اندیشه‌های قابل تأملی در بین گروه‌ها و آحاد جامعه ما وجود دارد که در نگاهی عمیق و دقیق، عالمانه و قابل پذیرش ارزیابی نشده و قابل بررسی بیشتر و توجه است؛ یکی از این موارد، مؤثر مطلق دانستن جامعه و دیگران در قِبال افکار و رفتار هر شخص است. به گفتاری دیگر، درست نیست چنین بیندیشیم و بگوییم که اگر از فلانی چنین رفتار و عمل خوب یا بدی صادر شده، صرفاً منبعث از وضع جامعه یا به‌خاطر تأسی از دیگران است و خودِ فاعل، هیچ‌گونه مسئولیتی در قِبال کنش و واکنش‌هایش ندارد؛ مانند اینکه برخی به غلط در اعتراض‌ها و اغتشاشات اخیر، رفتارهای نامناسب بعضی از جوانان را به بی‌عملی، بدرفتاری، انفعال و کم‌کاری نهادهای فرهنگی یا اقتصادی منتسب می‌کنند و این درحالی است که هزاران نوجوان و جوان که در همین فضا و جامعه در اقصا نقاط کشورمان زندگی می‌کنند، دچار این‌گونه کج‌راهه‌های مشمئزکننده‌ای نشده‌اند.
جهان‌بینی‌های الهی و مادی یا به اعتباری مکاتب، پیرامون نقش فرد و جامعه و چگونگی نگرش و رفتارآحاد اجتماع در قرن‌های متمادی، مباحث مختلفی را دراین‌باره داشته‌اند که در حوزه اصالت فرد و جامعه صورت گرفته؛ مکتب انسان‌شناس اسلام که از سوی خالق بشر برای هدایت عالی هدیه شده، جامعه را در تربیت افراد مؤثر دانسته، اما نقش تعیین‌کننده نهایی را به فرد که اراده‌مند و مختار بوده، داده است و هر کسی را در فضاهای مختلف انسانی، پاسخ‌گوی پایانی رفتار خویش می‌داند و باید گفت، تحقیقاً اگر قضیه غیر از این باشد، معاد و جواب‌گویی در قِبال رفتار، پشتوانه عقلی و منطقی ندارد و باید درنهایت با هر وضعی که جامعه دارد، افراد مسئولیت رفتار خود را بپذیرند.
برخی گروه‌ها و افراد افاضاتی دارند که در هیچ‌یک از نظرگاه‌های انسانی پذیرفتنی نیست و گویا این‌گونه ادعاها فقط جنبه تقابلی دارد، تابع استدلالی عقلانی نبوده و انگار صرفاً مجبور هستند چیزهایی بگویند که از نوک زبان تا انتهای این عضو و حداکثر تا حلق، مدعی درازا و معنا باشد؛ برای مثال فلانی در جایگاه حقیقی یا حقوقی، مدعی است فلان قشر یا سطح سنی، نخبه و یا سرمایه‌های کشور هستند، اما اگر از همین سرمایه‌ها و نخبگان مفروض رفتار زشت و بعضاً جرمی صادر شود، به‌راحتی و گاهی به‌فوریت، آن را شایسته عفو و گذشت می‌دانند. درست برخلاف رفتار بسیار منطقی، عقلایی و بدون اشتباه رسول معظم اسلام (ص) و سیره معصومین علیهماالسلام که اگر از نزدیکان خلافی سر می‌زد، آنان را شایسته تنبیه بیشتری نسبت به دیگران دانسته و همین‌گونه هم رفتار می‌کردند. به‌واقع هرکسی را مسئول پاسخ‌گویی عمل خود در دنیا و آخرت می‌دانستند، اما گویا عده‌ای از ما در جایگاه‌های متفاوت، تافته جدابافته‌ایم!