تهدید جنگلها، از آتش تا ملخ
اگرچه مدتی است که جنگلهای کشور طعمه حریق شده و خسارتهای زیادی دیدهاند، اما آنطور که در خبرها آمده، تنها مشکل جنگلها، حریق نیست و دخالت انسان، تعرضات و قطع درختان و… به این منابع ارزشمند طی سالها، باعث طغیان و ظهور برخی آفات شده است. آفاتی که اگر برای مقابله با آنها تدابیری اتخاذ نشود، میتوانند همانند آتش این منابع ارزشمند را نابود کنند.
آفتهای مختلف در دو سال گذشته خیلی بیسروصدا به جان جنگلها افتاده و آنها را از درون نابود میکند. حتی شاید بیشتر از آتشسوزیهایی که چندوقت اخیر سروصدای زیادی کرده، جان جنگلها را بهخطر انداخته است.
روز گذشته مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان جنگلها گفت: طی دو سال اخیر خسارات آفات در تمام عرصههای منابع طبیعی ازجمله جنگلهای طبیعی، بیابان، جنگلهای دستکاشت و مراتع افزایش پیدا کرده است.
*ملخها، خطرناکترین آفات
حمله ملخها به مزارع کشاورزی چندسالی است در کشور ما تکرار میشود. این آفت آنقدر خطرناک است که اگر کنترل نشود، امنیت غذایی کشور را تهدید میکند. سال گذشته یورش ملخها 38درصد جنگلها و بیشهزارها، 21درصد باغها و مزارع و 36درصد تولید محصولات زراعی و باغی و همچنین 21درصد مراتع درجه یک و دو کشور را در استانهای خوزستان، بوشهر، فارس، هرمزگان، سیستانوبلوچستان و جنوب استان کرمان تحتتأثیر قرار داد. برای از بین بردن ملخها در هر هکتار زمین، علاوهبر سمپاشی زمینی، گاهی لازم است از سمپاشی هوایی استفاده شود.
امیرمسعود جلالی هم مهمترین آفت را ملخها عنوان کرد و با اشاره به اینکه در همه نواحی رویشی کشور یکسری آفات کلیدی وجود دارد، اظهار کرد: این آفات کلیدی شناسایی شدهاند. برای مثال در برخی از جنگلهای دستکاشت مناطق بیابانی کشور با آفت شپشک سفیدتاغ، ملخ کوهاندار، آفت برگخوار و مکندهها مواجه هستیم. مهمترین آفاتی که سالانه خسارت زیادی به ما وارد میکند، ملخها هستند که بخشی از آنها بومی و بخشی دیگر مهاجرند.
بد نیست بدانید ملخ قدرت پرواز بسیار زیادی دارد و در یک شبانهروز میتواند تا 150 کیلومتر پرواز کند. ملخها در مسیر عبور خود با تغذیه از سبزینههای مختلف ازجمله جنگلها، باغهای میوه، علوفه، غلات، صیفی و مراتع را از بین میبرند و با توجه به قدرت تخریبی بالایی که دارند، باعث قحطی در منطقه نیز میشوند.
همچنین ملخ صحرایی میتواند 6 تا 20 ساعت بدون وقفه با سرعت وزش باد 12 تا 120 کیلومتر بر ساعت پرواز کند. این ملخها وزن دو تا سه گرم دارند و در حمله آخرشان به جنوب کشور دیده شده که بهجز سبزینهها، به تنه درختان نیز حملهور شدهاند.
*آفات بلای جان جنگلها
طغیان آفتها در جنگلهای کشور باعث شده است که درختان خشک شوند. هرچند نمیتوان از این بلا رهایی یافت، اما میتوان با پیشگیری جنگلها را در مقابل آن ایمن کرد.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان جنگلها با بیان اینکه برخی آفات قرنطینهای هستند و از کشورهای دیگر به کشور ما وارد میشوند، تصریح کرد: علاوهبر این برخی آفات عمومی هستند که به بخشهای مختلفی ازجمله حوزه کشاورزی، باغبانی و منابع طبیعی خسارتهایی را وارد میکنند. دستهای دیگر از آفات نیز اختصاصی هستند که در حوزههای مختلفی ازجمله کشاورزی و منابع طبیعی دیده میشوند و مدیریت آفات عمومی و قرنطینهای برعهده سازمان حفظ نباتات و مدیریت آفات اختصاصی در منابع طبیعی برعهده ماست.
وی با اشاره به اینکه آفات اختصاصی در جنگلهای دستکاشت مناطق بیابانی ازجمله ملخ کوهاندار، تاغ، موریانه، موشها و… هرساله خسارتی را وارد میکنند، گفت: دوران اوج ظهور و خسارت اینها مشخص بوده و باتوجه به آن برنامههایی را برای کاهش خسارات دنبال میکنیم.
بهگفته جلالی طی دو سال اخیر نوسانات اقلیمی سبب شده است که خسارات آفات در تمام عرصههای منابع طبیعی ازجمله جنگلهای طبیعی، بیابان، جنگلهای دستکاشت و مراتع افزایش پیدا کند.
وی ادامه داد: از آنجایی که محدودیتهایی برای استفاده از ترکیبات شیمیایی در عرصههای طبیعی وجود دارد، اولویت ما برای مقابله با آفات استفاده از سموم شیمیایی نیست. به همین دلیل کنترلهای مکانیکی و بیولوژیک در دستور کار است و در حال حاضر برای آنکه بتوانیم مدیریت بهتری در زمینه کنترل آفات در جنگلهای دست کاشت مناطق بیابانی کشور داشته باشیم دو رویکرد اصلی را با همکاری دفتر امور بیابان پیگیری میکنیم.
*خسارت آفتها را حداقل میرسانیم
چندوقتی است که در جنگلهای زاگرس بیماری جوانهخوار بلوط، قارچ ذغالی و سوسک چوبخوار وجود دارد. همچنین شاهد انواع آفات و بیماری در جنگلهای هیرکانی هستیم که آفتهای شاخص، شبپره و قارچ بلایت شمشاد است که 42 هزار هکتار و بیش از 80درصد شمشادزارها در منطقه هیرکانی، آلوده به این بیماری هستند.
مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان جنگلها تصریح کرد: براساس این دو رویکرد برنامههایی برای عرصههایی داریم که از قبل در آنها جنگلکاری صورت گرفته و عرصههایی که قرار است طی سالهای آینده در آن جنگلکاری صورت بگیرد. ازاینرو باید برای جنگلکاریهای جدید در عرصههای بیابانی کشور دقت و هماهنگیهای بیشتری در زمینه انتخاب نهال، محل، نوع و تاریخ کشت داشته باشیم. ازسوی دیگر یکسری اقدامات فنی در عرصههایی که از قبل جنگلکاری شدهاند، ازجمله عملیات پرورشی، جوانگرایی نهالها و مقاومسازی آنها انجام دهیم تا خسارتهای آفات به حداقل برسد.
جلالی در ادامه گفت: برای مقابله با آفات عمومی نیز هماهنگیهایی را با کمیته تخصصی گیاهپزشکی انجام دادهایم و قرار شد که پس از این برای نقلوانتقال نهالها و کاشت آنها، گواهی سلامت نهال را دریافت کنیم تا مطمئن شویم که سالمترین نهال را در عرصههای بیابانی کشت میکنیم.
وی در پایان ضمن اشاره به همکاری با مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع اظهار کرد: تاکید ما این است که اقدامات مقابلهای با آفات بهجای اینکه استانی صورت گیرد، منطقهای باشد، چراکه بعضی اوقات دیده میشود که یک آفت بهصورت مشترک به چند استان خسارت میزند و اگر مقابله با آن منطقهای نباشد، در دفع آفت بهطور کامل موفق نخواهیم بود.
پیش از این وحید جعفریان؛ مدیرکل دفتر امور بیابان سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری گفته بود: طغیان گسترده آفات در جنگلهای دستکاشت مناطق بیابانی کشور که بهسبب برخی عوامل اقلیمی و انسانی رخ داده، سابقه نداشته است و اگر این جنگلهای دستکاشت از بین برود، طوفانهای ماسهای میتواند روستاها و شهرهای بزرگ را در بر بگیرد.
منبع: خبرگزاری مهر