گروه رسانه ای سپهر

آخرین اخبار:
شناسه خبر:103630

دیده‌شدن، به قیمت قربانی‌شدن اخلاق رسانه‌ای

دیده‌شدن، به قیمت قربانی‌شدن اخلاق رسانه‌ای
یک کارشناس رسانه گفت: غلبه کمیت بر کیفیت، انتشار اخبار بدون راستی‌آزمایی و رقابت برای جذب کلیک، سبب شده برخی رسانه‌ها دیده‌شدن را به کیفیت و اخلاق حرفه‌ای ترجیح دهند؛ روندی که کاهش اعتماد مخاطبان و تضعیف مرجعیت رسانه‌ها را به‌دنبال داشته است.
علی ودایع با اشاره به تأثیر «اقتصاد توجه» بر عملکرد رسانه‌ها اظهار کرد: رقابت برای کسب کلیک، افزایش بازدید و بیشتر دیده‌شدن، طی سال‌های اخیر انتخاب سوژه، تیترگذاری و شیوه روایت اخبار را به‌طور چشمگیری تغییر داده است. در چنین شرایطی، برخی رسانه‌ها برای حفظ بقا، دیده‌شدن را بر کیفیت محتوا و اصول اخلاق حرفه‌ای مقدم می‌دانند.
وی با بیان اینکه برخی رسانه‌های کشور در سطوح مختلف با نوعی پسرفت روبه‌رو شده‌اند، افزود: رسانه‌ها با مسائل و چالش‌های متعددی مواجه‌اند و برای ادامه فعالیت خود تلاش می‌کنند به هر شکل ممکن دیده شوند. این موضوع ابعاد گوناگونی دارد که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها با آسیب‌ها و چالش‌هایی همراه است.
این کارشناس رسانه، سرعت را یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری این وضعیت دانست و گفت: بخش زیادی از رسانه‌های کشور تحت تأثیر فضای حاکم بر شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند. از این‌رو، می‌کوشند خبر را از دست ندهند و در کوتاه‌ترین زمان ممکن منتشر کنند؛ رویکردی که گاه به انتشار اخبار بدون راستی‌آزمایی و گسترش کپی‌کاری در رسانه‌ها منجر می‌شود.
ودایع ادامه داد: در این روند، گاه یک پیام بدون مشخص‌بودن منبع اصلی، بارها در رسانه‌های مختلف کپی و منتشر می‌شود. در برخی موارد نیز هیچ‌گونه راستی‌آزمایی صورت نمی‌گیرد و در نهایت، اخباری منتشر می‌شود که از صحت لازم برخوردار نیستند.
وی با اشاره به غلبه کمیت بر کیفیت در بخشی از فضای رسانه‌ای کشور بیان کرد: برخی رسانه‌ها بیش از آنکه به کیفیت خبر توجه کنند، به‌دنبال افزایش حجم خروجی هستند. این در حالی است که در بسیاری از رسانه‌های معتبر جهان، کیفیت خبر جایگاه اصلی را دارد و رسانه یا خبرنگار خود را ملزم به انتشار شمار زیادی خبر در طول روز نمی‌کند؛ زیرا چنین رویکردی به افت کیفیت محتوا می‌انجامد.
این مدرس دانشگاه با انتقاد از وضعیت گزارش‌نویسی و تحلیل در رسانه‌های کشور تصریح کرد: در برخی رسانه‌ها با کمبود جدی گزارش‌های تحقیقی مواجهیم و درباره مسائل و موضوعات گوناگون کشور نیز گزارش‌های تحلیلی کافی تولید نمی‌شود.
** برخی رسانه‌ها از بهتر شدن به سمت دیده شدن می‌روند
ودایع با تأکید بر اهمیت روزافزون کلیک برای رسانه‌ها گفت: برای درک بهتر وضعیت موجود، می‌توان رسانه را به پازلی بزرگ تشبیه کرد که از قطعات مختلفی تشکیل شده است؛ قطعاتی که هر کدام در میزان اثرگذاری رسانه نقش تعیین‌کننده دارند. با این حال، متأسفانه بسیاری از این مؤلفه‌ها در رسانه‌های ما به‌درستی عمل نمی‌کنند.
وی «زمان» را یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌ها دانست و اظهار کرد: زمانی که نیاز داریم روایت نخست را در اختیار داشته باشیم، این روایت اغلب از سوی رسانه‌های خارج از کشور ارائه می‌شود. به همین دلیل، در بهره‌گیری درست از عنصر زمان نیز موفق نیستیم.
این کارشناس رسانه افزود: افزون بر این مسائل، در ساختار و بدنه فعالان رسانه نیز با چالش‌هایی روبه‌رو هستیم. یکی از عوامل این وضعیت، حضور مدیران غیررسانه‌ای در رسانه‌های کشور است؛ افرادی که درک و شناخت کافی از رسانه ندارند، اما در جایگاه‌های مدیریتی قرار می‌گیرند.
ودایع ادامه داد: در حوزه خبرنگاری نیز از شیوه‌های نوین و روزآمد جهان در آموزش و تربیت خبرنگار عقب مانده‌ایم و پیامدهای این ضعف به‌وضوح دیده می‌شود.
وی با اشاره به تلاش برخی رسانه‌ها برای بهره‌گیری از محتوای جنجالی، احساسی، منفی و تحریک‌کننده گفت: یکی از چالش‌های اساسی این است که برخی رسانه‌ها به دنبال کسب کلیک به هر قیمت هستند. این رویکرد گاه سبب می‌شود اصول اخلاق حرفه‌ای رسانه‌ای نادیده گرفته شود یا واقعیت‌ها برای تأمین منافع حامیان مالی و یا همسویی با خط‌مشی سیاسی رسانه، دستخوش تغییر شود.
این کارشناس رسانه صداقت را یکی از ارکان اساسی خبر دانست و افزود: صداقت در رسانه‌های جهان نیز همواره موضوعی چالش‌برانگیز بوده و گاه تحت تأثیر اهداف سازمانی رسانه‌ها قرار می‌گیرد یا حتی قربانی این اهداف می‌شود. در کشور ما نیز با توجه به شرایط موجود و تلاش برخی رسانه‌ها برای جذب منابع مالی و تأمین خواسته‌های حامیان مالی، اخبار گاهی با حاشیه‌هایی همراه می‌شوند.
ودایع تأکید کرد: نمی‌توان ادعا کرد که یک رسانه حرفه‌ای به‌طور کامل از قرار گرفتن در این محدوده غیراخلاقی مصون است؛ زیرا هر رسانه‌ای ممکن است در معرض چنین شرایطی قرار گیرد. این موضوع نیازمند بررسی‌های تخصصی‌تر و عمیق‌تری است.
** نخستین قربانی در بحران اقتصادی، اخلاق رسانه‌ای است
این کارشناس رسانه با اشاره به ارتباط میان کلیک‌محوری، تلاش برای دیده‌شدن و بحران اقتصادی رسانه‌ها گفت: هنگامی که یک رسانه با مشکلات مالی روبه‌رو می‌شود، شاید نخستین قربانی آن اخلاق حرفه‌ای باشد؛ زیرا رسانه برای حفظ بقا، تلاش می‌کند به هر قیمتی فعالیت خود را ادامه دهد.
ودایع افزود: در چنین شرایطی، اتفاقی بزرگ‌تر و خطرناک‌تر برای جامعه رخ می‌دهد و آن، نفوذ و اثرگذاری لابی‌های قدرت است. این لابی‌ها می‌کوشند از مسیر حمایت‌ها و کانال‌های مالی، رسانه‌ها را مدیریت و هدایت کنند؛ موضوعی که گاه می‌تواند با منافع ملی کشور در تعارض باشد.
*الگوریتم‌ها چگونه ارزش خبری را تغییر می‌دهند؟
وی با اشاره به نقش الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی در تغییر معیارهای ارزش خبری اظهار کرد: امروزه الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی، موضوعاتی را که ظرفیت بیشتری برای وایرال‌شدن دارند، مهم‌تر از برخی مسائل واقعی جامعه نشان می‌دهند؛ حتی اگر تأثیر اجتماعی آن موضوعات متناسب با میزان دیده‌شدنشان نباشد.
وی با بیان اینکه شبکه‌های اجتماعی بر افکار عمومی اثر می‌گذارند، گفت: شاهد نوعی مهندسی افکار عمومی از سوی شبکه‌های اجتماعی هستیم؛ اتفاقی که می‌تواند تهدیدزا باشد، زیرا اولویت‌های اجتماعی را تغییر می‌دهد.
این مدرس دانشگاه با اشاره به نفوذ شبکه‌های اجتماعی و تأثیر آن بر رسانه‌ها افزود: رسانه‌های ما در مواجهه با این فناوری و نفوذ گسترده شبکه‌های اجتماعی، با یک پاشنه آشیل جدی روبه‌رو هستند که می‌توان آن را از دست دادن بخشی از قدرت اثرگذاری دانست. این مسئله تنها به ساختار و زیرساخت شبکه‌های اجتماعی، با توانایی مهندسی افکار عمومی، محدود نمی‌شود؛ بلکه ضعف ما در تولید محتوا نیز در شکل‌گیری آن نقش دارد.
ودایع تصریح کرد: در عمل، بخشی از افکار عمومی و حتی اولویت‌بندی موضوعات را به طرف مقابل واگذار کرده‌ایم. هم‌زمان با افزایش توان شبکه‌های اجتماعی در مهندسی افکار عمومی، ضعف ما در تولید محتوای اثرگذار نیز موجب شده است اولویت‌بخشی به موضوعات تا حد زیادی از اختیار رسانه‌های داخلی خارج شود.
*کلیک‌محوری و پیامد آن برای اعتماد عمومی
وی درباره پیامدهای استفاده از تیترهای کلیکی، اغراق در روایت‌ها و برجسته‌سازی بخش‌های هیجانی محتوا گفت: این رویکرد ممکن است در کوتاه‌مدت بازدید ایجاد کند و به وایرال‌شدن محتوا بینجامد، اما در بلندمدت تأثیر منفی بر اعتماد عمومی به رسانه‌ها و حتی اعتبار روزنامه‌نگاری خواهد داشت.
این کارشناس رسانه با اشاره به آنچه «بحران مرجعیت رسانه‌ای» خوانده می‌شود، اظهار کرد: بخش مهمی از این بحران و همچنین بحران مادی یا اقتصادی رسانه‌ها، به این موضوع بازمی‌گردد که مخاطبان دیگر مانند گذشته به رسانه‌ها مراجعه نمی‌کنند.
ودایع ادامه داد: این مسئله چرخه‌ای درهم‌تنیده است؛ هنگامی که رسانه مشتری خود را از دست می‌دهد، مخاطب را نیز از دست خواهد داد و در ادامه، دیگر بخش‌های فعالیت آن نیز با نوعی فروپاشی مواجه می‌شوند.
وی افزود: آنچه امروز شاهد آن هستیم، کاهش توان برخی رسانه‌ها و پررنگ‌شدن مشکلات اقتصادی است. اگرچه این وضعیت از شرایط کلان اقتصادی کشور تأثیر می‌پذیرد، اما مسئله کاهش مرجعیت رسانه‌ها و مراجعه‌نکردن مخاطبان به آن‌ها نیز به‌طور جدی مطرح است؛ موضوعی که در نتیجه همان فرآیندی که درباره آن صحبت شد، جایگاه و کارکرد رسانه را عملاً به حاشیه می‌راند.
این کارشناس رسانه با تأکید بر اینکه ضعف عملکرد رسانه به‌طور مستقیم بر اعتماد عمومی اثر می‌گذارد، گفت: هنگامی که گزارشگری رسانه نتواند اثرگذار باشد، رسانه عنصر زمان را از دست بدهد و نتواند روایت نخست را در اختیار داشته باشد، به کپی‌کاری روی بیاورد یا صحت اخبار آن زیر سؤال برود، در نگاه افکار عمومی و بخشی از مخاطبان خاکستری به بی‌صداقتی متهم می‌شود. در چنین شرایطی، رسانه وارد چرخه‌ای می‌شود که جایگاه آن را به حاشیه می‌راند.
ودایع با اشاره به وضعیت رسانه‌ها در جهان اظهار کرد: در سراسر جهان پذیرفته شده است که شبکه‌های اجتماعی عرصه فعالیت را برای رسانه‌ها تنگ‌تر کرده‌اند؛ با این حال، همچنان در بسیاری از کشورها روزنامه‌ها، با وجود چالش‌های مربوط به تیراژ، مخاطبان خود را حفظ کرده‌اند و خبرگزاری‌ها نیز توانایی ایفای نقش رسانه‌ای خود را دارند.
وی افزود: رسانه‌ها در بزنگاه‌ها همچنان تلاش می‌کنند نقش خود را ایفا و ارتباطشان را با مخاطبان حفظ کنند. یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که امروز رسانه‌های ما با آن مواجه‌اند، فقر اعتماد است. هنگامی که یک رسانه نتواند گزارشی اثرگذار منتشر کند یا گزارش‌ها و تولیدات آن مورد پذیرش مخاطب قرار نگیرد، در واقع مهم‌ترین سرمایه خود، یعنی اعتماد مخاطب را از دست می‌دهد.
وی تصریح کرد: متأسفانه بخشی از مرجعیت رسانه‌ای را از دست داده‌ایم و با چرخه‌ای که امروز شکل گرفته است، این روند با شتاب بیشتری ادامه پیدا می‌کند.
** فروپاشی برخی ساختارهای رسانه‌ای کشور
این مدرس دانشگاه با اشاره به نشانه‌های تضعیف ساختار رسانه‌ای کشور گفت: اگر روند کنونی ادامه یابد، ممکن است در آینده شاهد فروپاشی بخشی از ساختارهای رسانه‌ای کشور باشیم. کاهش شمار نیروهای رسانه‌ای، تعطیلی و جمع‌شدن برخی رسانه‌ها، مجموعه عواملی هستند که در کنار یکدیگر، وضعیت نامطلوب رسانه در کشور را تشدید می‌کنند.
ودایع در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین شاخص یک رسانه موفق چیست و آیا تعداد مخاطب، میزان دیده‌شدن یا توان تولید محتوای دقیق باید معیار موفقیت باشد، اظهار کرد: رسانه موفق رسانه‌ای است که از کمیت عبور کند و به کیفیت برسد؛ رسانه‌ای که بتواند گزارش‌های اثرگذار تولید کند، نیروی انسانی توانمند تربیت کند و در اختیار داشته باشد و هم‌زمان، روایت اول را به مخاطب ارائه دهد.
وی وضعیت مدیران و نیروی انسانی را یکی دیگر از چالش‌های اساسی برخی رسانه‌های کشور دانست و گفت: بخشی از بحث حضور مدیران غیررسانه‌ای، یا مدیرانی که شناخت و سابقه‌ای در حوزه رسانه ندارند، به وضعیت نیروی انسانی نیز بازمی‌گردد. نیروهای رسانه‌ای از نظر اقتصادی و معیشتی با مشکلات جدی مواجه‌اند و این مسئله، چالشی بنیادین است که در بلندمدت می‌تواند رسانه‌های کشور را با آسیب‌های جدی‌تری روبه‌رو کند.
وی در پایان تأکید کرد: موفقیت یک رسانه را نباید تنها با شمار کلیک‌ها، میزان بازدید یا حجم محتوای منتشرشده سنجید. رسانه موفق، رسانه‌ای است که بتواند کیفیت تولیدات خود را ارتقا دهد، گزارش‌های اثرگذار ارائه کند، نیروی انسانی متخصص پرورش دهد و در بزنگاه‌ها، روایت نخست را در اختیار داشته باشد.
ارسال نظر

سوال: بلندترین کوه جهان؟ Everest

*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.
پربازدیدترین آخرین اخبار