یتیمیِ سرابهای نهاوند زیر سایه «متولیانِ بسیار»
سپهرغرب، گروه - شهره کرمی :
وضعیت در سرابهای چهارگانه نهاوند به مرحله هشدار رسیده است؛ در «گاماسیاب»، تاریکی مطلق شبانه و جادهای که سیلاب زیرساختهای آن را بلعیده، امنیت و رفاه را به حداقل رسانده است. در «گیان»، هجوم بیرویه دکههای غیر مجاز و کمبود شدید چشمههای سرویس بهداشتی، توازن محیطی را برهم زده است. سراب «فارسبان» با چالش سرقت تجهیزات روشنایی و جادههای غیر استاندارد دستوپنجه نرم میکند و درنهایت، سراب «ملوسان» بهعنوان یک منطقه حفاظتشده، با گذشت پنج سال از سیل 98، همچنان از داشتن یک جاده ایمن و حتی یک چشمه سرویس بهداشتی، محروم است.
این خلأهای زیرساختی، فراتر از یک نقص فنی، نشاندهنده نوعی رهاشدگی در حوزه نگهداری و توسعه است. حال برای پیگیری علت این نابهسامانیها و پرسش درباره برنامههای عملیاتی جهت خروج از این بنبست، با مدیران و معاونین ادارات کل «منابع طبیعی و آبخیزداری» و «میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» استان همدان گفتوگو کردهایم؛ مشروح این مصاحبه را در ادامه میخوانید:
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در گفتوگویی تفصیلی به تبیین وظایف این اداره در قِبال سرابها و پارکهای جنگلی شهرستان نهاوند پرداخت و آخرین وضعیت توسعه فضای سبز در این منطقه را تشریح کرد.
اسفندیار خزائی با تفکیک وظایف دستگاههای اجرایی در حوزه سرابهای نهاوند، اظهار کرد: مدیریت مستقیم «آب و دبی خروجی» سرابها برعهده امور آب است و منابع طبیعی در حوزه خودِ سرابها وظیفه مدیریتی ندارد؛ مسئولیت اصلی ما در این مناطق، مدیریت پارکهای جنگلی است.
* مالکیت پارکهای جنگلی قابل واگذاری نیست
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به وضعیت پارکهای جنگلی «گیان»، «گاماسیاب» و «فارسبان»، گفت: این پارکها در حوزه اراضی ملی هستند و هرکدام طرح مدیریتی خاص خود را دارند؛ ذکر این نکته ضروری است که طبق قانون، سند مالکیت جنگلها و پارکهای جنگلی بههیچوجه قابل واگذاری به غیر نیست، اما مدیریت بهرهبرداری از آنها میتواند متفاوت باشد.
وی افزود: درحال حاضر مدیریت پارک جنگلی گیان با همکاری شهرداری این شهر انجام میشود؛ در گذشته مدیریت آن برعهده سازمان همیاریها بود. از آنجایی که این پارک در حریم شهر واقع شده، شهرداری از پرداخت بهره مالکانه معاف است و ما نیز نظارتهای حاکمیتی خود را بر نحوه اجرای طرحها داریم.
* اجرای طرحهای مصوب با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزی
خزائی درباره زیرساختهای این پارکها بیان کرد: تهیه طرح برای پارکهای جنگلی مستلزم اعتبارات زیادی است که در سنوات گذشته با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزی، تأمین شده است؛ درحال حاضر پارک جنگلی گیان دارای «کتابچه طرح مصوب کشوری» بوده که مفاد آن به شهرداری ابلاغ شده و درحال اجرا است.
وی با اشاره به اینکه این پارکهای جنگلی نیاز به اعتبار زیادی دارند و در مراحل اولیه سودده نیستند و باید زیرساختهای اولیه برای آنها فراهم شود، ادامه داد: تجهیزاتی نظیر سردر ورودی و مبلمان پارکی (صندلیها) در سالهای اخیر با اعتبارات دولتی (سازمان مدیریت) نصب شده است و تلاش میکنیم با همکاری فرمانداری نهاوند و سایر دستگاههای خدماترسان مثل میراث فرهنگی، کمبودهای موجود را برطرف کنیم.
* تفاوت مبنایی جنگلکاری با فضای سبز شهری
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در پاسخ به برخی انتقادات غیر کارشناسی درخصوص عدم آبیاری درختان جنگلی تصریح کرد: هدف ما در جنگلکاری، ایجاد وابستگی به آبیاری دستی مشابه پارکهای شهری نیست؛ استراتژی ما کاشت بذر یا نهالهایی است که به استقلال برسند و تنها در مراحل اولیه استقرار، آبیاری محدودی دریافت کنند. ما در پی «ذخیره آب» و احیای اکوسیستم هستیم و نه ایجاد فضای سبزی که نیازمند آبیاری مداوم باشد.
خزائی با اشاره به چالشهای مدیریت در سایر مناطق نهاوند، گفت: پارک جنگلی فارسبان بهدلیل برخی مسائل عرفی، کماکان بهصورت مستقیم توسط همکاران ما در اداره منابع طبیعی نهاوند اداره میشود؛ البته از طریق پیمانکار.
وی افزود: در منطقه گاماسیاب نیز بهدلیل استقرار تجهیزات کارگاهی متعلق به امور آب و احداث سد و وضعیت خاص منطقه، مدیریت متمرکز دشوار است؛ بااینحال تفرج در کنار فعالیتهای اجرایی، جریان دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان ابراز کرد: برنامهریزی دقیقی که بتوانیم این موضوع را آگهی کرده و احاله مدیریت کنیم، دشوار بوده، اما درحال پیگیری است.
وی همچنین از نشست اخیر خود با حضور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و نماینده مردم نهاوند در مجلس شورای اسلامی خبر داد و گفت: در این جلسه پیگیریهای خوبی برای ارتقای خدماترسانی در پارکهای جنگلی نهاوند انجام شد تا همشهریان و گردشگران بهرهمندی بهتری از این فضاها داشته باشند.
خزائی با تأکید بر اهمیت صیانت از عرصههای موجود، خاطرنشان کرد: همدان استانی «کمجنگل» محسوب میشود. کل عرصههای جنگلی ما شامل ذخیرهگاهها، اراضی جنگلی، جنگلکاریهای حاشیه جادهها و پارکهای جنگلی، درمجموع حدود 43 هزار هکتار بوده که صیانت از این سرمایه ملی، بهویژه در شهرستانی مثل نهاوند، اولویت اصلی ما است.
* سهم 80 درصدی نهاوند از عرصههای جنگلی استان همدان
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در ادامه با تبیین جایگاه راهبردی نهاوند در حوزه منابع طبیعی، اظهار کرد: از مجموع حدود 43 هزار هکتار عرصه جنگلی در سطح استان، بالغبر 36 هزار هکتار آن در شهرستان نهاوند واقع شده است.
خزائی با اشاره به ضرورت نگاه ویژه به این شهرستان، تصریح کرد: با توجه به این حجم از عرصههای جنگلی، نهاوند یکی از شهرستانهای استراتژیک ما محسوب میشود. نگهداری و توسعه پارکهای جنگلی در این منطقه تنها با طراحیهای اولیه میسر نیست، بلکه ایجاد و تقویت زیرساختهای لازم در این تفرجگاههای ملی، نیازمند تخصیص اعتبارات کلان و مستمر است.
* شفافسازی درباره دریافت عوارض در سراب گاماسیاب
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با تأکید بر حفظ هویت طبیعی پارکهای جنگلی، از استراتژی چهارگانه «نوسازی، بازسازی، سبکسازی و زیباسازی» در این عرصهها خبر داد.
خزائی در ادامه گفتوگو با تشریح محدودیتهای عمرانی در پارکهای جنگلی، اظهار کرد: نگاه ما به توسعه این فضاها کاملاً زیستمحیطی است و به دنبال ایجاد سازههای سنگین و ناهمگون با طبیعت نیستیم؛ بنابراین ساخت هتلهای چندطبقه در دل پارکهای جنگلی ممنوع است، چراکه با ماهیت جنگل سازگاری ندارد.
وی افزود: خدمات درنظر گرفتهشده در طرحهای مصوب، ماهیت خدماتی-تفرجی سبک دارند. برای مناطقی که طرح ندارند، درخواست اعتبار دادهایم و در مناطقی که طبق قانون الزامی به واگذاری به شهرداریها نیست، در آینده از طریق فراخوان و مزایای قانونی، از توان سرمایهگذاران بخش خصوصی برای ارتقای ارائه خدمات به هماستانیها و گردشگران داخلی و خارجی، استفاده خواهیم کرد.
* تکذیب دریافت وجه توسط اداره منابع طبیعی
خزائی در پاسخ به شائبههای مطرحشده درباره دریافت عوارض ورودی در سراب گاماسیاب توسط این اداره، بهصراحت اعلام کرد: اداره منابع طبیعی طبق قانون اجازه دریافت یک ریال وجه از مردم را ندارد و تا به امروز نیز چنین اقدامی انجام نداده است؛ تمامی هزینههای اداره این عرصهها از طریق اعتبارات سازمان مدیریت و برنامهریزی تأمین میشود.
وی درباره فعالیت تعاونیها توضیح داد: سال گذشته در مقطعی کوتاه، مدیریت منطقه به یک شرکت تعاونی متشکل از اهالی بومی واگذار شد؛ این تعاونی هیچ وابستگی تشکیلاتی یا سهمی به منابع طبیعی ندارد. تفاهمنامهای با آنها منعقد شد که بهدلیل عدم توانایی در تأمین زیرساختها و سرمایهگذاری بلندمدت، تجربه چندان موفقی نبود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان درخصوص مطالبات برخی از افراد که با این تعاونی همکاری داشتهاند، گفت: هرگونه طلب مالی یا حقوقی باید از طریق خودِ شرکت تعاونی پیگیری شود؛ ما طرف حساب این افراد نیستیم و پیمانکار یا تعاونی موظف به تسویه حساب است. اگر کسی مطالبهای دارد، میتواند از طریق مجاری قانونی علیه آن شرکت اقدام کند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: درخصوص ادعاهای مالکیت در برخی عرصهها نیز موضع ما شفاف و ملاک ما قانون و اسناد ملی است؛ هر شخصی که ادعایی درخصوص مالکیت این اراضی دارد، میتواند از طریق محاکم قضائی دادخواست بدهد. ما مجری قانون هستیم و پذیرش ادعاهای فاقد وجاهت قانونی را نداریم.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان با اشاره به اسناد بالادستی در طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، بر انتخاب گونههای مقاوم و سازگار با اقلیم خشک منطقه تأکید کرد.
خزائی در ادامه گفتوگو با تبیین رویکرد علمی این اداره در توسعه جنگلها، اظهار کرد: مبنای کار ما در جنگلکاری، تولید آب از طریق آبخیزداری است و نه مصرف آب. ما بههیچوجه نهالی که در آینده نیاز به آبیاری مداوم داشته باشد، نمیکاریم؛ هدف ما استقرار گونههایی است که پس از دوره کوتاهی، به استقلال برسند.
وی ضمن انتقاد از برخی فرافکنیها، افزود: برخی بهدلیل برآورده نشدن مطالبات غیر قانونی آنان، موضوع عدم آبیاری را مطرح میکنند، درحالی که طبق استانداردهای علمی، زراعت چوب یا ایجاد باغ با جنگلکاری متفاوت است؛ البته اگر شهرداریها تمایل به ایجاد فضای سبز با آبیاری داشته باشند، ما ازنظر علمی و فنی به آنها کمک میکنیم، اما استراتژی منابع طبیعی، حفظ پایداری اکوسیستم با کمترین نیاز آبی است.
خزائی جنگلهای گیان و فارسبان را از زندهترین و ارزشمندترین عرصههای زاگرس خواند و تصریح کرد: بخشی از عرصههای نهاوند بهعنوان «ذخیرهگاه جنگلی» شناسایی شدهاند که نماد ارزش ژنتیکی استان هستند؛ برای صیانت از این گونههای درحال انقراض، سیاست ما جداسازی «زونهای تفرج متمرکز» از بخشهای بکر جنگل است تا با هدایت گردشگران به مناطق مشخص، فشار انسانی بر هسته مرکزی و حساس جنگل، کاهش یابد.
* هشدار مدیرکل درباره «روزهای بحرانی» حریق در عرصههای ملی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان همدان در ادامه با اشاره به نزدیک شدن به فصل گرما، نسبت به وقوع آتشسوزی در عرصههای ملی هشدار داد و گفت: «آتش» بلای خانمانسوز جنگلها و مراتع است. از مردم عزیز تقاضا داریم هنگام حضور در طبیعت بهویژه در روزهای بحرانی پیش رو، بههیچوجه آتش روشن نکنند و حتی برای تهیه چای یا غذای گرم، از پیکنیک یا وسایل ایمن استفاده کنند.
وی در پایان سخنانش تأکید کرد: گاهی فاصله زمانی اطلاعرسانی تا رسیدن نیروهای امدادی باعث میشود حریق از کنترل خارج شود؛ بنابراین از شهروندان درخواست میکنیم به محض مشاهده هرگونه تخریب، تصرف، قطع درخت یا حریق، مراتب را از طریق شماره تماس شبانهروزی (1504) اطلاع دهند تا با همیاری هم، این امانت را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
* آغاز فرآیند ثبت جهانی سرابهای نهاوند در فهرست یونسکو
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان نیز از تهیه پرونده موقت ثبت جهانی سرابهای نهاوند و ارسال آن به وزارتخانه خبر داد و گفت: این پرونده در قالب یک مجموعه زنجیرهای از آثار طبیعی ایران، پیگیری میشود.
حمیدرضا حیدری با اشاره به ظرفیتهای منحصربهفرد طبیعی شهرستان نهاوند، اظهار کرد: در پی سفر سال گذشته وزیر میراث فرهنگی به نهاوند و پیشنهاد نماینده مردم شهرستان در مجلس، دستور ویژهای برای پیگیری ثبت جهانی سرابهای این منطقه صادر شد که بلافاصله در دستور کار معاونت میراث فرهنگی قرار گرفت.
*ثبت زنجیرهای؛ مشارکت همدان، کرمانشاه و لرستان
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان افزود: طبق تصمیمات گرفتهشده در وزارتخانه، مقرر شد با توجه به پیوستگی جغرافیایی و فراوانی سرابها در غرب کشور، این پرونده بهصورت زنجیرهای و با مشارکت استانهای همدان، کرمانشاه و لرستان تحت عنوان «سرابهای ایران»، تدوین شود.
وی تصریح کرد: در همین راستا چندین جلسه کارشناسی و مدیریتی در سطح استانها و به میزبانی نهاوند، همدان و کرمانشاه برگزار شده است. درحال حاضر اطلاعات پایه جمعآوری شده و پرونده موقت در اختیار وزارتخانه قرار گرفته تا با انتخاب مشاور تخصصی، مراحل نهایی ورود به فهرست موقت آثار جهانی یونسکو طی شود.
حیدری با تأکید بر اهمیت ثبت ملی آثار پیش از ارسال به یونسکو، خاطرنشان کرد: شهرستان نهاوند دارای هفت سراب شاخص است که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده یا در شرف ثبت هستند؛ از این میان، سرابهای مهمی همچون «گیان»، «گاماسیاب» و «فارسبان» پیش از این ثبت ملی شدهاند.
وی در پایان سخنانش گفت: درحال حاضر پنج سراب نهاوند دارای شماره ثبت ملی هستند و پرونده دو سراب دیگر نیز در دست بررسی و تکمیل است تا پس از نهایی شدن فرآیند ثبت ملی، تمامی این ظرفیتها در قالب پرونده ثبت جهانی قرار گیرند.
* تأمین زیرساخت سرابهای نهاوند توسط میراثفرهنگی
معاون سرمایهگذاری و تأمین منابع اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان نیز ضمن تشریح اقدامات انجامشده در حوزه زیرساختی سرابهای نهاوند، بر تفکیک وظایف «احداث زیرساخت» و «بهرهبرداری و نگهداری» تأکید کرد.
علیرضا قاسمی در واکنش به مشکلات مطرحشده درخصوص وضعیت سرابهای نهاوند، اظهار کرد: اداره کل میراث فرهنگی براساس وظایف ذاتی خود، تأمین زیرساخت در مناطق نمونه گردشگری و ظرفیتهای بالقوه استان را برعهده دارد؛ در سالهای اخیر نیز اعتبارات قابل توجهی برای احداث سرویسهای بهداشتی، سکوسازی، آلاچیق و محوطهسازی در سرابهای «فارسبان»، «گیان» و «گاماسیاب» هزینه شده است.
* تأمین زیرساخت با میراث، راه با اداره راه
قاسمی با اشاره به برخی گلایهها درباره وضعیت جاده دسترسی سراب گاماسیاب پس از سیلاب سال گذشته، تصریح کرد: هرچند ما بهعنوان متولی حوزه گردشگری در کنار سایر دستگاهها هستیم، اما حوزههای تخصصی نظیر احداث و مرمت جادهها در اختیار اداره راه و تأمین برق برعهده اداره برق است. میراث فرهنگی در حد اعتبارات تخصیصی، فضای داخلی مناطق نمونه گردشگری را برای حضور مسافران تجهیز میکند.
معاون سرمایهگذاری و تأمین منابع اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در پاسخ به انتقادات درباره وضعیت نامناسب نظافت و کمبود سرویسهای بهداشتی در سراب گیان گفت: نکته بسیار مهم، تفکیک بحث «ساخت» از «نگهداری» است. ما زیرساخت را ایجاد میکنیم، اما نظافت، خدماتدهی و مدیریت دکههای مستقر در منطقه، برعهده «بهرهبردار» است.
وی افزود: تا پیش از این سازمان همیاری شهرداریها متولی مدیریت سراب گیان بود که طبق آخرین اطلاعات، این مسئولیت درحال انتقال به شهرداری گیان است؛ ما در بازدیدهای دورهای خود، موارد نقص را تذکر میدهیم و اگر نیاز به افزایش ظرفیت (مانند افزایش چشمههای سرویس بهداشتی) باشد، با بهبود شرایط و حضور بیشتر گردشگران، نسبت به توسعه آنها اقدام خواهیم کرد.
* امنیت و نظم محیطی، در گرو مدیریت بهرهبردار
قاسمی درخصوص ناهماهنگی در استقرار دکهها و چالشهای امنیتی در سرابها خاطرنشان کرد: وقتی منطقهای جهت بهرهبرداری به ارگانی واگذار میشود، مسئولیت نظمبخشی به محیط و تأمین امنیت داخلی آن نیز با همان نهاد (شهرداری یا سازمان همیاری) است؛ بااینحال میراث فرهنگی بهعنوان نهاد ناظر، مطالبات مردم را به بهرهبرداران منعکس کرده و خواهان رفع نواقص است.
وی خاطرنشان کرد: اقدامات میراث فرهنگی در تجهیز سرابهای نهاوند بهویژه در گیان و فارسبان، کاملاً مشهود است و هرساله براساس اعتبارات ابلاغی، پروژههای جدیدی برای بهبود رفاه گردشگران در این مناطق تعریف و اجرا میشود.
معاون سرمایهگذاری و تأمین منابع اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان با اشاره به تلاشهای مستمر برای رفاه گردشگران، اظهار کرد: تأمین زیرساخت در مناطق نمونه گردشگری، وظیفه ذاتی و اولویتدار ما است؛ هرساله بخش قابل توجهی از اعتبارات صرف گسترش امکاناتی نظیر نورپردازی، احداث آلاچیق، سکوسازی و سرویسهای بهداشتی در سرابهای نهاوند میشود تا شرایط بهرهمندی مردم عزیز از این ظرفیتهای طبیعی، تسهیل شود.
* چالش صیانت از اموال عمومی در مناطق گردشگری
قاسمی در پاسخ به موضوع سرقت تجهیزات نورپردازی در سراب «فارسبان» گفت: متأسفانه با وجود هزینههای سنگین برای نورپردازی منطقه «شاهنشین» در سراب فارسبان، شاهد سرقت و تخریب برخی تجهیزات بودهایم؛ این موضوع یکی از چالشهای جدی ما در مناطق خارج از محدوده شهری است.
وی با تأکید بر اینکه تخریب تجهیزات مانع از ادامه خدماترسانی نخواهد شد، تصریح کرد: وظیفه ما ساخت و تجهیز است و با وجود این اتفاقات ناگوار، مجدداً برای تعمیر و احیای نورپردازی این منطقه اقدام خواهیم کرد تا گردشگران بتوانند از زیباییهای شبانه این سراب بهره ببرند؛ بااینحال، حفظ و نگهداری از این اموال عمومی نیازمند همکاری سایر دستگاهها و حساسیت خودِ بهرهبرداران است.
* تعامل برای رفع نواقص و ارتقای خدمات
معاون سرمایهگذاری و تأمین منابع اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان خاطرنشان کرد: ما آمادگی کامل داریم تا نواقصی که از سوی رسانهها و مردم منعکس میشود را بررسی کرده و در کمترین زمان ممکن به بهرهبرداران ابلاغ کنیم. تلاشمان این است که با همافزایی بین دستگاهی، بهترین شرایط را برای بازگشت پُرشور گردشگران به سرابهای ارزشمند نهاوند فراهم آوریم.
* سرابهای نهاوند؛ در انتظار یک «ناجی واحد»
این گزارش و و واکاوی آنچه در سرابهای چهارگانه نهاوند میگذرد، پردهبرداری از یک «سرگردانی مدیریتی» و فقدان اراده برای صیانت از سرمایههای ملی است. حقیقتِ تلخِ جاری در این تفرجگاهها نشان میدهد که این ثروتهای خدادادی، امروز در میان «هزارتوی مسئولیتها» گرفتار شدهاند.
سؤال بیپاسخی که در لایههای این گزارش بهوضوح خودنمایی میکند، این است: «بالاخره کلیدِ مدیریتِ سرابهای نهاوند در دست کیست؟» این «پاسکاریهای اداری» و نگاهِ چندگانه به مقوله گردشگری، باعث شده تا زیرساختهایی که با هزینههای گزاف بنا شدهاند، در سایه نبودِ نظارت و امنیت، تخریب شده یا به حال خود رها شوند. وقتی دهیاران از «تاریکی مطلق»، «جادههای مرگبار» و «نبود امکانات اولیه» سخن میگویند، درواقع از خلأ قدرتِ اجرایی در مناطقی خبر میدهند که باید مأمن خانوادهها و ویترین تمدنی منطقه باشند.
با کدام منطقِ مدیریتی میتوان از گردشگری جهانی سخن گفت، درحالی که هنوز برای گردشگر بومی جادهای ایمن، روشناییِ پایدار، امنیت و حداقلِ امکانات بهداشتی فراهم نیست؟ وقت آن است که مدیریت سرابهای نهاوند از وضعیت «چندپاره» خارج شده و تحت یک «مدیریت واحد و پاسخگو» تعریف شود.
نهاوند امروز به یک «فرماندهی میدانی» نیاز دارد تا مشخص شود مسئولیتِ صیانت از این نگینهای سبز دقیقاً برعهده کدام نهاد است که دیگر نهادها را برای حل مشکلات دعوت کرده و پیگیر امور باشد. پیش از آنکه به فکر میزبانی از جهانیان باشیم، باید از «تخریبِ داشتههایمان» جلوگیری کنیم؛ چراکه با جادههای نیمهکاره و سکوهای مخروبه، تنها چیزی که نصیب گردشگری نهاوند میشود، ناامیدی مسافران و نابودی همیشگی این میراث ماندگار خواهد بود.
ضربالمثلی هست که میگوید: «آشپز که دوتا شد، آش یا شور میشود یا بینمک»؛ اما در نهاوند، تعدد آشپزها به قیمت یتیم ماندنِ سرابها تمام شده است. این دقیقاً حکایتِ امروز تفرجگاههایی بوده که در میان فهرستِ بلندبالای متولیان اداری، از منابع طبیعی و میراث فرهنگی گرفته تا شهرداری و بخشداریها، سرگردان رها شدهاند و مشخص نیست کدام ارگان مسئول نهاییِ پیگیری امور آنها است.
