سپهرغرب، گروه گردشگری: چیت‌بافی، هنری دستی بوده که اشتغال پایدار زنان روستاهای ایلام را به دنبال داشته؛ به‌طوری‌که در یک سال گذشته بیش از 10 هزار متر مربع چیت در کارگاه‎های ایلام تولید و به استان‌های غربی و مرکزی کشور صادر شده‎است.

چیت یا چیخ، هنر دست زنان ایلامی بوده که طی چند سال گذشته در حال احیا است و راه صادرات آن به دیگر کشورها نیز باز شده‎است.

سال‌هاست که گرد فراموشی بر هنر دستان زنان ایلامی نشسته، اما با تلاش همین زنان روستایی، بار دیگر هنر این دیار در حال جان گرفتن و خودنمایی در بازارهای ملی و جهانی است. هنر دستی که علاوه بر قدمت تاریخی‌اش، وسیله‌ای مناسب و سنتی است که پنجره خانه‌هایمان را زیباتر جلوه می‌دهد.

نخ یا موی بُز را به دور چندتکه سنگ پیچانده و زنان هنرمند در دو طرف یک دار چیت می‌ایستند، با هر ردیف از نی‌هایی که روی هم می‌گذارند به شیوه هنرمندانه‌ای نقش و نگاری زیبا را با نخ‌های رنگی و یا موی تاب‌خورده بُز می‌آفرینند. به هم خوردن سنگ‌ها و تاب خوردن این نخ‌ها، آوای تولید و کار در روستا را می‌نوازد. آوایی که این روزها در کنار کارهای روزمره زنان خانه‌دار روستایی، درآمدزا بوده و کار دستشان بر پشت پنجره‌ها به زیبایی رخ نشان می‌دهد و در ویترین مغازه‌ها طرفداران بسیاری پیدا کرده‎است.

     چیت، هنر دستی 8 هزارساله ایلامی‌ها

عبدالمالک شنبه‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان ایلام با اشاره به قدمت تاریخی چیت در استان، اظهار کرد: آثاری از چیت یا چیخ با قدمتی حدود هشت هزار سال یعنی در هزاره ششم قبل از میلاد در تپه‌های پیش‌ازتاریخ واقع در شهرستان دهلران به‌ویژه تپه علی‌کش به‌دست‌آمده که در فهرست آثار ملی کشور به نام ایلام به ثبت رسیده‎است.

امیر شریفی، کارشناس صنایع‌دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان نیز با اشاره به خواص چیت که از موی بُز برای تهیه آن استفاده می‌شود، گفت: به دلیل استفاده از موی بُز در چیت‌بافی، در زمستان و تابستان با انقباض و انبساط مانع ورود آب باران و گردوغبار به داخل منازل می‌شود و در این فصل می‌تواند از ورود نور مستقیم به داخل منازل جلوگیری کند.

     شروع کار چیت‎بافی با 300 هزار تومان

روستای هفت‌چشمه در شهرستان ایلام، یکی از روستاهای فعال در حوزه صنایع‌دستی به‌ویژه چیت‌بافی است و خانم جمشیدیان یکی از زنان خانه‌دار این روستا است که توانسته با ایجاد یک کارگاه چیت‌بافی برای 20 زن خانه‌دار این روستا اشتغال‌زایی کند.

وی با بیان اینکه از سه سال پیش به‌صورت حرفه‌ای مشغول به چیت‌بافی است، عنوان کرد: سرمایه‎ اولیه برای آغاز به کارم در این حرفه با 300 هزار تومان بود، اما با تلاش و پشتکارم ماهیانه بین دو تا چهار میلیون تومان کسب درآمد می‌کنم.

جمشیدیان با اشاره به صادرات این هنر اصیل و دست بافته زنان ایلامی به دیگر استان‌های کشور، گفت: در یک سال گذشته بیش از 10 هزار متر مربع چیت در این کارگاه تولید و به استان‌های غربی و مرکزی کشور صادر شده‎است.

رضایی که دو سال است برای کارگاه خانم جمشیدیان نی تهیه می‌کند، بیان کرد: روزانه بین چهار تا پنج هزار نی از مناطق مجاز برداشت نی در استان تهیه می‌کنم و پس از پوست کندن به کارگاه خانم جمشدیان می‎آورم تا در صنعت چیت‌بافی استفاده شود.

یکی دیگر از چیت‌بافان این روستا که یک سالی می‎شود در این کارگاه مشغول به کار شده و از کار و درآمدش نیز راضی است، تصریح کرد: 20 خانم خانه‌دار همین روستا در کارگاه چیت‌بافی خانم جمشیدیان به‌صورت پاره‌وقت مشغول به کار شده‎ایم که ماهیانه با میزان کاری که انجام می‌دهیم و بر اساس متراژ چیت‌های بافته‌شده بین 500 هزار تا یک‌میلیون تومان درآمد کسب می‌کنیم.

حسنی هم که چند ماهی است در این کارگاه مشغول شده با اشاره به اینکه برای تولید هر چیت 10 متری حدود هشت روز زمان نیاز است، افزود: به دلیل اینکه ایلام استانی با فرهنگ غنی بومی و محلی است، چیت رواج زیادی بین خانواده‌ها دارد و ما نیزدر این کارگاه انواع چیت در اندازه‌ها و مدل‌های مختلف را تولید می‌کنیم.

وی اذعان کرد: برخی از چیت‌های تولیدی این کارگاه برای پشت پنجره منازل، سیاه‌چادر و غیره استفاده می‌شود که در مقایسه با چیت‌های ماشینی و صنعتی بسیار مستحکم‌تر و زیباتر هستند.

باقری که خود محصل دوره متوسطه است از فراموشی این هنر صنعت قدیمی صحبت کرد و ادامه داد: به دلیل اینکه این هنر قدیمی فراموش نشود و نسل‌های آینده هم بدانند و ببینند چه صنایع‌دستی زیبایی در استان ایلام وجود دارد، در اوقات فراغت خود به این کارگاه می‌آیم و در کنار دیگر زنان این روستا چیت‌بافی می‌کنم که هم درآمدی کسب کرده باشم و هم از فراموش‌شدن این هنر زیبا جلوگیری شود.

     چیت ایلام درراه صادرات جهانی

معاون صنایع‌دستی استان ایلام نیز با اشاره به احیای هنر چیت بافی در استان، تصریح کرد: در حال حاضر در ایلام 10 کارگاه چیت‌بافی فعال است که از این تعداد، 6 کارگاه در روستاهای استان و چهار کارگاه نیز در شهرهای استان مشغول فعالیت و تولید چیت هستند.

نورالدین محسنی اذعان کرد: علاوه بر اشتغال‌زایی 20 نفر در کارگاه چیت‌بافی خانم جمشیدیان در روستای هفت‌چشمه، 300 چیت‌باف ایلامی پروانه تولید انفرادی دارند و از این راه کسب درآمد می‌کنند.

وی با اشاره به اینکه فروش و صادرات سالانه چیت استان بیش از پنج میلیارد ریال است، خاطرنشان کرد: چیت استان ایلام که قدمتی هشت هزارساله دارد علاوه بر صادرات به کشور عراق، به کشورهای حوزه خلیج فارس نیز صادر می‌شود و با توسعه و رونق این هنر صنعت قدیمی، می‌توان چیت ایلام را به دنیا معرفی کرد.

    بیمه، مشکل اساسی چیت‎بافان ایلامی

جمشیدیان، مدیر این کارگاه چیت‌بافی در پایان به مشکلات این هنر اشاره کرد و گفت: نبود تسهیلات کم‌بهره و بیمه چیت‌بافان در حال حاضر دو مشکل اساسی بر سر راه تولید و توسعه هنر چیت‌بافی در استان ایلام است.

در این راستا عبدالمالک شنبه‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان اظهار کرد: کسانی که بخواهند کارگاه تولید چیت ایجاد کنند یا به‌صورت انفرادی در منزل به این صنعت دستی روی بیاورند و مشغول به کار شوند، وارد سامانه کارا شده و در دو قسمت شهری و روستایی ثبت‌نام کنند تا از تسهیلات کم‌بهره برخوردار شوند.

در ادامه سهیلا ملکشاهی، مدیرکل تأمین اجتماعی استان ایلام نیز با اشاره به اینکه در حال حاضر 151 نفر بیمه هنرمندان و صنایع‌دستی در استان هستند، گفت: دیگر کسانی که در حوزه چیت‌بافی مشغول به کار هستند پس از ثبت‌نام در صندوق اعتباری هنر با مراجعه به اداره میراث فرهنگی و تکمیل فرآیند، از خدمات بیمه‌ای تأمین اجتماعی بهره‌مند خواهند شد.

وی عنوان کرد: قرارداد بیمه هنرمندان که از مصادیق قرارداد مشاغل آزاد است هشت درصد توسط بیمه‌شده و مابقی توسط سازمان هدفمندی یارانه‌ها پرداخت می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس؛ در حال حاضر بیش از هشت هزار نفر در استان به تولید صنایع‌دستی مشغول هستند که با حمایت بیشتر از این نوع کارگاه‌ها زمینه افزایش، اشتغال پایدار زنان روستایی و رونق تولید در صنایع‌دستی استان فراهم می‌شود.