ساحت ذهنی و زندگی تاریخی بشر در طول تاریخ، تحت تأثیر موضوع «کثرت» و «وحدت» بوده است، از دوران آغازین حیات انسانی و در طلوع اندیشه‌های بشری در حوزه «الهیات اسطوره‌ای»، خداوندان متکثر در خدای واحد آرامش می‌یافتند. آدمی در پرتو الگوی ذهنی حاکم بر کاوش‌های معرفتی خود، رفتارهای خدایان متعدد زمین، دریا، آسمان و دیگر موارد را در سایه خدای واحدی مدیریت کرد.
این تلاش، نماینگر مجاهدت در دستیابی به «وحدت» ذهنی در کثرت‌های عینی موجود تلقی شد. وحدت مفهوم ژرف و عمیقی است که ادیان آسمانی و حتی زمینی پیروان خود را به آن دعوت کرده‌اند و در نقطه مقابل آن از تفرقه و پراکندگی بر حذر داشته‌اند. در قرآن کریم، سوره انبیاء آیه 92 می‌خوانیم: «انً هذه امتکم امه واحده و انا ربکم فاعبدون؛ این است امت شما که امتی یگانه است و منم پروردگار شما پس مرا بپرستید».
در آیه 200 و آخرین آیه آل عمران یکی از برنامه‌های ایمان‌آورندگان را این‌گونه بیان می‌فرماید: «یا ایها الذین امنوا اصبروا و صابروا و رابطوا و اتقوالله لعلکم تفلحون؛ ای کسانی که ایمان آوردید، صبر کنید و ایستادگی ورزید و مرزها را نگهبانی کنید و از خدا پروا کنید، امید است رستگار شوید».
در آیه103 سوره آل عمران نیز می‌فرماید: «و اعتصموا بحبل‌الله جمیعا و لاتفرقوا و اذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء و فالف بین قلوبکم و فاصبحتم بنعمته اخوانا؛ و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید و نعمت خدا را بر خود یاد کنید، آنگاه که دشمنان یکدیگر بودید، پس میان دل‌های شما الفت انداخت تا به لطف او برادران هم شدید».
و در آیه 46 سوره انفال از راهزن خطرناک، تفرقه و نزاع ما را بر حذر می‌دارد و می‌فرماید: «و اطیعوالله و رسوله و لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم و اصبروا آن الله مع الصابرین؛ و از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و نزاع مکنید که سست شوید و مهابت شما از بین برود و صبرکنید که خدا با شکیبایان است».
یکی از مفاهیم بسیار مهم و قابل توجه قرآن کریم، موضوع وحدت است که با مفاهیمی چون «وَاعتَصِموا»، «تَعاوَنوا»، «أصلِحُوا»، «إصلاح بَین النّاس»، «الَفَ بینهم»، «أمَّةٌ واحِدة»، «أمَّة وَسط»، «حِزب‏ الله»، «صبغة ‏الله» و «اخوة» آمده است.
در احادیث نبوی نیز به مسئله وحدت توجه خاصی شده است. رسول خدا (ص) فرمودند: «تَری المؤمنینَ فی تَراحُمِهِم، وَ تَوادِّهِم، و تَعاطُفِهِم، کَمَثَلِ الجَسَدِ، اِذَا اشتَکی عُضوٌ تَداعی لَهُ سائِرُ جَسَدِهِ بِالسَّهَرِ وَ الحُمَّی؛ یعنی مؤمنان در شفقت، دوستی و مهربانی با یکدیگر مانند اعضای یکدیکرند که اگر عضوی از آن به درد آید، سایر اعضا بی‌قرار می‌گردند و تب می‌کنند».
و در فرازی دیگر وحدت را عامل رحمت و تفرقه را موجب عذاب دانستند: «الجماعهُ رحمهٌ و الفُرقهُ عذابٌ».
مولای متقیان امام علی علیه‌السلام همه را از تفرقه برحذر داشته و می‌فرماید: «اِیاکُمْ وَالْفُرقَةَ؛ بپرهیزید از تفرقه و جدایی» و خیر و سعادت را در ترک تفرقه دانسته و می‌فرماید: «اِنَّ اللّهَ سُبْحانَهُ لَمْ یعْطِ اَحَداً بِفُرْقَةِ خَیراً؛ خداوند سبحان احدی را با تفرقه به خیر و سعادت نرساند».
آن حضرت بزرگ‌ترین عامل عزت و سرفرازی امت‌های پیشین را «اتحاد و اتفاق» و بالاترین عامل شکست و ذلت و سقوط آن‌ها را «تفرقه و جدایی» می‌داند.
حضرت امام خمینی قدس الله نفسه الزکیه وحدت را علت محدثه و مبقیه نظام اسلامی و وحدت را ضامن بقای مسلمانان دانسته‌اند. وحدت مورد نظر امام از مرحله بیداری شروع می‌شود و با مرحله اتحاد جهانی مستضعفان خاتمه می‌یابد که نتیجه آن اجرای عدالت در سطح گیتی خواهد بود.
مقتدای شهید حضرت امام خامنه‌ای قدس الله نفسه الزکیه نیز می‌فرمودند: «امروز هر حرکتی که به اتحاد امت اسلامی بینجامد، مبارک است؛ وحدت کلمه، خاری در چشم دشمنان است.‌ دشمنان سعیشان این است که وحدت کلمه‌ ملت را به هم بزنند».‌
در منظومه فکری حضرت امام سیدمجتبی خامنه‌ای مد ظله العالی نیز «وحدت ملی» نه یک توصیه اخلاقیِ گذرا، بلکه محوری اساسی برای بقا، پیشرفت و پیروزی است.
از آغاز دوره رهبری ایشان تاکنون حدوداً 14 پیام رسمی منتشر شده است. جالب آنکه واژه «وحدت» دقیقاً 14 بار در این پیام‌ها به‌کار رفته؛ گویی هر پیام، یک‌بار گوشزدِ این اصل بنیادین برای ملت مبعوث‌شده است.
در جهانی که دشمنان ایران شکاف‌های اجتماعی و اختلافات سیاسی را هدف گرفته‌اند، رهبر انقلاب با بسامدی معنادار، «پرهیز از اختلاف» و دوری از تفرقه را گوشزد می‌کنند.
رهبر معظم انقلاب در این پیام‌ها وحدت ملی را «نعمت عظیم» و «در زمره مهم‌ترین عوامل ظفر در مقابل شیطان بزرگ» توصیف کرده و از همه دلسوزان اسلام، انقلاب و ایران خواسته‌اند که «اختلافات غیر موجه و حتی موجه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند» و «قولاً و عملاً مظهر انسجام و یکپارچگی ملت» باشند.
حرکت‌های فراگام و بالنده ملت‌ها و جوامع در همیشه تاریخ ذیل سایه‌سار وحدت بوده است؛ نشر و گسترش اسلام عزیز و تأثیر امواج پُرمعنویت آن تنها در سایه وحدت کلمه و کلمه توحید تحقق پیدا کرده است. چه نیکو گفته است علامه فقید کاشف الغطاء: «بنی الاسلام علی کلمتین کلمه التوحید و توحید الکلمه؛ یعنی اسلام بر روی دو اصل و دو فکر بنا شده است: یکی اصل پرستش خدای یگانه است، دیگر اصل اتفاق و اتحاد جامعه اسلامی است».
دشمنان اسلام از بنی‌امیه گرفته تا بنی‌العباس و حاکمان ظالم و جائر بالاخص قدرت‌های سلطه‌گری همچون انگلستان و آمریکا، صهیونیست‌ها و مراکز جاسوسی آن‌ها با شعار «اختلاف بینداز و حکومت کن» ضمن آلوده کردن آب، ماهی مراد خویش را گرفته‌اند و با دست ناپاک خود، جان و مال و منافع ملت‌ها را مورد تعرض قرار داده‌اند. امروز با فرقه‌سازی همچون «وهابیت»، بدل‌سازی مثل «داعش»، اختلاف مذاهب (شیعه، سنی) و بیدارسازی قومیت‌ها، اهداف خود را مخصوصاً در منطقه حساس غرب آسیا (هارتلند) دنبال می‌کنند؛ به‌طوری که «برژنسکی»، مشاور اسبق ریاست جمهوری و تئوری‌پرداز آمریکایی در تئوری تقسیم قدرت‌های سیاسی متمرکز و در چارچوب ایجاد کانون‌های بحران می‌گوید: «کشورهای موجود جهان باید ازنظر جغرافیای سیاسی به 400 واحد سیاسی تقسیم شوند و از این میان ایران نیز به هفت قسمت تقسیم می‌شود؛ 1) عرب 2) کرد 3) ترک 4) لر 5) بلوچ 6) ترکمن 7) فارس».
ملاحظه می‌فرمایید که دشمن وحدت، وفاق و اتحاد که آغازگاه بنیادین یک ملت است را نشانه گرفته و بنابراین باید با یگانگی درونی و پیوستگی بیرونی، اهداف والای اسلام و انقلاب اسلامی را محقق کنیم. شهیدانمان در آخرین وصیتشان ما را به وحدت فرا خوانده‌اند؛ پس دیو پست تفرقه را از خود برانیم و بوته‌های سبز محبت را در بیکرانه دل‌هایمان به بار بنشانیم و با تمسک به رکن رکین «توحید» و در سایه‌سار وحدت و تحت بیرق ولایت، زمینه تشکیل جامعه و تمدن اسلامی را فراهم آوریم، ان‌شاء‌الله.