ایلام؛ سرزمین تمدن و طبیعت
سپهرغرب، گروه خبر: استان ایلام با تمدن 9 هزار ساله و جاذبههای بیمانند طبیعی خود در فصل بهار، منتظر گردشگرانی است که میخواهند تلفیقی از طبیعت و تاریخ را نظاره کنند.
ایلام در غرب ایران اگرچه جزء کوچکترین استانهای کشور محسوب میشود اما دارای تنوع آبوهوایی و مناطق دیدنی بکر و اعجاببرانگیز است.
عروس زاگرس با 640 هزار هکتار جنگل انبوه و نیمهانبوه، دشتهای سرشار از گل، بلندیهای خنک مزین به لاله واژگون و کوههای زیبا و برافراشته، درههای شگفتانگیز، رودها و آبشارهای طربناک، غارهای بینظیر، کوههای سر به فلک کشیده، اقلیمهای متنوع آبوهوایی، همجواری دیدنی کوه و دشت و غیره در انتظار گردشگران نوروزی است.
در کنار طبیعتگردی بهعنوان شاخص گردشگری استان، میتوان تاریخ و تمدن را در کنار آثار تاریخی پل گاومیشان، طاق شیرین و فرهاد، آتشکده سیاهگل، کوشک قینفر و گنبد جهانگیر و دژماخو، اصالت هنر اسلامی را در شهرهای تاریخی سیمره و سیروان، قلعههای والی، فلاحتی، کنجانچم و میرغلام هاشمی و نیز تلاش و اندیشه را در آثار بهدستآمده از تپههای پیشازتاریخ علیکش، گلان، گوران، چغاسفید و چغاآهوان به نظاره نشست.

تنگه کافرین
یکی از مهمترین آثار گردشگری استان ایلام تنگه کافرین شهرستان بدره است که سال گذشته حتی گردشگران خارجی به این منطقه سفر کردند. این تنگه در شمال شهر بدره در جاده ایلام به درهشهر قرار دارد. رودخانهای در این تنگه جریان دارد که پس از عبور از آن در شمال تنگه به رودخانه سیمره میریزد. آثاری از معماری صخرهای دوران پیش از تاریخ در این تنگه به چشم میخورد که نشان از قدمت و اهمیت تنگه دارد.
جنگلهای وسیع بلوط و گونههای جانوری مانند سنجاب ایران از دیگر جاذبههای این تنگه محسوب میشود، طول تنگه در حدود دو کیلومتر و ارتفاع آن از سطح دریا 700 متر است.
در یک کیلومتری ورودی تنگه برکه آب زمزم قرار گرفتهاست. همچنین زیارتگاه جابر در این منطقه از دیگر نقاط گردشگری به حساب میآید.
تنگه کافرین امروزه به یک مکان توریستی تبدیل شده و از همه اقصی نقاط استان به این منطقه سفر میکنند، بسیاری از جوانان در این منطقه قایقهایی برای مسافران و گردشگران تهیه کردهاند که لذت تفریح در کافرین را دوچندان کردهاست.
«گاومیشان» بزرگترین پل تاریخی غرب کشور در شهرستان درهشهر
پل تاریخی و زیبای گاومیشان متعلق به دوران ساسانی بر روی رودخانه سیمره پس از تلاقی با رودخانه کشکان ساخته شده، بر اساس نظریات مختلف، وجه تسمیه نام این پل برگرفته از «گومیشه» یعنی محل پرورش گاو است.
پل تاریخی گاومیشان از پنج چشمه بزرگ تشکیل شده که در حال حاضر فقط یکی از این چشمهها سالم بوده و ارتباط چشمهها با مسیر حرکت آب و طغیان آن محرز است.
این پل، بسیار فنی و پیچیده ساخته شده بهطوریکه رقیبی جدی برای پلهای مهم بهشمار میرود.
پایهها و تکیهگاههای اصلی پل، مدور و قطور بوده و مصالح آن از سنگهای مکعبی بزرگ و تراشیده در ابعاد مساوی است که بهصورت «رگ چین» به روی هم چیده شده و پایه اصلی پل را به وجود آوردهاست.
آبشارها
آبشار «وه ریز» ازجمله مناطق زیبای ایلام است، سرچشمه این آبشار از ارتفاعات کبیرکوه در غرب ایلام است و در نزدیکی روستایی به نام چشمه کبود قرار دارد.
آبشار «گچان» از دیگر آبشارهای استان است، در این منطقه که کوههای زیبا و معظم مانشت و قلارنگ به همراه گچان گویی به هم رسیده منظره بسیار زیبایی را ایجاد کردهاند و به علت دسترسی خوب، منطقه مناسبی برای دوستداران طبیعت بهشمار میرود.
آبشار «آما» نیز جزء مناطق مهم گردشگری ایلام با ارتفاع حدود 20 متر است که در نزدیکی روستای آما و پشت سد ایلام واقع شدهاست.
دهلران با چشمههای جوشان
چشمههای آبگرم، چشمه قیر، غار خفاش و آبشارهای روستای خربزان از مهمترین جاذبههای طبیعی این شهرستان است.
چشمههای آبگرم دهلران با خواص درمانی فراوان در چهار کیلومتری شمال شهر دهلران قرار دارد، این منطقه در سال 92 به بخش خصوصی واگذارشده و در حال حاضر دارای امکانات خوبی برای پذیرایی از مسافران و گردشگران است.
تنها چشمه قیر کشور نیز در پنج کیلومتری شمال دهلران در دامنه ارتفاعات سیاهکوه بهصورت یک حوضچه طبیعی سیاهرنگ که بهشدت از آن قیر فوران میکند، قرار دارد و غار خفاش نیز در نزدیکی چشمههای آبگرم قرار دارد که زیستگاه نوعی خفاش کمیاب در کشور است بهطوریکه نزدیک به 25 تا 30 هزار خفاش در آن زندگی میکنند.
پشت قلعه آبدانان
در پنج کیلومتری جنوب شهرستان آبدانان و در میان روستای پشت قلعه، بر بلندی تپهای منفرد که رودخانه جاری آبدانان از پای آن میگذرد، آثار بنای قلعهای به چشم میخورد. مصالح بهکاررفته در قلعه قلوهسنگ،گچ و ساروج است.
قلعه مذکور دارای بخشهای متعددی ازجمله باروی قلعه، برجکهای دیدهبانی و نگهبانی، ورودی قلعه اماکن مسکونی و شاهنشین، تونل و پلکان متعلقه بودهاست.
با عنایت به شیوه معماری، ساختار، نحوه استفاده از مصالح، اجرای طاقها، مطالعه و بررسی سفالهای سطحی منطقه و مقایسه بادگیر اماکن تاریخی حفاریشده، این اثر فرهنگی- تاریخی مربوط به دوران ساسانیان است.
بنای قلعه روستا پشت قلعه تحت حفاظت اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان است که در سال 1380 به جهت اهمیت آن و انجام مطالعات باستانشناسی و حفاظت و مرمت آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیدهاست.
غذاهای بومی و محلی
در کنار آثار تاریخی و طبیعی در فصل بهار میتوان نظارهگر گیاهان خوراکی در استان ایلام که سفرههای مردم ایلام را رنگین کردهاست و خورشت ترهکوهی، کشکینه، ترخینه، برنج و گوشت معروف دهلران، نژی آوا، جوجگ آو، ماش آو، کشک دو، قله ماسوا، کپه، جِِگِروَز، گوجهپونه، مَکش، کوفته سیرابی، آبگوشت بامیه، پیچگ، بوله وله، قارچگ، پاقازه، سختی، بابایاری (عَدَساو)، شله امیری، پِرشگِه و ماسوا از غذاهای محلی این دیار بهشمار میروند.
همچنین قالی کردی (قالیچه درشتبافت)، سیاهچادر، چیغ (چیت) بافی، جاجیمبافی، گلیم ساده، نمدمالی، احرامی بافی، گیوهبافی، عبابافی، گلیم نقش برجسته، منبت چوب، سفالگری، طراحی روی سفال و قلمزنی روی مس نیز از صنایعدستی این استان هستند.
ایلام آماده استقبال از گردشگران
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان ایلام، اظهار کرد: استان ایلام یک هزار و 500 اثر تاریخی دارد که 770 اثر ثبتشده ملی و از این تعداد 733 اثر تاریخی، 6 اثر طبیعی، 24 اثر معنوی و هفت اثر مکان دفاع مقدس است.
عبدالمالک شنبهزاده گفت: بیش از 50 اثر طبیعی شاخص در استان ایلام وجود دارد که مستعد ثبت در آثار ملی است.
وی با اشاره به اینکه در نوروز 98 با بومگردیها گردشگری استان رنگوبوی دیگر میگیرد، تصریح کرد: 24 خانه بومگردی در مناطق استان ایلام برای نوروز 98 فعال شدهاست.
شنبهزاده افزود: یکی از مهمترین برنامههای میراث فرهنگی استان در نوروز جشنواره نوروزی است که این برنامه به همت ادارهکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری ایلام و شهرستانها برای شور و نشاط اجتماعی بین مردم برگزار میشود.
وی با بیان اینکه مثل سالهای گذشته طرح ملی نوروزگاه در ایام نوروز در قالب برنامههای مختلف اجرا میشود، عنوان کرد: در حاشیه نوروزگاه، نمایشگاه صنایعدستی نیز جهت معرفی سبک زندگی چادرنشینی و عشایری و پخت و عرضه انواع غذاها و شیرینیهای محلی برپا میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی استان ایلام با اشاره به اینکه امسال 161 واحد اقامتی و پذیرایی برای پذیرایی از مهمانان و گردشگران نوروزی پیشبینی شدهاست، خاطرنشان کرد: طبق پیشبینیهای انجامشده تا پایان تعطیلات نوروز 98 نظارتهای مستمر بر کیفیت، نرخ خدمات و صنوف مختلف ازجمله مراکز اقامتی، پذیرایی بینراهی و دفاتر خدمات مسافرتی انجام میشود.