از جلسه نخست تا نهاد پایدار
همدان؛ ظرفیت‌های بالفعل‌نشده یک زیست‌بوم نوآوری
چرا گفت‌وگوی دولت با شرکت‌های دانش‌بنیان در همدان باید تداوم یابد؟
برگزاری نخستین جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و شرکت‌های دانش‌بنیان به ابتکار استاندار همدان اگرچه در ظاهر یک رویداد اداری تازه به نظر می‌رسد اما در لایه عمیق‌تر می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد در حکمرانی اقتصادی استان باشد تغییری که اگر به‌درستی فهم و پیگیری شود ظرفیت آن را دارد که مسیر توسعه همدان را از اتکای صرف به منابع محدود و اقتصاد سنتی به سمت اقتصاد نوآوری و ارزش‌افزوده هدایت کند.
اهمیت این جلسه نه فقط در نخستین‌بار بودن آن بلکه در پیامی است که به زیست‌بوم نوآوری استان مخابره می‌کند اینکه دولت استانی، شرکت‌های دانش‌بنیان را نه به‌عنوان بازیگران حاشیه‌ای بلکه به‌مثابه یکی از اضلاع اصلی توسعه می‌بیند و حاضر است پای میز گفت‌وگو با آن‌ها بنشیند در شرایطی که بسیاری از سیاست‌ها در حوزه فناوری و نوآوری به سطح بخشنامه‌ها محدود مانده‌اند نفس گفت‌وگوی مستقیم، شنیدن مسائل از زبان فعالان این حوزه و تلاش برای حل گره‌های اجرایی اقدامی رو به جلو محسوب می‌شود.
استان همدان از منظر منابع انسانی، دانشگاهی و پژوهشی در شمار استان‌های کم‌ظرفیت کشور نیست. حضور دانشگاه‌های معتبر، مراکز رشد و پارک علم و فناوری و ده‌ها شرکت فناور و دانش‌بنیان نشان می‌دهد بذر نوآوری سالهاست در این استان کاشته شده است بر اساس آمارهای رسمی صدها واحد فناور و ده‌ها شرکت دانش‌بنیان در همدان فعال هستند شرکت‌هایی که در حوزه‌هایی مانند کشاورزی نوین، سلامت، فناوری اطلاعات، صنایع خلاق و حتی هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند.
با این حال، پرسش اساسی این است که چرا سهم اقتصاد دانش‌بنیان در تولید ثروت و اشتغال استان متناسب با این ظرفیت‌ها نیست؟ پاسخ را باید نه در کم‌کاری فعالان این حوزه بلکه در مجموعه‌ای از موانع ساختاری جست‌وجو کرد که سالهاست مسیر رشد شرکت‌های نوآور را ناهموار کرده است.
سالهاست در روزنامه سپهرغرب به مسائل شرکت‌های دانش‌بنیان پرداخته‌ایم و با بسیاری از فعالان این عرصه گفتگو کرده‌ایم برایند این هم‌کلامی این است که شرکت‌های دانش‌بنیان همدان با چند چالش مشترک و تکرارشونده روبه‌رو هستند
نخست، مسئله تأمین مالی، نظام بانکی کشور هنوز با منطق اقتصاد نوآوری هم‌خوان نشده است بانک‌ها وثیقه‌های ملکی می‌خواهند در حالی که دارایی اصلی یک شرکت دانش‌بنیان، دانش فنی و نیروی انسانی آن است. نتیجه آن است که بسیاری از ایده‌های مستعد در همان مراحل ابتدایی متوقف می‌شوند یا ناچارند با هزینه‌های بالا و مسیرهای غیرشفاف تأمین مالی شوند.
دوم، فقدان بازار پایدار، بخش مهمی از شرکت‌ها به مرحله تولید محصول رسیده‌اند اما با چالش خرید اول مواجه بوده و دستگاه‌های اجرایی و حتی صنایع بزرگ، معمولاً ریسک استفاده از محصولات نوآورانه داخلی را نمی‌پذیرند. در حالی که در الگوهای موفق توسعه دولت خود نقش مشتری اولیه را ایفا می‌کند تا بازار شکل بگیرد و بخش خصوصی جسارت ورود پیدا کند.
سوم، کاغذبازی فرساینده، مسائل بیمه‌ای، مالیاتی و مجوزی، انرژی قابل‌توجهی از شرکت‌های کوچک و نوپا می‌گیرد. وقتی یک تیم فناور به‌جای تمرکز بر توسعه محصول، وقت خود را در راهروهای ادارات صرف می‌کند، عملاً بخشی از ظرفیت نوآوری استان هدر می‌رود.
چهارم، نیروی انسانی و مهاجرت، نگهداشت نیروهای متخصص در استان، بدون افق روشن شغلی و کیفیت مناسب زندگی، دشوار است. بسیاری از شرکت‌ها با کمبود نیروی ماهر یا مهاجرت نیروهای آموزش‌دیده مواجه هستند مسئله‌ای که مستقیماً بر پایداری زیست‌بوم نوآوری اثر می‌گذارد.
پنجم، ضعف بنیه دانش و تجربه اقتصادی، وقتی با بسیاری از فناوران سخن می‌گوییم این موضوع بسیار واضح مشخص است که مجموعه‌های فناور به طور جدی نیاز به حمایت در حوزه بازاریابی دارند به عبارت دیگر همه رمایه یک فناور دانش و مهارت او است لذا از او نمی‌توان انتظار داشت که مانند یک تاجر بازاریاب هم باشد.
در چنین شرایطی، تشکیل شورای گفت‌وگوی دولت و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به یک ابزار سیاستی مؤثر تبدیل شود البته به یک شرط مهم و آن اینکه این شورا به یک نشست مقطعی و تشریفاتی تقلیل پیدا نکند تجربه نشان داده است که بسیاری از شوراها و کارگروه‌ه، پس از چند جلسه ابتدایی، به دلیل نبود پیگیری و سازوکار اجرایی، عملاً از نفس می‌افتند اگر این شورا قرار است اثربخش باشد، باید چند ویژگی روشن داشته باشد:
نخست، تداوم و نظم؛ جلسات منظم با دستورکار مشخص، نه نشست‌های مناسبتی.
دوم، تمرکز بر مسائل محدود اما کلیدی، حل چند گره اصلی، بسیار مؤثرتر از طرح ده‌ها موضوع پراکنده است.
سوم، حضور تصمیم‌گیران واقعی، نمایندگانی از بانک‌ها، دستگاه‌ها و صنایع که اختیار تغییر رویه و تصمیم‌سازی داشته باشند.
چهارم، دبیرخانه فعال و پاسخ‌گو، نهادی که مصوبات را تا حصول نتیجه پیگیری کند و گزارش عملکرد ارائه دهد.
در این میان باید گفت اقدام استاندار همدان در آغاز این مسیر، از آن جهت مهم است که نشان می‌دهد مدیریت استان به ضرورت تغییر مدل توسعه واقف شده است. اقتصاد امروز بیش از هر زمان دیگر بر پایه نوآوری، فناوری و بهره‌وری می‌چرخد و استان‌هایی که این واقعیت را دیر بپذیرند، در رقابت توسعه عقب خواهند ماند.
همدان این فرصت را دارد که با تداوم و تعمیق گفت‌وگوی دولت و دانش‌بنیان‌ها یک الگوی استانی موفق بسازد الگویی که در آن شرکت‌های نوآور نه صرفاً دریافت‌کننده حمایت، بلکه شریک دولت در حل مسائل استان باشند؛ از کشاورزی و آب گرفته تا سلامت، گردشگری و خدمات شهری.
برگزاری نخستین جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و شرکت‌های دانش‌بنیان در همدان، یک نقطه شروع است نه نقطه پایان. ارزش واقعی این اقدام نه در خبر آن، بلکه در ادامه‌دار شدن، اصلاح شدن و به نتیجه رسیدن آن نهفته است. اگر این شورا بتواند به‌تدریج موانع مالی، اداری و بازاری شرکت‌های دانش‌بنیان را کاهش دهد همدان می‌تواند بخشی از آینده اقتصادی خود را بر پایه دانش و نوآوری بنا کند آینده‌ای که در آن اشتغال پایدار و تولید ثروت، محصول فکر و خلاقیت جوانان این استان باشد این مسیر، البته کوتاه و آسان نیست، اما آغاز آن ضروری و امیدوارکننده است. اکنون توپ در زمین تداوم، پیگیری و اراده اجرایی است جایی که یک جلسه خوب می‌تواند به یک نهاد اثرگذار تبدیل شود
اهمیت این جلسه نه فقط در نخستین‌بار بودن آن بلکه در پیامی است که به زیست‌بوم نوآوری استان مخابره می‌کند اینکه دولت استانی، شرکت‌های دانش‌بنیان را نه به‌عنوان بازیگران حاشیه‌ای بلکه به‌مثابه یکی از اضلاع اصلی توسعه می‌بیند و حاضر است پای میز گفت‌وگو با آن‌ها بنشیند در شرایطی که بسیاری از سیاست‌ها در حوزه فناوری و نوآوری به سطح بخشنامه‌ها محدود مانده‌اند نفس گفت‌وگوی مستقیم، شنیدن مسائل از زبان فعالان این حوزه و تلاش برای حل گره‌های اجرایی اقدامی رو به جلو محسوب می‌شود.
استان همدان از منظر منابع انسانی، دانشگاهی و پژوهشی در شمار استان‌های کم‌ظرفیت کشور نیست. حضور دانشگاه‌های معتبر، مراکز رشد و پارک علم و فناوری و ده‌ها شرکت فناور و دانش‌بنیان نشان می‌دهد بذر نوآوری سالهاست در این استان کاشته شده است بر اساس آمارهای رسمی صدها واحد فناور و ده‌ها شرکت دانش‌بنیان در همدان فعال هستند شرکت‌هایی که در حوزه‌هایی مانند کشاورزی نوین، سلامت، فناوری اطلاعات، صنایع خلاق و حتی هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند.
با این حال، پرسش اساسی این است که چرا سهم اقتصاد دانش‌بنیان در تولید ثروت و اشتغال استان متناسب با این ظرفیت‌ها نیست؟ پاسخ را باید نه در کم‌کاری فعالان این حوزه بلکه در مجموعه‌ای از موانع ساختاری جست‌وجو کرد که سالهاست مسیر رشد شرکت‌های نوآور را ناهموار کرده است.
سالهاست در روزنامه سپهرغرب به مسائل شرکت‌های دانش‌بنیان پرداخته‌ایم و با بسیاری از فعالان این عرصه گفتگو کرده‌ایم برایند این هم‌کلامی این است که شرکت‌های دانش‌بنیان همدان با چند چالش مشترک و تکرارشونده روبه‌رو هستند
نخست، مسئله تأمین مالی، نظام بانکی کشور هنوز با منطق اقتصاد نوآوری هم‌خوان نشده است بانک‌ها وثیقه‌های ملکی می‌خواهند در حالی که دارایی اصلی یک شرکت دانش‌بنیان، دانش فنی و نیروی انسانی آن است. نتیجه آن است که بسیاری از ایده‌های مستعد در همان مراحل ابتدایی متوقف می‌شوند یا ناچارند با هزینه‌های بالا و مسیرهای غیرشفاف تأمین مالی شوند.
دوم، فقدان بازار پایدار، بخش مهمی از شرکت‌ها به مرحله تولید محصول رسیده‌اند اما با چالش خرید اول مواجه بوده و دستگاه‌های اجرایی و حتی صنایع بزرگ، معمولاً ریسک استفاده از محصولات نوآورانه داخلی را نمی‌پذیرند. در حالی که در الگوهای موفق توسعه دولت خود نقش مشتری اولیه را ایفا می‌کند تا بازار شکل بگیرد و بخش خصوصی جسارت ورود پیدا کند.
سوم، کاغذبازی فرساینده، مسائل بیمه‌ای، مالیاتی و مجوزی، انرژی قابل‌توجهی از شرکت‌های کوچک و نوپا می‌گیرد. وقتی یک تیم فناور به‌جای تمرکز بر توسعه محصول، وقت خود را در راهروهای ادارات صرف می‌کند، عملاً بخشی از ظرفیت نوآوری استان هدر می‌رود.
چهارم، نیروی انسانی و مهاجرت، نگهداشت نیروهای متخصص در استان، بدون افق روشن شغلی و کیفیت مناسب زندگی، دشوار است. بسیاری از شرکت‌ها با کمبود نیروی ماهر یا مهاجرت نیروهای آموزش‌دیده مواجه هستند مسئله‌ای که مستقیماً بر پایداری زیست‌بوم نوآوری اثر می‌گذارد.
پنجم، ضعف بنیه دانش و تجربه اقتصادی، وقتی با بسیاری از فناوران سخن می‌گوییم این موضوع بسیار واضح مشخص است که مجموعه‌های فناور به طور جدی نیاز به حمایت در حوزه بازاریابی دارند به عبارت دیگر همه رمایه یک فناور دانش و مهارت او است لذا از او نمی‌توان انتظار داشت که مانند یک تاجر بازاریاب هم باشد.
در چنین شرایطی، تشکیل شورای گفت‌وگوی دولت و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به یک ابزار سیاستی مؤثر تبدیل شود البته به یک شرط مهم و آن اینکه این شورا به یک نشست مقطعی و تشریفاتی تقلیل پیدا نکند تجربه نشان داده است که بسیاری از شوراها و کارگروه‌ه، پس از چند جلسه ابتدایی، به دلیل نبود پیگیری و سازوکار اجرایی، عملاً از نفس می‌افتند اگر این شورا قرار است اثربخش باشد، باید چند ویژگی روشن داشته باشد:
نخست، تداوم و نظم؛ جلسات منظم با دستورکار مشخص، نه نشست‌های مناسبتی.
دوم، تمرکز بر مسائل محدود اما کلیدی، حل چند گره اصلی، بسیار مؤثرتر از طرح ده‌ها موضوع پراکنده است.
سوم، حضور تصمیم‌گیران واقعی، نمایندگانی از بانک‌ها، دستگاه‌ها و صنایع که اختیار تغییر رویه و تصمیم‌سازی داشته باشند.
چهارم، دبیرخانه فعال و پاسخ‌گو، نهادی که مصوبات را تا حصول نتیجه پیگیری کند و گزارش عملکرد ارائه دهد.
در این میان باید گفت اقدام استاندار همدان در آغاز این مسیر، از آن جهت مهم است که نشان می‌دهد مدیریت استان به ضرورت تغییر مدل توسعه واقف شده است. اقتصاد امروز بیش از هر زمان دیگر بر پایه نوآوری، فناوری و بهره‌وری می‌چرخد و استان‌هایی که این واقعیت را دیر بپذیرند، در رقابت توسعه عقب خواهند ماند.
همدان این فرصت را دارد که با تداوم و تعمیق گفت‌وگوی دولت و دانش‌بنیان‌ها یک الگوی استانی موفق بسازد الگویی که در آن شرکت‌های نوآور نه صرفاً دریافت‌کننده حمایت، بلکه شریک دولت در حل مسائل استان باشند؛ از کشاورزی و آب گرفته تا سلامت، گردشگری و خدمات شهری.
برگزاری نخستین جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و شرکت‌های دانش‌بنیان در همدان، یک نقطه شروع است نه نقطه پایان. ارزش واقعی این اقدام نه در خبر آن، بلکه در ادامه‌دار شدن، اصلاح شدن و به نتیجه رسیدن آن نهفته است. اگر این شورا بتواند به‌تدریج موانع مالی، اداری و بازاری شرکت‌های دانش‌بنیان را کاهش دهد همدان می‌تواند بخشی از آینده اقتصادی خود را بر پایه دانش و نوآوری بنا کند آینده‌ای که در آن اشتغال پایدار و تولید ثروت، محصول فکر و خلاقیت جوانان این استان باشد این مسیر، البته کوتاه و آسان نیست، اما آغاز آن ضروری و امیدوارکننده است. اکنون توپ در زمین تداوم، پیگیری و اراده اجرایی است جایی که یک جلسه خوب می‌تواند به یک نهاد اثرگذار تبدیل شود
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.