رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان با اشاره به پیشرفت حدود 80 درصدی کنارگذر غربی، گفت: نمی‌توان پروژه‌ای را که بخش قابل‌ توجهی از آن اجرا و از منابع مردم هزینه شده است، کنار گذاشت؛ باید با تأمین اعتبار و عزم جدی، بخش‌های باقی‌مانده را تکمیل کرد تا دست‌ کم تانکرهای سوخت و حامل مواد خطرناک از ورود به شهر همدان، بی‌نیاز شوند.
مهدی حیدری در جریان بازدید از وضعیت پروژه کنارگذر غربی همدان که روز دوشنبه با حضور ناصر صفری‌افلاکی عضو شورای اسلامی شهر، کارشناسان و اصحاب رسانه انجام گرفت، عنوان کرد: این بازدید در پی حادثه اخیر انفجار یک تانکر سوخت در شهر سنندج و جان‌ باختن 11 نفر از هم‌وطنان و مصدوم شدن تعدادی دیگر انجام شد؛ حادثه‌ای که خسارت‌های مالی قابل توجهی نیز برجای گذاشت و نشان داد تردد خودروهای حامل سوخت و مواد خطرناک در محدوده‌های جمعیتی، می‌تواند حوادث جبران‌ناپذیری ایجاد کند.
حیدری افزود: راهکار جلوگیری از این حوادث، ممنوعیت تردد تانکرها به سمت غرب کشور نیست، بلکه باید مسیری فراهم شود که این خودروها وارد مراکز جمعیتی نشوند. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که محموله یک تانکر، به‌جای سوخت، مواد پتروشیمی، اسیدی یا سایر مواد خطرناک باشد که درصورت وقوع حادثه می‌تواند خسارت‌های بسیار بیشتری به دنبال داشته باشد.
این مقام مسئول با بیان اینکه همدان در محور مواصلاتی مرکز کشور به غرب و تاحدودی در مسیر شمال به جنوب قرار گرفته است، اظهار کرد: انتظار می‌رود چنین شهری همانند بسیاری از شهرهای دیگر، دارای کنارگذر مناسب باشد.
وی با اشاره به وضعیت پُل موجود در مسیر، اذعان کرد: پایه‌ها، شمع‌ها، تیرها و عرشه این پُل اجرا و بخش زیادی از عملیات آن انجام شده است. این پُل یکی از نقاط گلوگاهی پروژه بوده که اکنون به وضعیت مناسبی رسیده و قابلیت تکمیل دارد.
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان افزود: از مجموع 27 کیلومتر مسیر، حدود 19 کیلومتر از پلیس‌ راه تقریباً آسفالت شده یا آماده آسفالت است؛ حدود 6 تا هفت کیلومتر از مسیر نیز باقی مانده که تملک آن انجام نشده و عملیات اجرایی قابل توجهی هم در آن صورت نگرفته است.
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت پیگیری موضوع از سوی مسئولان استان، گفت: درخواست ما از تصمیم‌گیران استان این است که موضوع را از وزارتخانه پیگیری کنند؛ چراکه از مجموع 27 کیلومتر مسیر، حدود 19 تا 20 کیلومتر آن تقریباً آماده است و باید وضعیت این بخش به‌صورت دقیق بررسی شود.
حیدری افزود: حتی بدون احداث تقاطع غیر هم‌سطح جدید، می‌توان با یک عزم و اراده جدی، این مسیر را در مدت چند ماه به بهره‌برداری رساند تا حداقل تانکرهای حامل سوخت و مواد خطرناک از تهران به سمت غرب کشور از این مسیر عبور کنند و وارد شهر همدان نشوند؛ در کنار آن، خودروهای سواری نیز می‌توانند از این مسیر استفاده کنند.
این مقام مسئول در بخش دیگری از سخنان خود بیان کرد: این پروژه ازنظر فیزیکی پیشرفت قابل توجهی داشته و حدود 70 پُل و ابنیه فنی در آن اجرا شده است. همچنین تقاطع غیر هم‌سطح موجود نیز پروژه بزرگی بوده که بخش عمده آن، به بهره‌برداری رسیده است.
وی با اشاره به برآوردهای مطرح‌شده درباره میزان پیشرفت پروژه، گفت: براساس بررسی‌های انجام‌شده، میزان پیشرفت فیزیکی پروژه حدود 80 درصد است.
حیدری درباره وضعیت اعتبارات پروژه نیز اظهار کرد: براساس گفته ناظر کار، در سال جاری اعتباری برای این پروژه درنظر گرفته نشده است.
وی با اشاره به بخش هفت‌کیلومتری باقی‌مانده، افزود: این بخش هنوز آزادسازی نشده و عملیات اجرایی قابل توجهی در آن انجام نگرفته است. البته میزان عملیات انجام‌نشده لزوماً متناسب با سهم آن از کل هزینه پروژه نیست؛ چراکه حجم عملیات خاکی و سایر اقدامات مورد نیاز در این بخش، متفاوت است.
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان تأکید کرد: باید با پیگیری و مطالبه‌گری، این پروژه در ردیف‌های اعتباری قرار گیرد و از محل بودجه استانی یا هر منبع دیگری که امکان‌پذیر است، اعتبار مورد نیاز آن تأمین شود.
حیدری تصریح کرد: صحت‌سنجی میزان پیشرفت پروژه اهمیت زیادی دارد؛ چراکه یکی از پاسخ‌هایی که در گذشته درباره این پروژه داده می‌شد، این بود که در آن کاری انجام نشده است، اما بازدید امروز نشان داد اقدامات قابل توجهی انجام شده است. این‌ها سرمایه‌هایی است که از منابع مردم هزینه شده و می‌توان با یک عزم جدی، آن‌ها را تکمیل کرد.
* پیشنهاد بهره‌برداری یک‌طرفه از کنارگذر
این مقام مسئول یکی از موانع بهره‌برداری کامل از کنارگذر را نیاز به افزایش عرض ایمن مسیر و احداث تقاطع‌های غیر هم‌سطح در محورهای همدان- تهران و همدان- غرب عنوان کرد و گفت: اگر قرار باشد مسیر به‌صورت دوطرفه مورد استفاده قرار گیرد، این موارد باید مورد توجه قرار گیرند تا تبادل‌های ترافیکی به شکل ایمن انجام شود.
وی ادامه داد: یک پیشنهاد این است که مسیر به‌صورت موقت یک‌طرفه مورد استفاده قرار گیرد؛ به این معنا که تانکرهایی که از تهران به سمت غرب کشور حرکت می‌کنند، پس از رسیدن به پلیس‌ راه، از طریق یک راستگرد و بدون نیاز به تقاطع غیر هم‌سطح، وارد این مسیر شوند و با استفاده از عرض موجود، به سمت غرب حرکت کنند.
حیدری بیان کرد: با توجه به برآوردهای مطرح‌شده برای عملیات و تملک، ممکن است با حدود 1.3 همت، بتوان این مسیر را دست‌ کم به‌صورت یک‌طرفه مورد بهره‌برداری قرار داد.
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر اینکه میزان پیشرفت پروژه به حدی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت، اظهار کرد: اکنون این دیدگاه مطرح است که پروژه پیشرفت چندانی نداشته و نباید منابع بیشتری برای آن صرف کرد؛ درحالی که بازدید میدانی نشان داد اقدامات قابل توجهی در آن انجام شده است.
* مطالبه‌گری نمایندگان غرب کشور
عضو شورای اسلامی شهر همدان نیز با اشاره به نقش فراکسیون‌های منطقه‌ای مجلس، گفت: نمایندگان غرب کشور، به‌ویژه نمایندگان چهار استان غربی و مجمع نمایندگان همدان، باید برای پیگیری تکمیل کنارگذر غربی فعال‌تر شوند.
ناصر صفری‌افلاکی همچنین بر نقش رسانه‌ها در مطالبه‌گری فراتر از سطح استانی و فعال‌ کردن نمایندگان سایر استان‌های درگیر با این محور، تأکید کرد.
صفری‌افلاکی با اشاره به تأکید دولت بر صرفه‌جویی در مصرف بنزین و گازوئیل، افزود: توسعه و اصلاح شبکه راه‌ها می‌تواند در کاهش مصرف سوخت مؤثر باشد. با تکمیل کنارگذر، مسیر خودروهای عبوری کوتاه‌تر شده و زمان سفر و مصرف سوخت، به‌ویژه برای خودروهای سنگین، کاهش می‌یابد. با توجه به تردد روزانه حدود 55 هزار خودرو، این پروژه می‌تواند تأثیر قابل‌ توجهی بر کاهش مصرف سوخت و هزینه‌های مردم داشته باشد.
* رینگ سوم، جایگزین کنارگذر غربی نیست
وی درباره رینگ سوم شهر نیز گفت: این طرح نمی‌تواند بدون بررسی کارشناسی، جایگزین کنارگذر غربی تلقی شود و لازم است آثار آن بر ترافیک عبوری، مصرف سوخت و ایمنی شهر، به‌صورت دقیق بررسی شود.
استادیار دانشگاه بوعلی‌ سینا همدان نیز در ادامه این بازدید با تأکید بر ضرورت تکمیل کنارگذر غربی همدان، اظهار کرد: در بسیاری از شهرها حتی شهرهایی کوچک‌تر از همدان، کنارگذر احداث شده، اما همدان با وجود موقعیت جغرافیایی و حجم بالای تردد خودروهای سنگین، همچنان از این زیرساخت مهم برخوردار نیست.
مسعود مکارچیان افزود: تردد کامیون‌ها و تانکرها از معابر شهری علاوه‌بر افزایش احتمال حوادث، موجب فرسودگی آسفالت و تحمیل هزینه‌های بیشتر به شهر می‌شود. براساس آمار مطرح‌شده، روزانه حدود 55 هزار تردد در محور همدان- کرمانشاه انجام می‌شود که بخشی از این ترددها از داخل شهر عبور می‌کند. هدایت خودروهای سنگین به کنارگذر می‌تواند از استهلاک معابر و هزینه‌های نگهداری پُل‌ها و تقاطع‌های شهری نیز بکاهد.
مکارچیان با اشاره به حوادث ناشی از تردد تانکرهای حامل مواد خطرناک، اذعان کرد: حوادث اخیر نشان می‌دهد عبور این خودروها تا چه اندازه می‌تواند خطرآفرین باشد. ایجاد مسیر مناسب برای تردد خودروهای سنگین تنها یک موضوع عمرانی نیست، بلکه مستقیماً با ایمنی شهروندان ارتباط دارد.
* افزایش تردد به سمت عراق، اهمیت کنارگذر را بیشتر می‌کند
این استاد دانشگاه با اشاره به جایگاه عراق در مبادلات تجاری ایران، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از صادرات ایران به عراق از مسیرهای غربی انجام می‌شود و با توجه به شرایط منطقه و احتمال افزایش تردد به سمت عراق، پاکستان و افغانستان، نیاز به مسیرهای مناسب برای هدایت این حجم از تردد، بیش از گذشته احساس می‌شود.
وی یکی دیگر از پیامدهای تردد خودروهای سنگین در شهر را افزایش آلودگی هوا دانست و گفت: براساس بررسی‌های مطرح‌شده در جلسات کمیسیون عمران، آلودگی ناشی از دود گازوئیل خودروهای سنگین در مناطق جنوبی همدان، قابل توجه است.
مکارچیان همچنین با اشاره به موضوع گردشگری، عنوان کرد: جذب گردشگر نباید به معنای هدایت اجباری خودروها به داخل شهر باشد، بلکه باید با استفاده از ظرفیت‌های گردشگری و تبلیغات مناسب، زمینه توقف و ماندگاری گردشگران در همدان، فراهم شود.
* کنارگذر غربی؛ بخشی از پدافند غیر عامل همدان
وی کنارگذر غربی را فراتر از یک پروژه ترافیکی دانست و افزود: این مسیر از منظر پدافند غیر عامل نیز اهمیت دارد؛ چراکه درصورت مسدود شدن یکی از مسیرهای اصلی، ارتباط همدان با استان‌های غربی ازجمله کردستان و کرمانشاه می‌تواند با مشکل مواجه شود؛ بنابراین ایجاد مسیرهای جایگزین برای تردد خودروهای سبک و سنگین از ضروریات استان است.
این استاد دانشگاه با اشاره به طولانی شدن اجرای پروژه، گفت: تأخیر در اجرای کنارگذر موجب افزایش قیمت زمین‌های واقع در مسیر و درنتیجه افزایش هزینه تملک اراضی باقی‌مانده شده است. حدود هفت کیلومتر از مسیر همچنان نیازمند تعیین تکلیف و اجرای عملیات بوده و هرچه پروژه بیشتر به تأخیر بیفتد، هزینه تکمیل آن نیز افزایش خواهد یافت. ازاین‌رو، لازم است برآورد دقیق و به‌روز اعتبار مورد نیاز انجام شود و تعیین تکلیف پروژه در اولویت قرار گیرد.
مکارچیان با اشاره به طراحی مسیر با عرض حدود 11 متر، اظهار کرد: این پرسش وجود دارد که چرا مسیری که قرار است دو بزرگراه را به یکدیگر متصل کند، با چنین عرضی طراحی شده؟ لازم است درباره ظرفیت مسیر و امکان توسعه آن در آینده، توضیح فنی ارائه شود.
وی افزود: طبق توضیحات ارائه‌شده، بخشی از مشکلات طراحی قرار است اصلاح شود و با اجرای باند دوم، مسیر توسعه پیدا کند. همچنین شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور باید درباره طراحی اولیه، عرض مسیر، امکان توسعه و برنامه تکمیل پروژه، توضیح شفاف ارائه دهد.
یک کارشناس معماری، شهرسازی و برنامه‌ریزی نیز با تأکید بر ضرورت بررسی فنی کنارگذر غربی همدان، اظهار کرد: در مرحله نخست باید این پروژه کاملاً فنی بررسی و از سیاسی شدن موضوع، پرهیز شود.
محمدرضا عراقچیان افزود: اگر در میان دو آزادراه، مسیری با عرض 11 متر ایجاد شود، ظرفیت آن محدود خواهد بود و ممکن است سرمایه‌گذاری انجام‌شده در دو طرف مسیر به‌دلیل ضعف این بخش، با افزایش تصادفات و مشکلات ترافیکی، مواجه شود؛ بنابراین باید مشخص شود این مسیر چه کارکردی دارد و آیا مشخصات فنی آن پاسخگوی نیازهای آینده هست یا خیر؟
عراقچیان با بیان اینکه ایرادی متوجه شرکت مشاور نیست، گفت: مشاور براساس مأموریتی که به آن ابلاغ شده، طراحی را انجام می‌دهد و باید درباره مناسب بودن مشخصات فنی اولیه، تصمیم‌گیری شود.
وی با تأکید بر اینکه کنارگذر برای همدان یک ضرورت زیرساختی است، افزود: توسعه زیرساخت‌ها نباید به پیگیری یک نماینده وابسته باشد، بلکه باید در قالب برنامه‌های بلندمدت کشور دنبال شود؛ در بسیاری از کشورها، برنامه توسعه شبکه راه‌ها برای چندین دهه از قبل مشخص شده است.
این کارشناس شهرسازی ادامه داد: باید مشخص شود چرا وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه طی سال‌های گذشته تصمیم جدی برای این پروژه نگرفته‌اند و چه عواملی مانع اختصاص بودجه شده است. نقش نمایندگان می‌تواند در تسریع روند مؤثر باشد، اما تعیین اولویت‌های زیرساختی و تأمین اعتبار، در سطح ملی انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه این مسئله می‌تواند مصداق ترک فعل باشد، تأکید کرد: با توجه به ملی بودن بودجه پروژه، وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه باید درباره وضعیت فعلی آن پاسخگو باشند؛ همچنین اگر طی سال‌های گذشته مشخص شده که عرض مسیر کافی نیست، باید توضیح داده شود چرا این موضوع زودتر مورد توجه قرار نگرفته است.
عراقچیان گفت: کنارگذر غربی تنها مسئله همدان نیست و شوراهای شهرهای واقع در مسیر و نمایندگان استان‌های مختلف غرب کشور، ازجمله استان‌های مسیر تا کردستان و ایلام، باید در پیگیری آن مشارکت کنند.
وی افزود: نمایندگان می‌توانند از ابزارهای قانونی برای پیگیری موضوع استفاده کنند و رسانه‌ها نیز باید از وزارت راه و سازمان برنامه و بودجه درباره روند اجرای پروژه و نحوه تخصیص اعتبارات، پاسخ روشن بخواهند.
این کارشناس با اشاره به طولانی شدن اجرای پروژه‌های زیرساختی، اظهار کرد: تجربه پروژه‌های دیگر نشان می‌دهد درصورت وجود اراده و عزم جدی، پروژه‌های متوقف‌مانده نیز می‌توانند به نتیجه برسند؛ بنابراین باید مشخص شود چرا کنارگذر غربی همدان با وجود اهمیت آن، سال‌ها با تأخیر مواجه شده است.
* پیشنهاد تشکیل کمیته فنی و نشست رسانه‌ای
وی پیشنهاد کرد: در مرحله نخست، جلسه‌ای تخصصی با حضور کارشناسان فنی، مشاوران، پیمانکار و مسئولان مربوطه برگزار شود تا درباره عرض مسیر، مشخصات فنی، ادامه پروژه، اعتبارات و موانع اجرایی، پاسخ‌های شفاف ارائه شود.
عراقچیان افزود: رسانه‌ها نیز باید در این جلسات حضور داشته باشند و درباره وعده‌های گذشته برای افتتاح پروژه، پاسخ دقیق و مستند دریافت کنند.
وی تأکید کرد: پیگیری این موضوع نباید به تقابل میان نمایندگان استان‌ها منجر شود، بلکه باید زمینه همکاری شوراها، نمایندگان مجلس، رسانه‌ها، مدیران و استانداران استان‌های غربی را فراهم کند.
این کارشناس معماری و شهرسازی در پایان سخنانش گفت: با توجه به شرایط منطقه و اهمیت مسیرهای ارتباطی غرب کشور، کنارگذر غربی همدان باید به‌عنوان پروژه‌ای مهم و حتی اضطراری مورد توجه قرار گیرد و برای تکمیل آن، تصمیمی جدی و هماهنگ در سطح ملی، گرفته شود.

صبا اسدی