جلوههای پاییزی پایتخت ژئوتوریسم
سپهرغرب، گروه گردشگری: رد پای برفی پاییز روی قلهها، کوچهباغهای سحرانگیز، قلعه ساسانی و... گوشهای از جاذبههای پایتخت ژئوتوریسم و پارینهسنگی است که گردشگران را به استآنچهارفصل لرستان میخواند.
استان لرستان با قابلیتهای منحصربهفرد تاریخی، طبیعی و گردشگری، یکی از پرجاذبهترین استانهای کشور محسوب میشود که هرساله در ایام مختلف سال پذیرای گردشگران از سراسر کشور است.
لرستانیها در سرزمینی زندگی میکنند که از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب با جاذبههای رنگارنگی آذین بسته شده است. این استان را میتوان سرزمین کوههای سر به فلک کشیده، رودخانههای خروشان و آبشارهای سحرانگیز، دشتهای بهشتی، دریاچههای منحصربهفرد، تالابهای بکر و جنگلهای انبوه بلوط نامید، جایی که یک قطعه ناب از طبیعت بهشتآسای ایران اسلامی را در خود جای داده است.
وجود آثار تاریخی منحصربهفرد اعم از قلعهها، خانههای تاریخی و غارهای باستانی، جاذبههای گردشگری مذهبی ازجمله امامزادهها، جاذبههای طبیعی ازجمله آبشارهای زیبا، سرابهای جوشان، دریاچههای بکر، تالابهای زیبا و دشتهای سرسبز، از لرستان دیاری خواستنی و پرجاذبه برای گردشگران ساخته است.
فصل پاییز لرستان را زیباتر از همیشه مهیای پذیرایی از گردشگران کرده است؛ خیابانها و کوچههای شهر خرمآباد با وجود درختانی انبوه در دو سوی خیابان، خود به جاذبهای زیبا برای گردشگران تبدیل شده، پاییز در خرمآباد جایی که رودخانهای پرآب و خروشان از مرکز آن میگذرد، با خیابانهای خیسخورده از باران پاییزی و سراب دلنشین «شهوا»، بیش از همیشه چهره سحرانگیز خود را نمایان کرده است.
جلوه سحرانگیز پاییزی دریاچه کیو
بارشهای خوب پاییزی حیات دیگری به دریاچه کیو خرمآباد بخشید تا با جوشش دوباره چشمه فصلی کیو، طراوت و شادابی به این دریاچه زیبا برگردد.
دریاچه کیو یکی از منحصربهفردترین و زیباترین دریاچههای استان لرستان است که در شمال غربی شهرستان خرمآباد و کنار پارک کیو قرار دارد.
«کیو» در گویش لری مردمان خرمآباد به معنی کبودرنگ و آبی است و وجه تسمیه آن، آب زلال و عمیق این دریاچه است که به رنگ آبی و نیلی دیده میشود.
این دریاچه با نمای دیدنی و زیبای خود به شهر خرمآباد جلوه خاصی داده و در کنار جاذبههای تاریخی فراوان و چشمههای پرآب دره خرمآباد، این شهرستان را در ردیف یکی از شهرهای زیبای توریستی قرار داده است.
شهرهای مختلف لرستان هریک پاییزی دیدنی دارند؛ آنجا که باغات و طبیعت انبوه درختان بلوط به خزان نشستهاند و تابلوی هزاررنگ طبیعت را خلق کردهاند.
بهشتی هزاررنگ در قاب چشمان رهگذران
قسمت وسیعی از محدوده پیرامون شهر بروجرد بهویژه بخشهای شمالی و غربی در گذشته نهچندان دور توسط حصار سبز و متراکمی از باغهای میوه و درختان متنوع پوشیده شده بود که امروزه به دلیل گسترش بیرویه شهر و تغییرات غیر متعارف بسیاری از باغات، تخریب و یا به فضای مسکونی تبدیل شده و بهطور کلی ترکیب گذشته آن دستخوش ناملایمات فراوانی شده است.
این مجموعه باغات به دلیل وجود گذرها و راههای عبور بین باغی در میان مردم شهر با عنوان «کوچهباغی» خوانده میشود؛ در داخل بسیاری از این باغها که معمولاً متعلق به افراد متمول شهری بودند، کوشکها و عمارتهایی احداث میشد.
این عمارتهای درونباغی که در بروجرد آن را «تَکیهَ» (takia) میگویند، به لحاظ ساختار، نحوه و موقعیت احداث تفاوت فاحشی با باغهای معروف ایرانی نظیر باغ شاهزاده، باغ ارم، باغ خان، باغ عفیفآباد و... داشته و بهصورتی ارگانیک شکل گرفته است.
با این تفاسیر باغات و خانهباغات بروجرد نمونهای منحصربهفرد از باغات ایرانی بوده و این موضوع به جذابیتهای ظرفیت بهشتگونه آن بهمراتب افزوده است.
پاییز زیبا و خروش رودخانهها در سلسله
اما شهرستان سلسله یکی از نقاط سردسیری لرستان نیز پاییز منحصربهفرد خود را دارد.
«سلسله» با وجود رودخانههای پرآب که طی بارندگیهای پاییزه بیش از گذشته جان گرفتهاند و با جوشوخروش از میان باغات میوه این شهرستان میگذرند، بیشک یکی از شهرستانهای پرجاذبه ازنظر طبیعت بکر و زیبا محسوب میشود؛ شهرستان سلسله هرساله میزبان طبیعتگردانی است که از جایجای ایران به لرستان سفر میکنند.
اما رد پای برفی پاییز را روی قلههای مرتفع لرستان میتوان به نظاره نشست؛ بارشهای پاییز و بهتبع آن کاهش دما، «برف» را زودتر از همیشه به میهمانی طبیعت لرستان فراخوانده و لباس سفید بر تن قلههای بلند این استان ازجمله اشترانکوه و گرین کرده است و کوهنوردان بسیاری از سراسر ایران برای فتح این قلهها به لرستان سفر میکنند.
«پلدختر» شهر تالابهای لرستان
بارشهای خوب پاییزی در لرستان حیات دوبارهای به آبشارهای فصلی و تالابهای لرستان داده است و تالابهای این استان را مهیای پذیرایی از پرندگان مهاجر کرده است.
تالابهای لرستان با حدود دو هزار و 354 هکتار مکان، زیستگاه مناسبی برای زیست انواع پرندگان بومی و مهاجر و همینطور انواع آبزیها هستند. بیشترین و مهمترین تالابهای استان در شهرستان پلدختر واقع شده است.
این شهر دارای آب و هوایی نسبتاً گرم و خشک است؛ پلدختر از شمال به شهر خرمآباد و از جنوب به استان خوزستان محدود میشود، پلدختر را میتوان شهر تالابهای لرستان نامید.
این شهر دارای تالابهای فصلی و دائمی همچون گری بلمک، گری جمجمه، تکانه، لفانه، کبود و زردابه بوده که تالاب «گری بلمک» با 14 هکتار وسعت، بزرگترین آنهاست.
این تالابها محل زیست پرندگانی همچون چنگر، کشیم، حواصیل خاکستری، اردک اردهای و اردک سرسبز هستند؛ همچنین دارای گیاهانی همچون سرخس آبزی، پونه، یونجه، شبدر، جلبک سبز، شقایق و خارشتر بوده و شکار کردن در این تالابها به علت حضور پرندگان مهاجر و بومی، ممنوع است.
قلعه تاریخی فلکالافلاک، شاهکار معماری دنیا
لرستان در حال حاضر به لحاظ تاریخی عناوینی چون پایتخت پلهای تاریخی، پایتخت ژئوتوریسم، پایتخت پارینهسنگی و دیار خانههای تاریخی را با خود یدک میکشد و وجود غنیترین موزه مردمشناسی در این استان، هرساله علاقهمندان به فرهنگ غنی را فرامیخواند.
قلعه تاریخی فلکالافلاک، شاهکار معماری دنیا لقب دارد؛ این اثر تاریخی از بزرگترین سازههای آجری جهان و متعلق به دوره ساسانی بوده که به شماره 883 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نظاره بازار شلوغ و قدیمی شهر خرمآباد از فراز قلعه تاریخی ساسانی جذابیت ویژهای دارد و مسافران را به گردش در بازار فرامیخواند؛ در سالهای اخیر بازارچههای صنایعدستی و سوغات لرستان نیز در جوار قلعه فلکالافلاک برپا میشود که هنرمندان لرستانی آثار و دستسازههای خود را در آن عرضه میکنند.
خرمآباد بهعنوان پایتخت پارینهسنگی شهرت جهانی دارد، مطالعات باستانشناسی نشان میدهد که دره خرمآباد بهعنوان یکی از قدیمیترین درههای مسکونی از پارینهسنگی تا دوران اسلامی بوده که غارهای باستانی بهجا مانده از آن دوران، گواه بر این مدعاست.
مقبره باباطاهر
در مرکز شهر خرمآباد و در ضلع غربی قلعه فلکالافلاک کنار خانه قدیمی «آخوند ابو»، مقبره باباطاهر قرار دارد؛ در گویش لری به «باو طاهر» معروف بوده، اهالی شهر خرمآباد معتقدند این مقبره مربوط به باباطاهر شاعر و عارف نامدار و سراینده دوبیتیهای معروف لکی و لری است.
سبک بنای مقبره ساده و متشکل از گنبد خانهای با یک ورودی است، ساختمان اصلی آن بهصورت هشتضلعی بوده که چهار ضلع آن هریک به ابعاد دوونیم متر و اضلاع فرعی هریک یک و 70 سانتیمتر است؛ ارتفاع گنبد تا کف شش متر بوده و محل قبر در داخل سردابه است که بر روی آن و کف بقعه قبری در ابعاد 177 در 100 و به ارتفاع 52 سانتیمتر وجود دارد و این مقبره به شماره 1922 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پلِ پلدختر
این بنا که از آثار ارزنده معماری پیش از اسلام در لرستان محسوب میشود، در ورودی شهر پلدختر واقع شده است؛ این دومین پلی است که در لرستان بنام «کر و دت» یا پل دختر مشهور بوده، جهت پل شرقی غربی و طول آن 270 متر است. پایههای پهن و قطور آن که از سنگهای پاکتراش ساخته شدهاند، در داخل رودخانه هنوز پابرجاست، تنها یک طاق از پل موجود بوده که جاده خرمآباد- اندیمشک از زیر آن میگذرد؛ بلندای این طاق 18 متر از سطح آسفالت است و نزدیک به 30 متر از آب رودخانه ارتفاع دارد. عرض چشمه موجود 11.30 متر بوده و بیتردید این پل اهمیت ویژهای در ارتباط بین مناطق جنوب با غرب و مرکز و شمال داشته و علاوه بر اتصال لرستان و ایلام، راه اصلی شاپورخواست به جندیشاپور (شهر قدیمی خوزستان در دوره ساسانی) بهشمار میرفته، این بنا به شماره 1678 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد امام بروجرد
ازجمله آثار ارزنده معماری دوره اسلامی در لرستان مسجد امام (سلطانی سابق) است؛ این بنا یکی از ارزشمندترین و ممتازترین بناهای بروجرد بهشمار میرود، صحن این بنا به طول و عرض 47×61 مترمربع بوده و در وسط آن حوض بزرگی قرار دارد. مسجد دارای سه درگاه است، درگاه شمالی آن به طرف خیابان جعفری باز میشود و دارای طاق و مقرنسهای بسیار زیباست که با کاشی خشت هفترنگ به سبک دوره قاجاری تزئین شده و در میان آن نام فتحعلیشان قاجار نقش بسته است. ورودی غربی آن به خیابان صفا راه دارد و شبستان جنوبی زیر گنبد اصلی است؛ بلندای طاق آن 17 و نیم متر بوده و حاشیه آن با کاشیهای سیاه و قهوهای تزیین شده و محراب این شبستان گچبری شده است.
ایوان شمالی مسجد 17 متر بلندی دارد و حاشیه آن با کاشی معرق تزیین شده که در نوع خود از کاشیهای بینظیر قاجاریه محسوب میشود؛ مسجد امام یکی از حوزههای علمیه قدیمی بهشمار میآید که دارای ارسیهای مشبک و زیبایی است و در آن 16 حجره برای سکونت طلاب درنظر گرفته شده، این بنا مربوط به دوره قاجاریه (فتحعلیشاه قاجار) بوده و به شماره 394 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گرداب سنگی
در غرب شهر خرمآباد و در کنار میدان تختی، بنایی مدور متشکل از یک دیواره عظیم سنگی بهصورت مدور دورتادور چشمهای فصلی احداث شده، قطر این بنا 18 متر با محیط 256 مترمربع با پهنای سه متر بوده و بلندی آن تا کف چشمه 10 متر است؛ این بنا دارای دریچهای به ابعاد 90×160 برای هدایت آب آشامیدنی و توزیع آن در سطح شهر شاپورخواست، مشروب شدن اراضی و بهرهبرداری از آسیابهای آبی بوده، مواد و مصالح آن از سنگهای لاشه همراه ملات ساروج (آهک و گچ و...) است که در ساختمان پل شکسته و خرابههای شهر شاپورخواست مشاهده شده؛ این بنا به شماره 1274 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ادامه دارد...
