار نامزد و حائز رتبه شدهاند.
زرنشان با اشاره به ساختار اجرایی جشنواره، گفت: برگزارکننده اصلی جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات، مرکز عالی قرآن و عترت در تهران و مجری آن اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان است. ریاست ستاد اجرایی جشنواره برعهده مدیرکل محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان بوده و این رویداد با همکاری واحد قرآن و عترت و بنیاد قرآن استان همدان برگزار میشود.
وی ضمن قدردانی از عوامل اجرایی، با بیان هدف اصلی این رویداد فرهنگی، اظهار کرد: هدف جشنواره آیات، تعمق و تدبر در آیات قرآن کریم است؛ علاوهبر قرآن و روایات، بخشی از جشنواره به حکمتهای نهجالبلاغه اختصاص دارد که بهعنوان «برادر قرآن» معرفی شده و سرشار از آموزههای کاربردی برای زندگی امروز ما است. این مفاهیم بهویژه در حوزه شعر کودک و نوجوان، اهمیت ویژهای دارند؛ چراکه مخاطبان اصلی ما کودکانی هستند که امروز کمتر کتاب میخوانند و جشنواره تلاش دارد زمینه تولید آثار فاخر و تأثیرگذار در این حوزه را فراهم کند.
وی ادامه داد: آثار برگزیده پس از داوری در قالب یک کتابچه در اختتامیه جشنواره منتشر میشود و در اختیار علاقهمندان قرار خواهد گرفت تا این محتوا بتواند نقش مؤثری در تربیت فرهنگی و دینی کودکان و نوجوانان ایفا کند.
زرنشان با ارائه آماری از آثار رسیده به دبیرخانه، بیان کرد: تاکنون 170 اثر شعر کودک و نوجوان از شاعران شناختهشده این حوزه که اغلب دارای کتاب منتشرشده هستند، به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است؛ آثار کودک و نوجوان تفکیک شده و هیئت داوران نیز در دو بخش مجزا شامل دو داور کودک و دو داور نوجوان (که همگی از استادان برجسته شعر کودک و نوجوان کشور هستند)، تعیین شدهاند.
وی از برنامههای ویژه اختتامیه خبر داد و گفت: در آیین اختتامیه جشنواره که در تاریخ 19 بهمنماه 1404 برگزار میشود، از دکتر کمال شفیعی، از چهرههای شناختهشده ادبیات کودک و نوجوان و از اهالی شهرستان اسدآباد، تجلیل به عمل خواهد آمد؛ ایشان علاوهبر تألیفات متعدد و سابقه تدریس، سالها است که بهصورت خودجوش برای تجهیز کتابخانههای کودک و نوجوان در مناطق کمبرخوردار، فراخوان میدهند که این اقدام فرهنگی ارزشمند، قابل تقدیر است.
زرنشان افزود: آثار جشنواره از سراسر کشور به دبیرخانه رسیده و 15 استان بیشترین سهم ارسال اثر را داشتهاند که ازجمله آنها میتوان به تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، همدان، البرز، گلستان، یزد، کرمانشاه، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، مازندران، ایلام، فارس و اردبیل اشاره کرد.
دبیر تخصصی جشنواره ملی آیات با اشاره به بخش ویژه شاعران نوقلم، تصریح کرد: درصورتی که تعداد آثار ارسالشده از سوی کودکان و نوجوانان شاعر و نوقلمان به حد نصاب برسد، این آثار بهصورت جداگانه داوری و از برگزیدگان در همان رده سنی تقدیر خواهد شد.
وی درباره مهلت ارسال آثار گفت: بنا به تصمیم دبیرخانه، مهلت ارسال آثار تا 20 دیماه 1404 تمدید شده است؛ بااینحال، یکی از نکات مهمی که در بررسی آثار مشاهده شد، ارسال برخی موارد بدون مشخصات فردی بود؛ بهطوری که حتی نام و شماره تماس نیز درج نشده بود. این موضوع موجب تضییع حقوق صاحبان اثر میشود و از شاعران درخواست میکنیم حتماً مشخصات کامل خود را همراه اثر ارسال کنند.
زرنشان درباره معیارهای داوری آثار اظهار کرد: در داوری جشنواره، نگاه نو و خلاق به آیات قرآن کریم، عترت و حکمتهای نهجالبلاغه اهمیت ویژهای دارد؛ هدف ما صرفاً شعر آموزشی نیست، بلکه کشف زاویه دید تازه، تخیل شاعرانه و پرداخت هنرمندانه به این مفاهیم است. آثاری که در حوزه نهجالبلاغه برگزیده شوند، پس از داوری نهایی به شهر کاشان که بهعنوان پایتخت نهجالبلاغه ایران معرفی شده، ارسال میشوند که جوایزی از سوی این شهر برای برگزیدگان درنظر گرفته شده است.
دبیر تخصصی جشنواره ملی شعر کودک و نوجوان آیات در ادامه با اشاره به آثار رسیده به دبیرخانه جشنواره، گفت: در میان 170 اثری که تاکنون دریافت و تفکیک شدهاند، بخش عمده آثار مربوط به شعر نوجوان است. با توجه به اینکه مهلت ارسال آثار همچنان باز است و شاعران امکان ارسال اثر تا پایان مهلت تعیینشده را دارند، آمار نهایی و دقیق تفکیک آثار کودک و نوجوان پس از پایان مهلت، اعلام خواهد شد.
وی با تأکید بر کیفیت آثار، افزود: ما در جشنواره به دنبال دریافت آثار نو و تازهسروده هستیم؛ آثاری که پیش از این چاپ نشده باشند. برخی شاعران بهصورت تخصصی و مستمر در این حوزه کار میکنند و بهدلیل تعمق و تدبر مداوم، آثار پختهتر و صیقلیافتهتری ارائه میدهند. طبیعتاً شعری که با تأمل، بازنویسی و پرداخت هنری شکل گرفته باشد، در داوری قابل تشخیص است.
دبیر تخصصی جشنواره ملی آیات درباره ترکیب هیئت داوران گفت: در این دوره یک داور از استان همدان و سه داور از دیگر استانهای کشور انتخاب شدهاند؛ تلاش ما این بوده که هیئت داورانی توانمند، حرفهای و آشنا با حوزه دین، قرآن و ادبیات کودک و نوجوان تشکیل دهیم.
زرنشان در پایان سخنانش اظهار کرد: استان همدان یکی از قطبهای اصلی ادبیات کودک و نوجوان در کشور است؛ بسیاری از چهرههای برجسته این حوزه در سطح ملی، همدانی هستند. اساتید بزرگی همچون رحماندوست، محقق، شعبانی، نیکطلب و شفیعی ازجمله چهرههایی هستند که سالها در این حوزه قلم زدهاند و تأثیر بسزایی در رشد ادبیات کودک و نوجوان کشور داشتهاند.
