توسعه شهرها در دهه‌های گذشته موجب تمرکز امکانات در شهرها شد و روستاها را از رونق گذشته خود انداخت به طوری‌که نگاهی به روند مهاجرت روستاییان به شهرها نشان می‌دهد که در طول دهه‌های اخیر جمعیت انبوه جوان و مولد روستاها روانه شهرها شدند.

دسترسی به امکاناتی که در شهرها متمرکز شد، در کنار اشتغالی که حالا در روستاها به علت برخی بحران‌های آب و مرتع در کشاورزی و دامداری به حداقل خود رسیده بود خیلی از روستاییان را برآن داشت که خود را با هر وسیله‌ای به شهرها برسانند که دراین بین حضور پرشمار روستاییان به شهرها که عمدتاً در حاشیه شهرها سکنی گزیدند خود موجب بسیاری از مشکلات ریز و درشت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شد که هنوز بعد از چند دهه آثارش در جای‌جای شهر‌ها و استان‌ها به‌چشم می‌خورد.

اما بعد از بردن امکانات به روستاها همچون آب، برق، گاز، تلفن، اینترنت، توسعه نظام بهداشتی و آموزشی، حالا موضوع نداشتن درآمد پایدار مهم‌ترین مشکلی بود که خودنمایی می‌کرد در این میان به‌نظر می‌رسد یکی از طرح‌های نسبتاً موفقی که در سال‌های گذشته در کشور مورد توجه قرار گرفته تا بلکه تا حدی اگرچه اندک مشکل اشتغال را در روستاها حل کند ایجاد و گسترش «اقامتگاه‌های بوم‌گردی» است.

زیرا چنانکه از عنوان این طرح برمی‌آید اقامتگاه‌های بوم‌گردی در دل طبیعت زیبای روستاها می‌تواند کانونی برای فرار از خستگی‌های زندگی ماشینی در زیر آسمان پرستاره و به دور از آلایندگی‌های زیست محیطی و آرامشی رویایی برای گردشگران باشد.

اقامتگاه بوم‌گردی به معنای محل اقامت مسافر است که منطبق بر فرهنگ و جغرافیای آن منطقه و متناسب با معماری سنتی احداث و افزون بر طبیعت بکر مکانی برای آشنایی گردشگران با جاذبه‌های مردم‌شناسی مانند آداب و رسوم، غذاهای سالم، طبیعی، محلی و صنایع دستی اهالی منطقه است.

از سوی دیگر بوم‌گردی با ایجاد فرصت پیشرفت و توسعه اقتصادی می‌تواند به‌عنوان جایگزینی برای سایر منابع درآمدی ساکنان مناطق روستایی باشد و از رو آوردن اهالی به راه‌های دیگر کسب درآمد، مانند فروش زمین‌های کشاورزی و بهره‌برداری بی‌رویه از منابع طبیعی، جلوگیری کند.

بنابراین پرداختن به این زیرساخت تحول‌زا در حوزه اشتغال و گردشگری طبیعی در استان چهار فصل همدان خالی از لطف نیست حال آن دراین‌بین شهرستان ملایر که آوازه روستاهایی همچون مانیزان، داویجان و غیره آن جهانی است می‌تواند در ایجاد چنین زیرساخت‌هایی حرف نخست را بزند.

بر این اساس با توجه به ظرفیت‌هایی همچون تنوع آب و هوایی، وجود جاذبه‌های طبیعی متنوع، مناظر بدیع و چشم‌نواز در کنار تولیدات صنایع دستی، غذاهای سنتی منحصربه‌فرد روستاهای شهرستان ملایر است که در صورت بهره‌‌وری می‌تواند شرایط را برای توسعه اقتصادی این مناطق فراهم کند برآن شدیم تا در گفت‌و‌گو با تعدادی از مدیران مجموعه‌ها بوم‌گردی به وضعیت اقامتگاه‌های بوم‌گردی بپردازیم که در ادامه می‌خوانید:

مدیر مجموعه بومگردی نگین سبز الوند واقع در روستای علی‌آباد دمق شهرستان ملایر که کار خود را از اوایل تیر سال 97 در حوزه بوم‌‌گردی آغاز کرده است گفت: متأسفانه از همان ابتدا بنا به مشکلاتی که در بین راه برای ما حادث شد فعالیت این مجموعه را متوقف کردیم.

مجید جعفری با تأکید براینکه طی این مدت ورودی مهمان به مجموعه را شاهد نبودیم خاطر نشان کرد: درواقع در بدو امر ‌به‌‌دنبال بهبود ارائه خدمات به سراغ مرمت بنا رفتیم اما آنچه مسلم است این که کسب و کارهای این‌چنینی هیچ پشتوانه‌ای نداشته و درعین حال به محض آغاز به کار مباحثی همچون موضوع تأمین اجتماعی و قبوض شرکت‌های خدمات‌رسانی همچون آب، برق و گاز خودنمایی می‌کنند.

وی افزود: با این تفاسیر علاوه بر مشکلات عنوان‌شده شیوع کرونا نیز تیر خلاصی بود که عطای این کار را به لقایش ببخشیم.

مدیر مجموعه بوم‌گردی نگین سبز الوند در پاسخ به این سؤال که طی این مدت آیا سازمان میراث فرهنگی به‌عنوان متولی، پیگیر مشکلات پیشروی و علت توقف کار نبود گفت: به هیچ وجه کسی پیگیر موضوع نشد و حمایتی صورت نگرفت و کار ما تنها در حد گرفتن مجوز فعالیت باقی ماند.

مدیر مجموعه بوم‌گردی داویجان واقع در روستایی به همین نام در شهرستان ملایر نیز با تأکید بر اینکه علی‌رغم شیوع کرونا در مواقع مجاز به پذیرش میهمان، درب این مجموعه به روی گردشگران باز بوده اما متأسفانه گردشگران در روستا حاضر نمی‌شوند که از این مجموعه استفاده کنند گفت: طی دو سال گذشته شاید تنها دو مورد پذیرش میهمان داشته‌ایم.

وحید کریمی با تأکید بر اینکه همه خدمات رفاهی در مجموعه برای میزبانی از میهمانان مهیا است اما با توجه تصمیمات یک شب ستاد کرونا و مدیران و درعین حال توجه مردم به لزوم رعایت پروتکل‌ها بهداشتی و به تبع آن کاهش سفر نمی‌توان امیدی به پذیرش میهمان داشت تصریح کرد: طی دو سال گذشته سرمایه چند میلیاردی در این مجموعه راکد و حتی مستهلک شده است.

وی در پاسخ به این سؤال که آیا حمایتی از سوی اداره کل میراث فرهنگی صورت پذیرفته است؟ گفت: خیر هیچ‌گونه کمکی حتی در قالب اعطای تسهیلات نیز انجام نشده البته مدیر اداره میراث فرهنگی شخصاً چندین‌بار با بنده تماس گرفته و پیگیر مشکلات شده و حتی برای گرفتن تسهیلات نیز تلاش کردند اما گویا از مدیریت استان و در سطح ملی با اعطای تسهیلات به این بخش به بهانه نداشتن بودجه موافقت نشد.

مع‌الوصف با توجه به آنچه گفته شد به‌راستی تن نحیف گردشگری همدان به‌ویژه بخش بوم‌گردی آن که به گفته بسیاری این روزها به کما رفته، تا کی قرار است ساکن ماندن اقتصاد گردشگری را شاهد باشد؟ آیا قرار نیست قدمی برداریم و برنامه‌ریزی‌های گردشگری را منعطف‌تر پیش ببریم؟ کی قرار است اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان کنار نشسته و نظارگر تخته شدن درب بوم‌گردی‌ها باشد؟ پس کی قرار است به رسالت خود در فضای حمایت جامه عمل بپوشاند؟

طاهره ترابی مهوش