نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از وضعیت حمایت‌ها گفت: کشاورزان منطقه علاوه بر افزایش چندبرابری هزینه‌های تولید و تأخیر در پرداخت مطالبات گندم، با نبود صنایع تبدیلی و بسته‌بندی مناسب نیز مواجه‌اند؛ موضوعی که باعث شده با وجود رنج فراوان تولید، سود اصلی فرآوری و صادرات نصیب دیگر استان‌ها شود.
شهرستان‌های رزن و درگزین از مناطق مهم کشاورزی استان همدان به‌شمار می‌روند و بخش قابل توجهی از معیشت مردم این منطقه با فعالیت‌های کشاورزی گره خورده است؛ از تولید گندم و حبوبات گرفته تا رازیانه، محصولات گلخانه‌ای و دیگر محصولات زراعی. با این حال، افزایش هزینه‌های تولید، مشکلات مربوط به تأمین نهاده‌ها، سوخت و سرمایه در گردش و همچنین ضعف زنجیره فرآوری و بسته‌بندی، موجب شده بخشی از ارزش افزوده محصولات تولیدشده در منطقه نصیب خود کشاورزان نشود.
در همین رابطه، برآن شدیم تا با نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی گفت‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:
سید ابوالحسن مصطفوی‌غمام، با اشاره به مشکلات کشاورزان منطقه تأکید کرد: در شرایط فعلی، بخشی از این چالش‌ها ناشی از فرآیندهای اداری و دیوان‌سالاری است و باید زمینه‌ای فراهم شود تا کشاورزان بتوانند با سهولت بیشتری امور خود را پیگیری کنند.
وی با انتقاد از شیوه حمایت‌ها اظهار کرد: اگر قرار است حمایتی از سوی دولت صورت نگیرد، بهتر است کشاورز را به حال خود بگذارند تا خودش امور تولید و فروش محصولش را مدیریت کند.
وی تأخیر در پرداخت مطالبات را از مشکلات اساسی کشاورزان دانست و گفت: کشاورز گندم خود را تحویل داده اما چهار ماه است که چشم‌انتظار دریافت پول آن است؛ در حالی که برای آغاز کشت جدید، خرید نهاده‌هایی چون بذر، کود و سم و مواجهه با هزینه‌های سنگین تولید، نیاز مبرم به نقدینگی دارد.
این مسئول افزود: کشاورز برای تولید محصول، از بانک کشاورزی تسهیلات دریافت کرده و در صورت حتی دو روز تأخیر در پرداخت اقساط، مشمول جریمه دیرکرد می‌شود؛ اما در مقابل، وقتی محصولش را به دولت می‌فروشد، باید ماه‌ها برای دریافت طلب خود معطل بماند.
*کاهش شدید سطح زیرکشت رازیانه
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی در ادامه با اشاره به وضعیت رازیانه‌کاران منطقه اظهار کرد: سطح زیر کشت رازیانه در سال جاری نسبت به سال گذشته کاهش چشمگیری داشته است.
مصطفوی‌غمام فعالیت واسطه‌ها و نبود سازوکار مناسب فروش را عامل اصلی این مسئله دانست و گفت: در سال‌های گذشته، دلالان نبض بازار را در دست داشتند و کشاورز ناچار بود محصول خود را با شرایط تحمیلی آن‌ها به فروش برساند.
وی افزود: با پیگیری‌های دوساله‌ای که انجام شد، امسال رازیانه پس از زعفران و زیره، به‌عنوان سومین محصول کشاورزی وارد بورس کالا شد. هم‌اکنون در فصل برداشت قرار داریم و کشاورزان می‌توانند با عرضه محصول خود در بورس، آن را در فضایی شفاف و رقابتی قیمت‌گذاری کنند.
وی با ابراز امیدواری نسبت به کشف قیمتی عادلانه برای رازیانه تصریح کرد: هدف ما این است که کشاورز با اطمینان از بازار فروش مطمئن، انگیزه و امکان برنامه‌ریزی برای کشت سال آینده را داشته باشد. همچنین تلاش می‌کنیم در گام بعدی، موضوع مکانیزاسیون برداشت و فرآوری رازیانه را پیگیری کنیم تا تولید این محصول با سهولت و صرفه اقتصادی بیشتری همراه شود.
*90 درصد رازیانه کشور در رزن تولید می‌شود
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی با اشاره به سهم چشمگیر منطقه در تولید رازیانه یادآور شد: حدود 90 درصد رازیانه کشور در این منطقه کشت می‌شود و ظرفیت تولید سالانه آن در برخی سال‌ها به مرز 700 تن نیز رسیده است. البته در سال جاری، بارش تگرگ در بیست روز گذشته به بخشی از این مزارع خسارت وارد کرد.
مصطفوی‌غمام با تأکید بر لزوم اصلاح چرخه عرضه تا مصرف تصریح کرد: فاصله قیمتی فاحشی میان نرخ خرید رازیانه در مبدأ تولید و بازارهای مصرف وجود دارد. اگر سازوکاری برای پرداخت قیمت واقعی به کشاورز فراهم نشود، افزایش تولید حاصلی برای او نخواهد داشت؛ چراکه سود اصلی به جیب واسطه‌ها می‌رود.
وی در ادامه به وضعیت گندمکاران اشاره کرد و گفت: برآوردها حاکی از تولید بیش از 140 هزار تن گندم در منطقه است، اما تاکنون تنها حدود 90 هزار تن به دولت تحویل داده شده و مابقی محصول همچنان در انبارهای کشاورزان نگهداری می‌شود؛ چراکه کشاورزان به‌دلیل بلاتکلیفی در پرداخت‌ها، منتظر شفاف‌شدن زمان تسویه‌حساب مطالبات از سوی دولت هستند.
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس با اشاره به جهش چشمگیر هزینه‌های تولید خاطرنشان کرد: قیمت نهاده‌ها، به‌ویژه کودهای شیمیایی، نسبت به سال گذشته رشد سرسام‌آوری داشته و در مواردی تا 10 برابر افزایش یافته است. قیمت انواع سموم نیز روندی صعودی داشته که همه این‌ها ضرورت بازنگری فوری در سیاست‌های حمایتی از بخش کشاورزی را دوچندان می‌کند.
*مجوزهای گلخانه‌ای بدون تأمین منابع مالی کافی نتیجه‌بخش نیست
مصطفوی‌غمام در بخش دیگری از سخنان خود درباره ظرفیت گلخانه‌های شهرستان‌های رزن و درگزین گفت: در این حوزه بخشی از آمار و تبلیغات با واقعیت فاصله دارد؛ چراکه صرف صدور مجوز به معنای ایجاد گلخانه نیست و آنچه اهمیت دارد، ساخته‌شدن و فعال‌شدن واقعی این واحدهای تولیدی است.
وی با اشاره به لزوم حمایت مالی از متقاضیان افزود: بسیاری از افراد برای راه‌اندازی گلخانه نیازمند تسهیلات بانکی هستند، اما منابع مالی کافی در استان برای پرداخت وام وجود ندارد. هرچند تعدادی با سرمایه شخصی توانسته‌اند گلخانه احداث کنند، اما توسعه این بخش نیازمند تأمین منابع مالی است.
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: در مجموع حدود 80 هکتار گلخانه آماده فعالیت در این دو شهرستان وجود دارد، اما از وضعیت موجود رضایت نداریم.
*کشاورز رزن تولید می‌کند اما سود فرآوری و صادرات نصیب دیگر استان‌ها می‌شود
مصطفوی‌غمام یکی از مهم‌ترین مشکلات بخش کشاورزی منطقه را نبود صنایع تبدیلی و بسته‌بندی دانست و گفت: ما مواد اولیه را در منطقه تولید می‌کنیم، اما به‌دلیل نبود زیرساخت، آن را با قیمت پایین به دیگر استان‌ها می‌فرستیم تا در آنجا بسته‌بندی و صادر شود.
وی با اشاره به نمونه‌ای از این وضعیت اظهار کرد: برای مثال محصولات گلخانه‌ای شهرستان به اصفهان منتقل و در آنجا بسته‌بندی شده و به نام همان استان صادر می‌شود؛ در چنین شرایطی کشاورز ما فقط زحمت و کارگریِ تولید را متحمل می‌شود و سود اصلی به دیگران می‌رسد.
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی افزود: در این زمینه پیگیری‌هایی انجام شده و چند متقاضی برای ایجاد واحدهای بسته‌بندی در منطقه پای کار آمده‌اند.
مصطفوی‌غمام در ادامه با اشاره به وضعیت تولید سیب‌زمینی گفت: این چالش تنها مختص یک محصول نیست و سیب‌زمینی نیز با همین مسئله مواجه است. اگرچه همدان قطب تولید این محصول است، اما فروش خام و عرضه فله‌ای آن، ارزش‌افزوده چندانی برای کشاورز ایجاد نمی‌کند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های فرآوری سیب‌زمینی، از تولید نشاسته و محصولات جانبی برای صنایع غذایی گرفته تا تأمین نیاز هتل‌ها و مراکز مصرفی، افزود: ایجاد صنایع تبدیلی، سورتینگ، بسته‌بندی و صادرات در منطقه، اشتغال و سود اقتصادی را چندین برابر می‌کند؛ چراکه بخش عمده ارزش‌افزوده در همین فرآیندها نهفته است، اما در شرایط فعلی، این سود نصیب واسطه‌های خارج از منطقه می‌شود و مردم ما سهم اندکی از آن دارند.
*پیگیری تأمین گازوئیل کشاورزان
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله تأمین گازوئیل ماشین‌آلات کشاورزی اشاره کرد و گفت: حدود 20 روز پیش از استان تماس گرفته شد و اعلام کردند که در تأمین سوخت مشکل وجود دارد. برای پیگیری این موضوع شخصاً به معاون وزیر مراجعه کردم و در نهایت توانستیم 10 میلیون لیتر سهمیه برای استان دریافت کنیم.
مصطفوی‌غمام افزود: با وجود این پیگیری، سهمی که به شهرستان داده شده، نسبت به نیاز واقعی پایین است و باید مسئولان استانی ازجمله استانداری، جهاد کشاورزی و شرکت نفت استان، این موضوع را جدی‌تر پیگیری کنند.
وی با اشاره به سهمیه در نظر گرفته‌شده برای شهرستان گفت: برای دو شهرستان حدود 300 تا 400 هزار لیتر سهمیه در نظر گرفته شده، در حالی که نیاز کشاورزی منطقه بیشتر است.
نماینده مردم رزن و درگزین ادامه داد: بخش عمده مصرف سوخت مربوط به گندم است و باید سهمیه‌بندی به‌گونه‌ای باشد که با میزان واقعی زمین و فعالیت کشاورزان تناسب داشته باشد.
مصطفوی‌غمام گفت: در حال حاضر ممکن است یک کشاورز چندین تراکتور داشته باشد اما زمین محدودی در اختیار داشته باشد و کشاورز دیگری سطح وسیعی از زمین را با یک تراکتور یا حتی بدون تراکتور شخصی کشت کند؛ بنابراین شیوه فعلی سهمیه‌بندی از نظر عدالت نیازمند بازنگری است.
*دیوان‌سالاری؛ مشکل اصلی کشاورزان
وی در جمع‌بندی سخنان خود، کاغذبازی اداری را از موانع اصلی بخش کشاورزی دانست و اظهار کرد: دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه جهاد کشاورزی، باید روند پیگیری امور را برای بهره‌برداران تسهیل کرده و تا حد امکان از درگیر کردن مردم در فرآیندهای پیچیده و فرسایشی بپرهیزند.
نماینده مردم رزن و درگزین در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: اگر کشاورزان اختیار و آزادی عمل بیشتری داشته باشند، می‌توانند با دغدغه کمتری امور تولید و فروش محصول خود را مدیریت کنند؛ بنابراین دولت باید به جای ایجاد سازوکارهای دست‌وپاگیر، زمینه فعالیت آسان‌تر و روان‌تر آنان را فراهم سازد.
مع‌الوصف سخنان مصطفوی‌غمام نشان می‌دهد مشکلات بخش کشاورزی رزن و درگزین تنها به تولید محصول محدود نمی‌شود، بلکه حلقه‌های مختلف زنجیره تولید، از تأمین نهاده و سوخت گرفته تا پرداخت مطالبات، فروش، فرآوری، بسته‌بندی و صادرات را دربرمی‌گیرد. در این میان، ظرفیت بالای منطقه در تولید محصولاتی مانند گندم و رازیانه، در کنار امکان توسعه گلخانه‌ها و صنایع تبدیلی، می‌تواند زمینه افزایش ارزش افزوده و اشتغال را فراهم کند؛ مشروط بر اینکه حمایت‌ها از مرحله صدور مجوز و وعده فراتر رفته و به تأمین منابع مالی، ایجاد زیرساخت‌های فرآوری و دسترسی مستقیم تولیدکننده به بازار منتهی شود.

طاهره ترابی مهوش