سپهرغرب، گروه گردشگری: تقریظ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر کتاب «ره‌نمای طریق» اثر آیت‌الله محمدعلی جاودان در تاریخ 97/9/1 منتشر شد. این کتاب حاوی پاسخ‌های مکتوب و عالمانه‌ آیت‌الله جاودان به پرسش‌های مردم و به‌ویژه جوانان در مسائل مبتلا به آنان است، در این یادداشت به قلم حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی ذوعلم اهمیت این اثر را بررسی کرده‌است.

انتشار تقریظ کوتاه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای در مورد کتاب «ره‌نمای طریق» اثر استاد محمدعلی جاودان، این پرسش را طرح می‌کند که ویژگی‌ها و امتیازات این اثر چیست که معظّم‌له با مطالعه «بخش عمده‌ای» از این کتاب، «مطالب سودمند بسیاری» در آن دیده‌اند که دانستن آن را برای جوانان «لازم یا راهگشا» دانسته‌اند؟

مطالعه این کتاب، نوآوری‌ها، جهت‌گیری‌ها‌ و نکات دقیقی را در این اثر نشان می‌دهد که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

1- این کتاب محصول بهره‌برداری‌های علمی، اخلاقی و تربیتی مؤلف محترم آن از محضر اساتید برجسته‌ای است که هرکدام استوانه‌ حکمت، تربیت و مربی ارزشمندی برای جامعه و به‌خصوص جوانان بوده‌اند. چهره‌ها و شخصیت‌هایی ازقبیل استاد آیت‌الله حاج آقا مجتبی‌ تهرانی، مرحوم آیت‌الله حق‌شناس، مرحوم علامه عسکری، مرحوم آیت‌الله مجتهدی و دیگر بزرگان که به یُمن برنامه‌های خوب صداوسیما، بسیاری از مردم ما و به‎خصوص جوانان با این چهره‌ها آشنا هستند. شهد شیرین و گوارای این معارف در خلال مطالب این کتاب احساس می‌شود که البته با یافته‌ها و تجربه‌های مؤلف ترکیب‌شده و در پاسخ به پرسش‌های مخاطبان به آنان منتقل می‌شود.

2- در این اثر، ساختارها و فصل‌بندی‌های رسمی و مرسوم کنار گذاشته و مشاوره‌ها و پرسش‌های واقعی مخاطبان، مطرح‎شده و پاسخ گرفته‎است. یکی از خلأ‌های کار تربیتی و اخلاقی در جامعه‌‌ ما توجه به مشکلات عینی و مسائل واقعی جوانان، مشاوره و کمک به حل آن‌ها است. این کتاب به خوبی و با صراحت به بخشی از پرسش‌ها و مشاوره‌هایی که جوانان متدین امروز درگیر آن‌ها بوده، پاسخ داده‎است.

3- تنوع مباحث و موضوعات این اثر که شامل پرسش‌های اخلاقی، اعتقادی، تاریخی، قرآنی تا مشاوره‌های مربوط به ازدواج، تحصیل و مطالعه و غیره می‌شود، ویژگی دیگری است که خواننده را جذب می‌‌کند و بدون احساس ملالت و خستگی، او را به دنبال خود می‌کشاند.

4- مطالب در عین اینکه روان و ساده بیان شده، اما از استحکام، استنادات روایی و قرآنی برخوردار است که در پاورقی‌ها به این مستندات اشاره شده، هرچند دلالت این مستندات در همه‌ موارد یکسان نیست، اما همین آیات و روایات، به‌ویژه برای مربیان، مبلغان و معلمان، بسیار سودمند و قابل‎استفاده است.

5- شیوه و رویکرد استاد جاودان در پاسخ به مشورت‌های ناظر به عرصه‌های زندگی جوانان ازقبیل ازدواج، رابطه‌های دوستی، مسائل معنوی، اشتغال و غیره رویکردی کاملاً دینی و برگرفته از معارف و منابع اسلامی و مصون از نگرش‌های متحجرانه، گذشته‌گرا و یا دیدگاه‌های غرب‌گرا و التقاطی است. از این جهت این اثر برای مشاوران می‌تواند یک الگوی آموزنده باشد.

6- یکی از ویژگی‌های این کتاب، معرفی برخی آثار و تألیفات در موضوعات مختلف است. آثار چهره‌های مختلف در طیف گسترده‌ای از محققان و مؤلفان از قبیل استاد شهید مطهری، شهید آیت‌الله بهشتی، استاد مصباح یزدی، تا استاد محمدرضا حکیمی، آیت‌الله ضیاء‌آبادی، مرحوم سید علی‌اکبر حسینی، مرحوم علی ابوالحسنی‎منذر و دیگران نشان‎دهنده‌ وسعت دید مؤلف محترم و برانگیختن مخاطبان به کتاب‌خوانی است. بدین ترتیب خواننده‌ این اثر با عناوین متنوعی از آثار نویسندگان و محققان مختلف و با یک سیر مطالعاتی مطمئن و سالم آشنا می‌شود.

7- رویکرد مقابله با خرافات و نگرش‌های انحرافی در عین پایبندی کامل به اصول، مبانی شریعت، معارف حقّه و برخی تعریض‌ها و نقدهای تلویحی یا صریح استاد نسبت به رفتارها و سنت‌های غلطی که موجب وهن اسلام و تشیّع بوده، از دیگر ویژگی‌های این کتاب است که در ترسیم خط مستقیم برای مخاطبان، الهام‌بخش و جهت‎دهنده خواهد بود.

8- نکته‌ای که علی‌رغم غفلت بسیاری از بزرگان، در این اثر مورد توجه و اهتمام استاد جاودان بوده، مسئله‌ تعلیم‎وتربیت و نقش آموزش‌و‎پرورش در تربیت فرزندان است. در خلال مطالب کتاب و ازجمله نکاتی که هر چند اجمالی در زندگی‌نامه ایشان درباره‌ اهمیت مدرسه و آموزش‎وپرورش آمده، نکاتی آموزنده است.

9- برخلاف بسیاری از کتاب‌هایی که در طراحی جلد، صفحه‌آرایی، ویرایش و غیره متأسفانه با بدسلیقگی تدوین و چاپ می‌شود، در فرایند تدوین این اثر همان‌گونه که از شناسنامه‌ آن برمی‌آید، جمعی از شاگردان جوان و خوش‎سلیقه‌ استاد، ایشان را یاری رسانده‌ و نقش مؤثری داشته‌اند. این خود شیوه‌ پسندیده‌ای است که در تألیف و انتشار این قبیل آثار می‌تواند به کار گرفته شود.

10- هرچند این اثر حقیقتاً در میان همه آثار خوب و مفید در عرصه اخلاق و تربیت و معارف اسلامی از امتیازاتی برخوردار است، اما «اثبات شئ» در این زمینه‌ها هرگز «نفی ما عداه» نمی‌کند و نوشته‌های مفیدی که در عرصه‌های معرفتی، اخلاقی و تربیتی از بیانات یا مجالس بزرگان و اساتید تألیف و نشر شده، هر کدام به‎نوبه‌‎خود قابل استفاده فراوان است. طبعاً تقریظ رهبر حکیم انقلاب بر این کتاب، تأییدی است بر این امتیازات، نه تعریض بر سایر آثار مفید و ارزشمند.

11- درعین‎حال نباید گمان کرد که وجود «مطالب سودمند بسیار» در این کتاب که در تقریظ رهبر فرزانه انقلاب ذکر شده، منافاتی با نقد یا تأمل در برخی مطالب آن دارد؛ همان‌گونه که تأیید هیچ اثری به‌معنای مطلق بودن آن نیست. در این اثر در برخی بخش‌ها، گاه گزاره‌هایی مطلق و کلّی مشاهده می‌شود که نمی‌توان به اطلاق و عموم آن ملتزم شد! شاید خود مؤلف محترم نیز چنین ادعایی نداشته باشند، همان‌گونه که در پاسخ برخی مشاوره‌ها، ایشان تصریح می‌کنند که: «این پیشنهاد است و شما خود فکر کنید و تصمیم بگیرید.» البته این موارد از ارزش کتاب نمی‌کاهد و حقیقتاً اثری است که مطالب سودمندش بسیار است و دانستن آن برای جوانان، مفید و راهگشا...

دوام توفیق مؤلف محترم را در تبیین و انتقال حکمت ناب محمدی به مخاطبان از خدای متعال خواستاریم.

پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR