یکی از فرآورده‌های مهم جنگل‌های غرب کشور و به تبع آن استان لرستان، گال‌های درختان بلوط مازو است که از این درختان بلوط، محصولی به‌نام گال تولید و عمدتاً به کشورهای خارجی صادر می‌شود.

منطقه «قلایی» در شهرستان سلسله لرستان رویشگاه منحصربه‌فرد این نوع درختان بلوط است که در گویش محلی به آن دارمازو می‌گویند.

یک کارشناس منابع طبیعی و آبخیزداری دراین‌باره گفت: منطقه قلایی به‌دلیل پوشش انبوه و تنوع در گال‌ها به‌عنوان رویشگاه منحصربه‌فردی از این نوع درخت بلوط در کشور شناخته شده است.

اصغر میرزاپور با بیان اینکه دارمازو یکی از 700 گونه بلوط شناخته‌شده در جهان است، عنوان کرد: پراکنش جهانی این درخت در کشورهایی مانند سوریه، ترکیه، یونان و قبرس و همچنین در کشورمان ایران بوده و در سلسله‌جبال زاگرس، آخرین نقطه رویشگاهی بر روی مدارات زاگرس در منطقه قلایی است.

میرزاپور اظهار کرد: گال‌ها نوعی برجستگی علفی هستند که تاکنون 70 نوع از آن‌ها شناسایی شده و عامل اصلی تولید این گال‌ها یک‌سری از حشرات هستند که روی این درخت تخم‌گذاری می‌کنند و تخم‌گذاری این حشرات بدون آنکه به درخت آسیبی بزند، موجب می‌شود تا در کنار رشد لارو، گال‌ها هم به‌وجود بیایند.

این کارشناس منابع طبیعی و آبخیزداری با اشاره به آنکه بیش از سه هزار گونه حشره وابسته به درخت بلوط شناسایی شده است، بیان کرد: با وجود درختان بلوط می‌توانیم گونه‌های مختلفی از حشرات، زنبورها و سایر گونه‌های مفید را در منطقه داشته باشیم.

وی با بیان اینکه در شهرستان سلسله بیش از 15 هزار هکتار به‌صورت پراکنده بلوط در منطقه قلایی وجود دارد، ادامه داد: دارمازو درختی با عمر دو هزار سال و میوه‌هایی با کاربردهای مختلف است.

میرزاپور خاطرنشان کرد: گال‌ها در فعالیت‌هایی همچون دباغی، رنگرزی و رنگ‌آمیزی نخ‌های پشمی به‌کار می‌روند و در فرمولاسیون داروهای ضد خونریزی، ضد سوختگی، صنایع پلاستیک، صنایع سرامیک، صنایع حفاری چاه نفت و غنی‌سازی فلزات سنگین کاربرد دارند.

این کارشناس منابع طبیعی با اشاره به سودآوری خوب این محصول برای اهالی منطقه، عنوان کرد: بهترین منبع درآمد مردم منطقه جمع‌آوری محصول گال درختان دارمازو است و هر خانواری در سال می‌تواند به سود مناسبی از جمع‌آوری این گال‌ها دست یابد.

وی ادامه داد: از منطقه قلایی سالانه بیش از 70 تُن گال برداشت می‌شود، اما در استان لرستان هیچ‌گونه سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی جهت فرآوری این محصول انجام نشده و متأسفانه توسط واسطه‌ها خریداری و به‌صورت محصول خام صادر می‌شود.

میرزاپور تصریح کرد: سود این محصول عاید واسطه‌ها می‌شود و کشورهای خارجی در ازای هر کیلوگرم خرید این محصول، هزینه‌ای بالغ‌بر 100 دلار می‌پردازند؛ بنابراین اگر صنایع تبدیلی و تکمیلی در منطقه راه‌اندازی شود، بستر اشتغال در منطقه‌ایجاد و موجب ارزآوری برای کشورمان می‌شود.

* منطقه قلایی تنها رویشگاه مازو در لرستان است

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سلسله نیز با اشاره به اینکه وسعت جنگل‌های مازوی شهرستان سلسله بیش از 15 هزار هکتار است، گفت: بیش از 513 هکتار از عرصه‌های جنگلی مازوی شهرستان به‌دلیل استفاده‌های دارویی و انجام کارهای تحقیقاتی و پژوهشی محصور شده و تحت حفاظت منابع طبیعی شهرستان است.

امیرمحمد نظرپوری عنوان کرد: گونه منحصربه‌فرد و کمیاب بلوط مازو تنها در مناطقی از سردشت کرمانشاه، کردستان و منطقه قلایی شهرستان سلسله امکان رویش دارد.

وی با بیان آنکه این‌گونه بلوط دارای درصد بالایی از «تانن» است که در فرمولاسیون داروهای ضد خونریزی و سوختگی استفاده می‌شود، خاطرنشان کرد: اسنادی در دست است که از جوهر یا مرکب آن جهت چاپ اسکناس و نوشتن اسناد محرمانه در خزانه‌داری‌های بانک‌های آمریکا و انگلیس استفاده شده است.

نظرپوری ادامه داد: از این‌ گونه نادر بلوط جهت ساخت تورهای ماهیگیری، حفاری چاه‌های نفت، تولید لوازم آرایشی و بهداشتی و تهیه 32 نوع رنگ با طیف‌ها و استانداردهای مشخص استفاده می‌شود.

* درختان کهن‌سال بلوط مازوی منطقه قلایی این شهرستان قابلیت ثبت ملی دارند

فرماندار سلسله نیز دراین‌باره اظهار کرد: عمر برخی از درختان بلوط مازوی منطقه به چند قرن می‌رسد و ثبت ملی سبب حفظ آن‌ها و رونق صنعت گردشگری شهرستان می‌شود.

شریف خسروی گفت: وجود درختان بلوط مازو قابلیت منحصربه‌فردی است که نظیر آن در هیچ‌کدام از شهرستان‌های استان و کشور به‌جز مناطقی از سردشت کرمانشاه و کردستان، دیده نمی‌شود.

فرماندار سلسله بیان کرد: با توجه به تهیه هفت محصول مختلف به نام‌های گزوله، مازه، کلکاف، گره، چکه، گژه و بلوط، از این درختان که خاصیت آرایشی و بهداشتی دارند، می‌طلبد که درختان کهن‌سال مازوی این منطقه نیز ثبت ملی شوند.

* درختان بلوط مازوی سلسله در انتظار ثبت ملی هستند

رئیس میراث فرهنگی سلسله نیز گفت: 6 اثر طبیعی شهرستان قابلیت ثبت دارند که اقدامات لازم برای ثبت ملی آنان در دستور کار است.

فیروز میرزایی اظهار کرد: پرونده این آثار تاریخی و طبیعی برای ثبت در فهرست آثار ملی به سازمان میراث فرهنگی ارسال شده است.

وی عنوان کرد: درختان چندصدساله گردوی کهمان، بلوط مازوی منطقه قلایی، چنار روستاهای تملیه و ژیریان، آبشار آو تاف کهمان و آبشار منطقه نمونه گردشگری گلهو ازجمله آثار طبیعی در انتظار ثبت ملی شهرستان سلسله هستند.

میرزایی با اشاره به ثبت 218 اثر در شهرستان سلسله در فهرست آثار ملی، خاطرنشان کرد: بناهای تاریخی و طبیعی با ثبت در فهرست آثار ملی مشمول قوانین حفاظتی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می‌شوند و بر این اساس اگر فردی به آثار ثبت‌شده آسیب وارد کند، تحت تعقیب قضائی قرار می‌گیرد.