راهاندازی بازارچه دائمی صنایعدستی در کردستان
سپهرغرب، گروه خبر: معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری کردستان گفت: ایجاد بازارچه دائمی صنایعدستی یکی از مهمترین نیازهای استان کردستان است که تا پایان امسال راهاندازی میشود.
هنر و آثار تولیدی دستان صنعتگران مرد و زن که کیمیای جان را با سخاوت بر کالبد بیجان نخ، بوم، مس و غیره میریزند، روحی از جنس زیبایی دارد.
هنر در طول تاریخ همواره بزرگترین هدیه ملت ایران به تاریخ جهان بوده، هنری که سرچشمه آن قلب هنرمندش و تاروپودش آمیخته با فرهنگ این ملت است.
صنایعدستی ایرانزمین راوی دیروز تا امروز و فرداهای کشورمان بوده، همان هنری است که از دستان هنرمند ایرانی زاده میشود، هنری که پیوند هنر و معنویت ضربههای پیدرپی چکش بر بدن بیروح آهن و نقشهای حکاکی شده بر روی آن همه و همه نقش روح است که چون از جان برمیآید، به جان مینشیند.
به مناسبت روز جهانی صنایعدستی برای آشنایی هرچه بیشتر با ظرفیتهای استان کردستان در حوزه صنایعدستی به سراغ معاون صنایعدستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری کردستان رفتیم، اسعد ساعدپناه در این گفتوگو در کنار اشاره به ظرفیتهای بالقوه استان در حوزه صنایعدستی، از مشکلات و چالشهای فرا روی صنعتگران نیز گفت:
در این حوزه 18 هزار و 300 صنعتگر تاکنون در سامانه صدور مجوز ثبتنام کردهاند، اما از دیدگاه حوزه صنایعدستی بیش از 90 هزار صنعتگر در این بخش بهصورت غیر رسمی فعالیت دارند و تنها سه هزار و 720 نفر از این جامعه آماری از مزایای بیمه اجتماعی بهرهمند هستند.
18300 صنعتکار کردستان مجوز فعالیت دارند
درحال حاضر چند نفر در حوزه صنایعدستی بهصورت رسمی و یا غیر رسمی در استان فعالیت میکنند؟
ابتدا باید بگویم در دنیای امروز بعد از نفت، صنایعدستی میتواند بزرگترین کمک برای اقتصاد هر کشوری باشد و این امر را تمام مردم بهعنوان یک واقعیت پذیرفتهاند، اما متأسفانه آنگونه که باید، در زمینه معرفی صنایعدستی استان اقدام نشده و نیاز به تلاش بیشتر در این حوزه داریم؛ در پاسخ به سؤال شما بر اساس آمار رسمی بیش از 18 هزار و 300 نفر فعال حوزه صنایعدستی در سامانه صدور مجوز ثبتنام کردهاند که سه هزار و 720 نفر از این جامعه آماری درحال حاضر از خدمات بیمههای اجتماعی بهرهمند هستند.
افراد دیگری هم در این زمینه فعالیت میکنند؟
قطعاً جمعیت فعالین حوزه صنایعدستی استان با توجه به اینکه کردستان یکی از استانهای توانمند در عرصه تولید صنایعدستی است، به این آمار محدود برنمیگردد؛ برآورد ما فعالیت بیش از 90 هزار نفر در این حوزه است که بهصورت رسمی در رشتههای مختلف صنایعدستی استان فعالیت میکنند.
بیمهشدگان حوزه صنایعدستی در استان نسبت به جمعیت کلی آن ناچیز است، آیا دلیل خاصی دارد؟
در بحث بیمه طی یک مقطع زمانی از سال 93 تا 96 بیمه صنعتگران حوزه صنایعدستی بنا به دلایلی قطع شد و در سال 97 بار دیگر این موضوع مورد توجه قرار گرفت و سازوکارهایی برای زیر پوشش قرار دادن فعالین این حوزه اندیشیده شد؛ بهازای اعتباری که از سطح کشور به هر استانی در این حوزه اختصاص داده میشود، تعدادی از این افراد زیر پوشش بیمههای اجتماعی قرار میگیرند.
علاوه بر آن صنعتگران حوزه صنایعدستی میتوانند از مزایای بیمه عشایر و روستاییان که در این راستا تفاهمنامههایی هم منعقد شده، در هشت رنج قیمتی بنا به تصمیم خود بهرهمند شوند؛ 70 درصد از حقبیمه در این قالب توسط دولت و مابقی توسط خود بیمهشده پرداخت میشود.
25 رشته صنایعدستی در کردستان فعال است
آمار دقیقی در مورد تعداد رشتههای صنایعدستی فعال در استان وجود دارد؟
بله، درحال حاضر 25 رشته صنایعدستی در این استان فعال بوده که 20 رشته از تعداد مذکور بومی و خاص خود استان است.
چه میزان از مواد اولیه تولید این محصول در خود استان تأمین میشود؟
80 درصد مواد اولیه تولید صنایعدستی کردستان در خود استان تأمین میشود که این مهم ظرفیت و فرصتی مناسب برای بها دادن و توسعه بیشتر این صنایع است.
در راستای حمایت از صنعتگران حوزه صنایعدستی چه اقداماتی انجام شده و یا در دستور کار دارید؟
پرداخت تسهیلات بهمنظور رونق این حوزه از برنامههایی است که در دو قالب تسهیلات مستقل و پشتیبانی به فعالین این عرصه پرداخت میشود؛ این تسهیلات با دو عنوان تجهیز کارگاه و تأمین مواد اولیه به متقاضیان پرداخت میگردد.
در حوزه پرداخت تسهیلات پشتیبانی یک نفر در رأس قرار گرفته و بهازای هر نفر اشتغالزایی در قالب مشاغل خانگی پنج تا 10 میلیون تومان تسهیلات به فردی که در رأس قرار دارد، داده میشود تا با استفاده از این ظرفیت بتواند مواد اولیه را تهیه و در اختیار نیروهایشان قرار دهد.
در قالب تسهیلات پایدار روستایی نیز افرادی که طرحی داشته باشند، میتوانند در سامانه کار ثبتنام و درصورت توجیهدار بودن طرح و میزان اشتغالزایی، به افراد متقاضی در چارچوب کارگاه تا سقف یک میلیارد ریال تسهیلات پرداخت میشود.
14 میلیارد تومان تسهیلات به فعالین صنایعدستی در کردستان پرداخت شد
میزان تسهیلات پرداختی چقدر بوده و آیا این تسهیلات به ایجاد اشتغال منجر شده است؟
بیش از 72 درصد از فعالیتهای صورتگرفته در این حوزه مربوط به بخش بانوان صنعتگر بوده، درمجموع بیش از یکمیلیارد و 200 میلیون تومان تسهیلات مشاغل خانگی به 350 طرح پرداخت شده است.
در قالب مشاغل پایدار روستایی نیز 13 میلیارد و 600 میلیون تومان تسهیلات در قالب 629 طرح به متقاضیان واجد شرایط پرداخت کردهایم.
کمبود فضای کار یکی از دغدغههای اصلی فعالین صنایعدستی بوده، آیا اقداماتی در این راستا انجام شده است؟
یکی از اقدامات مناسب که در این حوزه صورت گرفته، حمایت از فعالین توانمند این بخش بوده که در عین توانایی و تخصص در رشته خود، به لحاظ مالی مشکل دارند؛ در همین راستا ایجاد خانههای صنایعدستی در شهرستانهایی که ظرفیت دارند، در دستور کار قرار گرفت و مکانهای دولتی که در تملک خود سازمان میراث فرهنگی استان بود، با کمترین مبالغ اجارهبها در اختیار صنعتکاران قرار گرفت.
درحال حاضر خانه صنایعدستی در شهرهای سنندج، قروه و سقز راهاندازی شده است.
آموزشهای صنایعدستی بهصورت 100 درصد رایگان ارائه میشود
برای شناسایی افراد توانمند و توسعه آموزش به افراد مستعد چه برنامهای دارید؟
یکی از دیگر اولویتهای مهم معاونت صنایعدستی میراث فرهنگی کردستان توجه به توسعه آموزشها در رشتههای مختلف است که در این راستا بیش از دو هزار و 300 نفر شاغلین عرصه صنایعدستی زیر پوشش آموزش قرار گرفتهاند؛ دو هزار نفر از این تعداد نیز بهصورت کوتاهمدت آموزش دیده که البته تمام آموزشهای ارائهشده بهصورت کاملاً رایگان است.
بخش قابل توجهی از آموزشها در روستاها ارائه میشود تا جایی که 100 درصد آموزشهای ارائهشده در سروآباد و 70 درصد آموزشها در شهرستان سنندج، در روستاها بوده است.
برخی رشتهها درحال منسوخ شدن است، آیا برنامهای برای احیا و جلوگیری از فراموش شدن رشتههای صنایعدستی در استان انجام گرفته است؟
قطعاً آنچه ذکر فرمودید یکی از اصلیترین دغدغههای فعالین این عرصه و متولیان امر است، بر اساس تحقیقات انجام گرفته پنج رشته صنایعدستی خاص استان مانند سکهدوزی، نساجی و غیره درحال فراموش شدن بود؛ البته برخی از رشتهها در دنیای امروز دیگر کاربردی ندارند، اما تلاش برای احیای رشتههایی مانند نساجی و برخی دیگر از آنها انجام گرفته است؛ تا جایی که خوشبختانه سال گذشته توانستیم رشته نساجی سنتی استان «جولایی» را احیا کنیم و درحال حاضر نیز چند نفری در این حوزه فعالیت میکنند.
جغرافیای بینالمللی نازککاری بهنام کردستان ثبت شد
آیا ظرفیتهای هر شهرستان در حوزه صنایعدستی شناسایی شده و برنامهای در مورد برندسازی این رشتهها در دستور کار قرار گرفته است؟
همانطور که قبلاً اشاره کردم، کردستان واقعاً ظرفیت بالایی در بحث صنایعدستی دارد؛ برخی رشتهها مانند نازککاری، کلاشدوزی، فرش و گلیم و غیره خاص استان بوده و شهره جهانی دارند. خوشبختانه در سال گذشته توانستهایم جغرافیای بینالمللی نازککاری را بهنام استان کردستان ثبت کنیم و معرفی شهر مریوان بهعنوان شهر جهانی کلاش از دیگر حرکتهای مثبت و قابل توجه در این حوزه بوده است.
برنامه دیگر ما در این حوزه ایجاد دبیرخانه شهر جهانی کلاش است که مقدمات آن فراهم شده و درصدد اجرایی شدن کامل برنامههای تعریفشده هستیم.
مزایای معرفی مریوان بهعنوان شهر جهانی کلاش برای مردم این منطقه تا چه حدی است؟
یکی از مهمترین مزایای این مهم مرتبط شدن صنعتگران استان (بهویژه مریوانیان) به صنعتگران دنیا و تبدیل کلاش به یک برند جهانی است؛ این کار میتواند نقش مهمی در معرفی هرچه بیشتر این شهرستان مرزی به مردمان در سراسر دنیا داشته باشد.
ایجاد بازارچه دائمی صنایعدستی از مهمترین نیازهای کردستان است
نبود بازارچه دائمی صنایعدستی از مهمترین دغدغههای فعالان این عرصه بوده، مطالبهای که هنوز عملیاتی نشده است.
بله، متأسفانه نبود بازارچه دائمی بهعنوان یک نیاز ضروری همواره از سوی فعالین این عرصه مطالبه میشود؛ در این راستا اقداماتی انجام گرفته و رایزنیهایی نیز با شرکت شهرکهای صنعتی، شهرداری، راه و شهرسازی و غیره انجام شده که امیدواریم تا پایان امسال به نتایج مطلوب و کافی در این حوزه دست پیدا کنیم.
البته برای پُر کردن بخشی از خلأهای این حوزه برگزاری نمایشگاههای متعدد بهصورت فصلی، استانی، ملی، منطقهای و بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است.
در بهمنماه سال گذشته نیز با رایزنیهای صورتگرفته، راه به بازارهای عراق باز کردهایم که البته این مهم با تلاش بخش خصوصی انجام گرفته و تاکنون موفق به برگزاری 13 نمایشگاه منطقهای و پنج نمایشگاه خارج از کشور شدهایم.
همانطور که بیان کردید برگزاری این نمایشگاه میتواند بخشی از خلأهای حوزه صنایعدستی را جبران کند، اما مبالغی که بابت شرکت در این نمایشگاه گرفته میشود، به فعالین واقعی این عرصه فشار میآورد که در این راستا گلهمند هستند؛ آیا برنامه خاصی در این زمینه دارید؟
قطعاً برگزاری این نمایشگاه بهویژه شرکت در نمایشگاههای خارج از کشور به لحاظ ایابوذهاب و غیره هزینهبردار است و چون متولی اصلی برگزاری این نمایشگاهها معمولاً بخش خصوصی بوده، مقداری از این هزینهها را خود شرکتکنندگان باید پرداخت کنند، تمام سعی ما حمایت از صنعتگران برای شرکت در این نمایشگاههاست.
واقعیت این است که یک تولیدکننده موفق نمیتواند یک بازاریاب و فروشنده قدر نیز باشد، اما قطعاً این تولیدکننده بیش از هر کس ارزش کاری که انجام داده را میداند و با شرکت در این نمایشگاهها میتواند بهرهمندی بیشتری از دسترنج خود داشته باشد.
چه میزان از تولیدات صنایعدستی استان به خارج از کشور صادر میشود؟
صادرات صنایعدستی در استان ما معمولاً بهصورت چمدانی انجام میگیرد و به همین دلیل آمار دقیقی در مورد میزان صادرات انجامگرفته در دست نیست؛ این مهم حتی در گزارشهای گمرکات استان در قالب سایر قرار میگیرد.
گفتنی است؛ صنایعدستی کردستان علاوه بر سابقه تاریخی چندهزارساله از تنوع، جذابیت و زیبایی خاصی برخوردار است که میتواند بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم هنرمندان این منطقه مرزی، در توسعه و معرفی فرهنگ، هویت و تمدن ایرانی و نیز توسعه مبادلات فرهنگی با تقویت حضور گردشگران خارجی، نقش مهمی ایفا کند.
صنایعدستی هر استان و منطقهای بازگوکننده خصوصیات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی و نمادی از هویت ملی است و میتواند عامل مهمی در شناساندن فرهنگ و تمدن ملل مختلف باشد و البته در کنار تأثیر و جاذبه این صنایع در جذب جهانگردان، رشد و تولید اقتصادی نیز بهطور حتم میسر خواهد شد.