از نخستین‌باری که بحث اجرای پروژه بازار پرندگان در همدان بود، 10 سال می‌گذرد، اما امروز برخلاف وعده‌ها و در دست داشتن سند 6 دانگ زمین، هنوز این پروژه پا را فراتر از کاغذ نگذاشته است.
مهرماه سال 95 بود که پیام رفتاری، مدیرعامل وقت سازمان میدان‌ها، میوه و تره‌بار شهرداری همدان از اجرای پروژه بازار پرندگان در همدان خبر داد و گفت که شهرداری منتظر پاسخ استعلام محیط‌ زیست همدان بود که وصول شده است؛ اما گویی این فرآیند همچنان در گیرودار دلایل نامعلوم در حد حرف باقی مانده، به‌طوری‌ که حالا پس از گذشت 10 سال از وعده احداث بازارچه پرندگان، هنوز هم وقتی از خیابان باباطاهر بگذرید، درست در درب ورودی بازارچه زیرگذر باباطاهر و نرسیده به درب اصلی پاساژ قدس، همچنان شاهد سبدهای پلاستیکی و گونی‌هایی خواهید بود که از مرغ، اردک و جوجه گرفته تا گاهی خرگوش و همستر، در آن‌ها نگهداری شده و به فروش می‌رسند؛ البته بگذریم از بازارچه موقتی که در خیابان فرات و در پی انتقال پرنده‌فروشان انتهای اکباتان طی پنج سال گذشته ایجاد شده و یا بیش از 30 واحد پرنده‌فروشی که همچنان در جای‌جای بازار همدان مستقر هستند.
طی این سال‌ها بارها بر لزوم توجه به این پروژه حساس از جهت سلامت و مباحث زیست‌محیطی در روزنامه سپهرغرب، تأکید کرده‌ایم، اما گویی دستگاه‌های مرتبط هنوز به اهمیت پیشگیری پی نبرده و با وجود حساسیت موضوع به‌ لحاظ جلوگیری از شیوع بیماری آنفلوآنزای پرندگان در شرایط فعلی (بنا به شیوع بیماری کرونا و سایر بیمارهای مشترک بین حیوان و انسان طی چندسال اخیر)، همچنان آن را در اولویت کاری خود قرار نداده‌اند؛ این درحالی است که اگر امروز سری به بازار موقت پرندگان همدان بزنید، از نزدیک عمق فاجعه را خواهید دید. حال آنکه قرار بود این بازار در دل محله قدیمی همدان به‌صورت موقت دایر شود، اما گویی در همدان کافی است یک سازه موقت ایجاد شود، دیگر به دائمی بودن آن نباید شک کرد!
در توصیف این محل همین بس که بوی پرندگان با فضله و خون آمیخته شده و نفس کشیدن را مشکل کرده است؛ هرکسی طاقت ماندن در این محیط و تحمل بوی تعفن را ندارد.
سطل زباله کثیف کنار قفس‌ها از پَر، پُر شده و کف بازار پُر از خونابه است؛ معلوم نیست این شرایط تا چه زمانی باید ادامه پیدا کند.
البته خردادماه سه سال پیش بود که در گفت‌وگویی اختصاصی با سپهرغرب در پی پیگیری پروژه بازار پرندگان همدان، احسان صباغی (رئیس پیشین سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری همدان) از عملیاتی شدن بازار تجاری ماکیان و پرندگان زینتی در همدان خبر داد و گفت که این پروژه با مشارکت سازمان سرمایه‌گذاری، مدیریت منطقه سه شهرداری و سازمان مشاغل و فرآورده‌های کشاورزی شهرداری همدان و همچنین سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری در زمینی به مساحت 13 هزار متر مربع واقع در شهرک صنعتی الوند روبه‌روی باغ بهشت همدان، اجرا خواهد شد؛ حتی پی‌کنی آن به عمق دوونیم متر انجام شده، بالغ‌بر 20 هزار متر خاک‌برداری در این پروژه صورت گرفته و مشاور نیز انتخاب شده و درحال انجام کارهای طراحی است.
جالب‌تر اینکه احسان صباغی با بیان اینکه به‌صورت موازی نیز درحال رایزنی با چند شرکت بزرگ درخصوص سرمایه‌گذاری هستیم، اذعان کرد: این بدان معنا است که حتی درصورت عدم پای کار آمدن سرمایه‌گذار و عدم انتخاب آن، سازمان خود کار سفت‌کاری و ایجاد اسکلت پروژه را انجام می‌دهد.
وی ادامه داد: فنس‌کشی لازم انجام شده و کارگاه نیز تجهیز است.
صباغی با تأکید بر اینکه مشاور ذی‌صلاح با گرید سازمان برنامه و بودجه در طراحی بازار پرندگان که شامل تجهیزات الکتریکی، مکانیکی و سازه‌ای نیز می‌شود با درنظر گرفتن مؤلفه زیست‌محیطی انتخاب شده است، اذعان کرد: علاوه‌بر این مطالعات ژئوتکنیک، پروژه نیز انجام شده و ما کاملاً با بستر و ساختار آن آشنا هستیم.
وی ادامه داد: مطالعه این پروژه توسط سازمان میدان‌ها، میوه و تره‌بار شهرداری همدان و با هماهنگی معاونت خدمات شهری از سال‌های قبل انجام شده و سازمان عمران مجری انجام است.
صباغی حتی با تأکید بر اینکه مطمئناً محل تأمین اعتبار و میزان برآورد این پروژه مشخص است اما به‌لحاظ قرار گرفتن در مرحله انتخاب سرمایه‌گذار امکان بیان آن نیست، عنوان کرد: نقشه معماری منطبق با زیست‌بوم و شرایط اقلیم شهر همدان طراحی شده و آماده اجرا است؛ درعین‌حال در این بازار تجاری و صنعتی بخش‌هایی همچون دامپزشکی، قرنطینه، سردخانه، پارکینگ و سایر بخش‌های مورد نیاز این صنف نیز دیده شده است.
وی با بیان اینکه احداث این بازار تجاری فرصتی برای صادرات ماکیان و پرندگان را برای استان همدان به ارمغان خواهد آورد، تشریح کرد: به محض مشخص شدن سرمایه‌گذار، کار اجرایی و عملیاتی در پروژه آغاز خواهد شد.
اما گویی قرار نیست این پروژه که در آن مقطع قرار بود طی 36 ماه به نتیجه برسد، پایانی به خود ببیند؛ بر این اساس طی یک هفته گذشته بارها خواهان توضیح از سوی سازمان عمران و بازآفرینی شهر درخصوص سرانجام پروژه شدیم، اما نهایتاً پاسخ درستی دریافت نکردیم. پس در این شماره گفت‌وگویی را با حمید بادامی‌نجات، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهری همدان ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر همدان با اشاره به آخرین وضعیت پروژه زمین‌گیرشده بازار پرندگان همدان، اظهار کرد: این طرح با وجود اهمیت بهداشتی و اجتماعی آن، متأسفانه به‌دلیل سوء مدیریت و عدم پیگیری جدی در بدنه شهرداری، همچنان بلاتکلیف مانده است.
* حل مشکل معارض و صدور سند به‌نام شهرداری
حمید بادامی‌نجات با تبیین جزئیات حقوقی این پروژه، بیان کرد: یکی از موانع اصلی اجرای این طرح در گذشته، ادعای مالکیت اشخاص حقیقی نسبت به زمین انتخاب‌شده بود؛ این پرونده با پیگیری‌های صورت‌گرفته به سرانجام رسیده و با پرداخت غرامت به مالکان قبلی، مشکل معارض به‌طور کامل مرتفع شده است.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر همدان در ادامه افزود: درحال حاضر سند 6 دانگ زمین مذکور به‌نام شهرداری همدان صادر شده است و هیچ مانع قانونی از حیث مالکیت برای آغاز عملیات اجرایی وجود ندارد؛ بنابراین طرح مباحثی مبنی بر باقی ماندن مشکل معارض، فرار از مسئولیت است.
* انتقاد از کوتاهی شهرداری در اجرای مصوبات
بادامی‌نجات با ابراز گلایه از رویکرد شهرداری در قِبال تذکرات شورا، تصریح کرد: شورای اسلامی شهر بارها نسبت به ضرورت سامان‌دهی بازار پرندگان به شهردار تذکر داده است؛ چراکه این پروژه باید بسیار زودتر از این‌ها تعیین تکلیف می‌شد، اما متأسفانه شاهد نوعی سستی و کوتاهی در پیگیری جدی این پرونده هستیم.
وی با تأکید بر اینکه این طرح جزء پروژه‌های روی‌زمین‌مانده شهرداری محسوب می‌شود، صراحتاً اعلام کرد: توقف فعلی پروژه ناشی از کوتاهی مستقیم مجموعه شهرداری است و مسئولان مربوطه باید پاسخگوی این اتلاف وقت باشند.
* چالش‌های زیست‌محیطی و جانمایی در شهرک صنعتی
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر همدان در بخش دیگری از سخنان خود به موانع جدید پیش‌ رو اشاره کرد و گفت: اخیراً مباحثی درخصوص ملاحظات زیست‌محیطی محل احداث پروژه مطرح شده است و با توجه به اینکه زمین در مجاورت فضای صنعتی و شهرک صنعتی قرار دارد، حساسیت‌هایی درخصوص هم‌جواری بازار پرندگان با واحدهای صنعتی، به‌وجود آمده که نیازمند کارشناسی دقیق است؛ اما این مسئله نیز نمی‌تواند رافع مسئولیت از سوی شهرداری باشد.
مع‌الوصف؛ با توجه به آنچه گفته شد، 10 سال انتظار برای یک بازارچه پرندگان، هیچ توجیه منطقی، فنی یا حقوقی ندارد. وقتی گره‌های مالکیت باز شده و سند زمین در دسترس است، هرگونه توجیه مبنی بر انتظار برای سرمایه‌گذار، چیزی جز بازی با زمان و فرار از مسئولیت نیست. نمی‌توان با تکیه بر نقشه‌های روی کاغذ، وضعیت فاجعه‌بار و غیر بهداشتی بازارچه‌های موقت شهر را نادیده گرفت.
این پروژه دیگر یک طرح عمرانی ساده نیست، بلکه یک بمب ساعتی بهداشتی در قلب شهر است که هر روز تأخیر در آن، به معنای سهل‌انگاری در حق سلامت شهروندان است. شهردار و مجموعه شهرداری باید صراحتاً پاسخ دهند که چرا با وجود تملک زمین و تذکرات مکرر شورای اسلامی شهر، این پروژه به یک میراث زمین‌گیر تبدیل شده است؟ شهر همدان دیگر ظرفیت پذیرش وعده‌های در دست بررسی را ندارد؛ یا عملیات اجرایی فوراً آغاز شود و یا این کوتاهی مدیریتی به‌عنوان یک شکست اجرایی در کارنامه مدیریت شهری ثبت شود.

طاهره ترابی مهوش