احترام به عقاید دینی و آداب محلی از مهمترین قوانین گردشگری است
سپهرغرب، گروه گردشگری: جهانیان، معاون پیشین گردشگری گفت: احترام به عقاید جامعه محلی آنقدر مهم است که نخستین ماده از 10 ماده کدهای جهانی اخلاق گردشگری در خصوص احترام به رسوم و اعتقادات دینی جامعه میزبان است.
حدود دو ماه پیش بود که خبری منتشر شد مبنی بر اینکه یک خواننده زن در روستای تاریخی ابیانه تکخوانی کرده و پیرو این خبر، خواننده زن دستگیر و عوامل و برگزارکنندگان این برنامه نیز مواخذه و بازخواست شدند. البته بعدها مطرح شد که این گروه، زیر نظر تورهای گردشگری مجوزدار نبوده و این برنامه در قالب یک سفر گروهی و دوستانه برگزار شده بود.
مدتی پسازآن نیز تصاویری از رعایت نکردن شئونات اسلامی در دریاچه لفور منتشر شد که خاطیان این ماجرا هم بازخواست شدند. پیشازاین هم بارها شاهد چنین هنجارشکنیهایی در مناطق گردشگری بودیم. مثل حاضر شدن با پوشش نامناسب در آئین و مراسم دینی شهرهای مذهبی مثل یزد و رعایت نکردن شئونات آن منطقه که موجب رنجش بومیان آن منطقه شد؛ همه این اتفاقات نشان میدهد که بسیاری از گردشگران ما عقاید دینی، مذهبی و فرهنگی مناطقی که به آنجا سفر میکنند را رعایت نمیکنند. این در حالی است که ماده اول کدهای جهانی اخلاق برای گردشگری، شناخت متقابل و احترام بین مردم و جوامع است، اما متأسفانه این مورد در کشور ما اغلب مغفول ماندهاست.
ممکن است یک مدل پوشش در شهرهای بزرگ عادی و معمولی بهشمار بیاید اما در شهرهای کوچکتر که فرهنگشان با فرهنگ شهرهای بزرگ متفاوت است نامتعارف باشد حال اگر ما گردشگر و میهمان این شهرها و مناطق میشویم ملزم هستیم که قوانین مربوط به آن منطقه را رعایت کنیم و به آنها احترام بگذاریم؛ مثلاً در منطقهای مثل اورامانات که مراسم مذهبی با عنوان پیرشالیار دارند، حضور زنان مجاز نیست اما متأسفانه در برخی از موارد دیدهشده که برخی از گردشگران زن به این رسم پایبند نبوده و اصرار دارند که در مراسم حضور داشته باشند، بیتوجه به اینکه این حضور موجب رنجش و ناراحتی بومیان و برگزارکنندگان مراسم میشود.
حرمت عالمان و بزرگان دینی منطقه نگه داشته شود
منطقه اورامانات کردستان که اتفاقاً این روزها به خاطر شرایط آبوهوای دلچسبی که دارد میزبان گردشگران بسیاری است، جزء منطقههایی است که عقاید مذهبی ساکنان آنجا برایشان بسیار مهم است و مردمان این دیار بر سر یکسری مسائل، تعصبات خاصی دارند؛ پس ضروری است که گردشگران حاضر در این منطقه حواسشان به تعصبات و فرهنگ آنجا باشد.
این مسئله تا جایی مهم است که امامجمعه اورامانات اظهار کرد: مردمان منطقه اورامان تخت پذیرای افراد بیحجاب و بدحجاب نیستند، ما نمیتوانیم آنها را راه ندهیم اما از آنها با روی باز هم پذیرایی نمیکنیم و میزبان آنها نمیشویم. به بیان دیگر مردم، گردشگرانی که متناسب با عقاید و نظرات آنها رفتار نمیکنند را نمیپذیرند و میزبان آنها نمیشوند.
ماموستا حامد مردوخی، امامجمعه اورامان تخت گفت: این روستا نسبت به سایر روستاهای گردشگری ازلحاظ عقاید دینی مقیدتر است، زیرا این منطقه میزبان عالمان بزرگ دینی بوده و مردمان این دیار از همان زمان قدیم با آغوش باز پذیرای دین اسلام و اهل توحید بودند و اهل شرک و بتپرستی نبودند؛ حتی روایت داریم که بانی مسجد جامع هورامان تخت که مربوط به 13 قرن پیش است از اصحاب گرامی دین اسلام بوده، یعنی سابقه دینی بودن این روستا مربوط به گذشتههای دور و سابقه تاریخی دارد و هیچوقت اینجا خالی از عالم دینی نبودهاست.
وی افزود: بسیاری از گردشگرانی حاضر در این منطقه چه در تابستان و چه در زمستان بهمنظور زیارت آرامگاه پیرشالیار است؛ بنابراین با توجه به کرامات این پیر باید به اعتقادات دینی منطقه احترام بگذارند و مسائل اخلاقی و عرفی را رعایت کنند.
مردوخی در خصوص کرامات پیرشالیار، عنوان کرد: سید مصطفی که با عنوان پیرشالیار در این منطقه شناختهشده و از نوادگان امام جعفر صادق (ع) و حضرت زهرا (س) است؛ یکی از عالمان این منطقه بوده و در سالهای چهار و پنج هجری در این منطقه میزیستهاست البته او پیش از اینکه به هورامان تخت بیاید در بغداد شاگرد عبدالقادر گیلانی بوده، اما پس از به پایان رساندن تحصیلاتش به هورامان تخت میآید و همینجا ماندگار میشود. او آنقدر عالم بزرگی بود که هرکسی برای هر مشکلی به او مراجعه میکرده و مشکلش هم حل میشده؛ مخصوصاً در حوزه علم پزشکی بسیار متبحر و به نام بودهاست. داستان مراسم پیرشالیار هم ازاینقرار است که در همان زمانها دختر یکی از حاکمان شهر بخارا دیوانه میشود و همه طبیبان از درمان او ناتوان میشوند تا اینکه به گوش حاکم میرسد که در اورامان تخت عالمی است که همه بیماران را درمان میکند. حاکم بخارا به برادرش میگوید که دختر مرا برای درمان نزد او ببرید اگر درمان شد به عقد همان عالم دربیاورید. آنها با پای پیاده نزد سید مصطفی میآیند و قبل اینکه به او برسند دختر حاکم درمان و مشکلش رفع میشود. عموی دختر میگوید که من وکیلم این دختر را به عقد شما دربیاورم. سید مصطفی میگوید که من زندگی درویشی و ناچیزی دارم و مناسب با دختر حاکم نیست، اما دختر قبول میکند و میگوید من از زندگی بریده بودم تو به من زندگی دوباره بخشیدی و در همانجا به عقد سید مصطفی درمیآید و حتی قدیمیها میگویند عروسی و اسباب آن را هم مردم برایش فراهم کردند. امروزه هم مردم برای رفع مشکل و گرفتاریهای خود نذری میدهند زیرا آن پیر بزرگ کرامات بسیاری داشت.
امامجمعه اورامان تخت اضافه کرد: سید مصطفی، شاگردان زیاد و متعددی هم داشتهاست که به نزد او میآمدند اما از بین آنها 99 نفر به حد کمال میرسند و آنقدر عاشق پیرشان بودند که همینجا ماندگار میشوند بنابراین هیچکدام از این 99 پیر اهل اورامان نیستند و از مناطق مختلف نزد سید مصطفی آمدهاند. با توجه به این پیشینه تاریخی و دینی که این منطقه دارد ما توقع داریم که میهمانان و گردشگران هم به این منطقه و عالمان آن احترام بگذارند و بهاصطلاح حرمت اینجا را نگهدارند.
این عالم دینی ادامه داد: فلسفه نامیدن سید مصطفی به پیرشالیار هم این است که وقتی درسش را در بغداد نزد عبدالقادر گیلانی تمام میکند، به او میگوید: «برو به پیش، الله یارت باد.» پسازآن در اورامان به او میگویند پیرشالیار.
لزوم آموزش و اطلاعرسانی به گردشگران در خصوص آئینها و اعتقادات دینی
منوچهر جهانیان رئیس، دانشکده علوم گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ نیز در خصوص اینکه گردشگران ملزم به رعایت قوانین و عقاید دینی مناطق گردشگری هستند، گفت: درباره مشکلات اینچنینی باید به گردشگران اطلاعرسانی شود، علاوه بر این، جامعه محلی و میزبان باید در این اطلاعرسانی مشارکت کنند. موضوع رعایت و احترام به عقاید جامعه محلی آنقدر مهم است که اولین ماده از 10 ماده کدهای جهانی اخلاق گردشگری به موضوع رعایت آدابورسوم و اعتقادات و احترام متقابل میان جامعه گردشگری و میزبان اختصاص دارد.
وی خاطرنشان کرد: گردشگران حرفهای که اصولاً اهل سفر هستند اغلب چنین مشکلاتی را ایجاد نمیکنند، چراکه میدانند اعتقادات دینی و مذهبی محلیها بهنوعی خط قرمز آنهاست و باید رعایت کنند و احترام بگذارند. آنها با توجه به تجارب حرفهای خود میدانند که اگر احترام نگذارند با نوعی محدودیتها و مشکلات مواجه میشوند که موجب دلخوری هردو طرف میشود.
معاون پیشین گردشگری ادامه داد: عدم آگاهی گردشگران و برنامهریزان موجب چنین اتفاقاتی میشود بنابراین پیش از هر چیز لازم است که هردو طرف یعنی هم گردشگران و هم مسؤولان و برنامهریزان آموزش ببینند و به مسائل اینچنینی گردشگری آگاه شوند. ضمناً لازم است گردشگرانی که صرفاً برای تفریح و گذراندن چند ساعت خوشگذرانی به مناطق گردشگری میروند را از گردشگران واقعی که برای شناخت فرهنگ، آدابورسوم و مراسم مردم یک منطقه سفر میکنند تفکیک کنیم. بیشتر مواقع نیز ناشیگری گردشگران نابلد است که محدودیتهایی را برای گردشگران واقعی هم فراهم میکند.
وی در پایان گفت: یکی دیگر از کارهایی که میتوان دراینباره انجام داد اینکه متولیان امر دینی میتوانند در جلسات سیاستگذاریهای گردشگری منطقه حضور داشته باشند و نقطه نظرات خود را راجع به حساسیتهای دینی و اعتقادی منطقه بیان کنند.