کمتر از 40 سال پیش تولید چرم در شهر همدان از رونق بسیاری برخوردار بوده به گونه‌ای که چرم همدان و کالاهای چرمی ساخته شده از آن، شهرت جهانی. در حال حاضر بنا به سبقه این صنعت همچنان ما در شهر مناطقی را داریم که به این عنوان در بین مردم شناخته شده‌اند مثل منطقه چرم‌سازی حال آنکه از سال 1309 شمسی با ایجاد تغییراتی در نحوه سندسازی به بهانه کنترل بیماری‌ها و رعایت نکات بهداشتی، به‌تدریج از ادامه فعالیت کارگاه‌های دباغی در داخل شهر جلوگیری به عمل آمده و این کارگاه‌ها در خارج از شهر استقرار داده شدند.
نمی‌توان سخن از چرم همدان به میان آورد و یادی از «اردشیر یگانگی» معروف به «ارباب اردشیر یگانگی»، نکرد زیرا وی نخستین کارخانه ماشینی و مدرن چرم‌سازی را در محله منوچهری همدان تأسیس کرد و توانست یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های چرم کشور را در شهر دباغخانه‌ها مدیریت کند.
حال آنکه در پی وجود این بستر و تأمین بودن مواد اولیه در شهر همدان طی سال‌های گذشته همواره از این شهر به‌عنوان قطب تولید کفش چرم و زنانه یاد می‌شد اما طی سال‌های اخیر دیگر از آن رونق پیشین خبری نیست اما علیرغم این افول طی اخیر در این صنعت نیز شاهد بروز و ظهور تولید کفش‌ها بنا به تغییر ذائقه مشتریان به‌ویژه جوانان هستیم که همین امر خود منجر به ورود واحدهای تولیدی همچون کفش‌های کتانی شده است.
بنابراین با توجه به اهمیت موضوع برآن شدیم تا با احمد گازرانی؛ رئیس اتحادیه کیف و کفش و تولیدکنندگان این بخش گفت‌‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:
رئیس اتحادیه کیف و کفش استان همدان با بیان اینکه صنعت کیف و کفش و چرم همدان بنا به سبقه خود جزو صنایع تقریباً قدیمی این شهر است، گفت: با توجه به سابقه شهر همدان در صنعت چرم و دباغی و وجود استادکاران ماهر در این عرصه، امروز صنعت کیف و کفش همدان جزو صنایعی است که در عرصه اشتغال‌زایی و درآمدزایی جز اولین‌ها است.
احمد گازرانی با بیان اینکه در حال حاضر حدود هزار واحد تولیدی کیف و کفش و چرم در استان مشغول فعالیت هستند تشریح کرد: خوشبختانه در خصوص تولید و فروش محصول مانعی برای آن صنعت در استان وجود ندارد.
وی با اشاره به اینکه از 98 درصد کفش‌های زنانه تولیدشده استان، هشت درصد از چرم طبیعی و مابقی از چرم مصنوعی است، تأکید کرد: بیشتر خریداران کلی کیف و کفش برای خرید کفش زنانه به ویژه کفش چرم زنانه، استان همدان را انتخاب می‌کنند.
گازرانی از 26 برند چرم ثبت‌شده کیف و کفش این استان خبر داد و افزود: در حال حاضر، تولیدی و کارخانه کیف و کفش برای بیش از 6 هزار نفر اشتغال ایجاد کرده‌اند.
وی از صادرات محصولات استان به کشورهای دیگر خبر داد و گفت: اقلیم کردستان یکی از مشتریان همیشگی کالاهای چرمی استان بوده و علاوه بر آن کیف و کفش استان همدان به برخی از کشورهای دیگر ازجمله ارمنستان، بخشی به روسیه و افغانستان صادر می‌شود.
رئیس اتحادیه کیف و کفش همدان با اشاره به اینکه البته مشکل تأمین مواد اولیه در پی نوسانات قیمت این روزها بر سر مسیر تولید کیف و کفش همدان نیز سایه انداخته اظهار کرد: با این وجود بازهم تأکید می‌کنم در مسیر فروش محصول مشکلی نداریم.
در ادامه مدیر بزرگ‌ترین تولیدی انواع کفش‌های کتانی زنانه و دخترانه در غرب کشور با ویژند (برند) الوند گفت: این واحد تولیدی برای نخستین‌بار در همدان اقدام به تولید انواع کتانی با بهترین کیفیت با توجه به تنوع سلایق و فرهنگ‌های مشتریان کرد.
حسن ملکی با تأکید بر اینکه این مجموعه همه قشرها را در نظر گرفته و در بیش از 200 مدل انواع کفش‌های زنانه، مردانه، بچگانه، دمپایی و صندل تنوع ایجاد کرده گفت: با کارکنانی مجرب و دستگاه‌های به‌روز، انواع کفش‌های استاندارد در مدل‌ها، رنگ‌ها و سایز‌های مختلف تولید می‌کنیم.
وی با بیان اینکه این تولیدی با به‌گارگیری برترین طراحان کفش و به‌کارگیری مواد اولیه استاندارد جز پیشگامان کفش و با بیش از 20 سال سابقه کار جز برترین تولیدکنندگان این صنف است گفت: با توجه به کیفیت بالا، مدل‌های متنوع و به‌روز محصولات، ازجمله کارآفرینانی هستیم که محصولاتمان را به تمامی استان‌های کشور و حتی کشور‌های مختلف صادر می‌کنیم.
این تولیدکننده اظهار کرد: پیش از اینکه در همدان کارگاهی دایر کنم در تهران کارگاه تولید کفش داشتم و نیروهایم نیز همدانی بودند، اما به دلیل اینکه رفت و آمد نیروهایم با دشواری و خستگی همراه بود تصمیم گرفتم کارگاه خود را به همدان منتقل کنم و اکنون در اینجا مشغول به‌کار هستیم.
ملکی با اشاره به اینکه فعالیت ما در این عرصه شامل اشتغال‌زایی مستقیم (به‌کارگیری نیرو در واحد تولیدی) و به‌صورت غیر مستقیم (کار در منازل) انجام می‌شود، افزود: در خصوص تعداد کفش‌های تولیدی باید بگویم شرایط ما دو سال قبل بسیار بهتر بود به طوری که روزانه 30 جفت کفش تولید می‌کردیم اما در حال حاضر این عدد به هشت تا 10 کارتن رسیده است.
وی با اشاره به دلایل افت تولید گفت: گرانی مواد اولیه، عدم پرداخت تسهیلات برای سرمایه در گردش و چکی خرید کردن مشتریان ازجمله این موانع است.
این تولیدکننده کفش کتانی با اشاره به اینکه برای از دست ندادن نیروی کار از هیچ تلاشی فروگذار نکرده و به تولید اندک با سرمایه کم بسنده کردیم اما متأسفانه اعضای هیئت‌رئیسه اتحادیه نیز هیچ کمکی در خصوص رفع مشکلاتی پیش روی تولیدکنندگان انجام نمی‌دهند ابراز کرد: مسئله این است که حتی اعضای این صنف در پی عدم اطلاع‌رسانی درست و به‌موقع از امتیازها و فرصت‌ها از سوی اعضای مدیریت اتحادیه از این فرصت‌ها نیز بی‌بهره‌اند.
ملکی با اشاره به اینکه بخش اعظمی از مواد اولیه مورد نیاز این واحد تولیدی از تهران و خارج استان تأمین می‌شود ابراز کرد: متأسفانه قیمت مواد اولیه در همدان گران‌تر است و کاسبان همدانی هم با چک و ضمانت کار نمی‌کنند بنابراین بنا به نداشتن سرمایه بالا مجبور به تأمین مایحتاج از خارج استان هستیم.
وی در خصوص بازار فروش محصول گفت: خوشبختانه در این خصوص مشکلی نداریم و محصولات تولیدی ما از سایر استان‌ها و حتی خارج از کشور مشتری خود را دارند.
مع‌الوصف با توجه به آنچه گفته شد این روزها تولیدکنندگان کتانی و کفش مانند سایر تولیدکنندگان با مشکلات بسیار زیادی روبرو هستند و چنانکه گفتیم افزایش قیمت روزانه مواد اولیه، گران بودن تجهیزات مورد نیاز برای تولید و رکود در اقتصاد ایران از مشکلات اصلی تولیدکنندگان کفش است.
اقلامی نظیر زیره کتونی، فوم، چسب‌های مختلف و غیره تقریباً به‌صورت روزانه و یا ساعتی گران می‌شوند و علاوه بر بسیاری از فروشندگان مواد اولیه که اجناس خود را به‌‍صورت چک مدت‌دار به فروش می‌رساندند در حال حاضر تنها به‌صورت نقدی حاضر به فروش مواد اولیه هستند به طوری که طی دو سال گذشته بسیاری از تولیدکنندگان کفش‌های این‌چنینی اقدام به تعطیلی کارگاه و کارخانه خود کرده و به سراغ مشاغل دیگری رفتند.
با این حال وضعیت فعلی در بازار کتانی و کفش برخی مزایا نیز دارد که مهم‌تر این است که عدم ورود کتانی‌های خارجی به‌خصوص چینی به بازار راه را برای فروش کتانی‌های ایرانی بازتر از گذشته کرده و این خود مزیتی عالی است البته برای کسانی که هنوز توان تولید دارند.

طاهره ترابی مهوش