سمیره؛ رودی به قدمت یکتمدن
جایی در نزدیکی جنوب شرقی کرمانشاه و غرب بروجرد، بزرگترین رودخانه استان لرستان بهنام سمیره جاری است. رودخانهای خروشان که از بههم پیوستن دو رود گاماسیاب و قرهسو پدید آمده است. رود قرهسو از سراب روانسر در شمال غرب کرمانشاه، سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر کرمانشاه و همراه شدن با رودهای کوچکتر هلیلان و کرند، به رود گاماسیاب در جنوب شهر نهاوند که از کوه گرین در استان لرستان جان گرفته، میریزد و پیوستن این دو در محل پل گاومیشان، سمیره را شکل میدهد.
*برکت در سمیره جاری است
اگرچه سمیره در فصول مختلف سال، با افزایش یا کاهش حجم آب روبهرو میشود، اما این رود در تمام این سالها زنده و جاری بوده و به همین علت یکی از منابع آبی مهم برای کشاورزی منطقه محسوب میشود و بسیاری از کشاورزان حاشیه سمیره، آبادانی و برکت زمین خود را از این رود میدانند. خروش رود بهقدری است که آب در اکثر قسمتها گلآلود و تیره بهنظر میرسد. از همین رو است که آن را سمیره؛ یعنی غار سیاه میخوانند. البته این رود در دوران کهن به اوکنی، خواسپ و گاماسب (بهمعنی رود بزرگ) نیز معروف بوده است. ایرانیان بسیاری، از دوران باستان این منطقه پرآب و برکت را برای زندگی برگزیده بودند. تحقیقات باستانشناسی نشان میدهد که اینجا محل شکلگیری نخستین دولت در ایران ازسوی دیاکو در قوم ماد بوده است.
*تنگه کافرین، قطعهای از بهشت ایلام
رود سیمره در ابتدای مسیر خود از شهر بدره ایلام میگذرد. در گذر از این شهر، تنگهای پدیدار میشود که منظرهای از بهشت را مقابل چشمان بینندگان تداعی میکند. هرساله گردشگران و طبیعتدوستان بسیاری برای بازدید از این جاذبه طبیعتی بیمانند به ایلام سفر میکنند. طول تنگه در حدود دوکیلومتر و ارتفاع آن از سطح دریا 700 متر است و در پشت سد سمیره قرار دارد. اهالی منطقه، آن را تنگه کافرین یا شداد میخوانند. محلیها، علت نامگذاری تنگه به کافرین را به زمان جنگهای میان ایران و اعراب نسبت میدهند. گفته شده سپاهیان عرب، زمانی که نمیتوانند بر این منطقه فاتح شوند، نام تنگه کافرین را بر آن میگذارند.
*زال آمد و سمیره را برید
سمیره را یکی از سرشاخههای اصلی رود کرخه میدانند. این رودخانه به طول حدود 775 کیلومتر، با گذر از شهرستانهای بدره، درهشهر و شیروان چرداول در ایلام و عبور از گاومیشان، با رودخانه کشگان همراه میشود و درنهایت به رود کرخه میریزد. رود سمیره پیش از پیوستن به کرخه، میزبان رود زال در منطقه پاعلم و پل زال در مرز استانهای لرستان، ایلام و خوزستان میشود تا یکی از زیباترین صحنههای طبیعت لرستان پدید آید. اتفاقی بسیار عجیب که ازسوی مردم لُر، به صورت ضربالمثل درآمده است. زمانی که رود کوچک زال با آب زلال و شیشهای خود وارد مسیر رود سمیره با همان آب گلآلود میشود، گویا زال پاکیزه، سیاهیهای سمیره را میشوید و محو میکند. به همین علت اهالی منطقه، از دوران قدیم از این اتفاق با حکایت پیروزی پاکی بر تیرگی صحبت کرده و میگویند: زال آمد و سمیره را برید.
*سمیره بر بستر تاریخ
در گذر سالها تحقیقات و اکتشافات باستانشناسی، آثار بسیاری از منطقه سمیره بهدست آمده است. آثاری که قدمت برخی از آنها، به دوران انسانهای نخستین و انسانهای ماقبل تاریخ بازمیگردد. البته نشانههایی نیز از زیست در دوران کاسیان، اشکانیان، هخامنشیان، ساسانیان و همچنین دوره اسلامی در دره باستانی سیمره یافت شده است. همه این آثار و نشانهها، از وجود همیشگی آب بهعنوان مهمترین عنصر طبیعی برای برپایی یک زیستگاه در این منطقه حکایت میکند. حتی اگر سن سمیره به این تاریخ بلندوبالا، قد نداده باشد.
منبع: خبرگزاری ایرنا