گردشگری مدیریتنشده، سمی مهلک برای محیط زیست
سپهرغرب، گروه خبر - طاهره ترابیمهوش: طرح گردشگری 240 هکتاری سد اکباتان نیازمند سند ارزیابی زیستمحیطی است تا به سمی مهلک برای محیط زیست بدل نشود.
گردشگری در برهه کنونی یکی از ابزارهای رشد و توسعه پایدار بوده و روزبهروز بر گستردگی و بالندگی آن در سرتاسر کشور افزوده میشود، بهطوریکه بیشتر استانها که به توسعه اقتصادی و اجتماعی خود میاندیشند، به صنعت گردشگری بهعنوان ضرورت مهم و اساسی مینگرند.
بدون شک فعالیتهای گردشگری در مناطق اکوتوریستی پیامدهای زیستمحیطی ملموسی را بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بهجا میگذارد که بررسی و تحلیل جامع و کامل این پیامدها میتواند به برنامهریزی جهت پایداری صنعت گردشگری و حفظ محیط زیست اقلیمی کمک کند.
نکته قابل تأمل این است که صنعت گردشگری گرچه به اشتغال و توسعه اقتصادی پایدار کمک میکند، اما تأثیرات زیستمحیطی و اجتماعی مخربی را بهخصوص در استانهای در حال توسعه برجا میگذارد که آلودگی منابع آب زیرزمینی، تولید ضایعات، تأثیرپذیری فرهنگ بومی و محلی، مسائل اخلاقی، تخریب محیطی و غیره تنها بخشی از مشکلات است.
بنابراین پیش از اجرای هر طرح گردشگری در محیطهای بکر زیستی، میبایست به الزامات زیستمحیطی توجه شود؛ چیزی که انتظار میرود از سوی مدیران شهری در همدان نیز مورد توجه قرار گیرد.
برای نمونه طی دو ماه اخیر طرحی در شورای اسلامی شهر همدان مورد بررسی قرار گرفت مبنی بر اینکه در اراضی 250 هکتاری بالادست سد اکباتان که پیش از این قرار بود فقط بهعنوان یک پارک جنگلی دارای کمپهای اقامتی، موزهها، فضاهای بازی و سرگرمی باشد، مجموعه تفریحی ساخته شود.
البته ارائه این طرح در صحن شورا با مخالفتهایی نیز مواجه شد بهطوریکه برخی اجرای آن را به نوعی تخریب محیط زیست و ایجاد تنش آبی بیشتر در شهر همدان قلمداد کردند، چراکه به زعم آنها باید به زوایای پیدا و پنهان این طرح پرداخت حال آنکه به گفته مخالفان، گویا موافقان طرح از ایجاد دو نمونه مشابه در شهر اصفهان در بالادست سد این شهر بهعنوان الگو یاد میکنند، درحالیکه ایجاد این دو پارک در حومه سد اصفهان سبب ایجاد مشکلات زیستمحیطی ازجمله خشک شدن تالاب گاوخونی و معضلات اجتماعی مانند درگیری کشاورزان برای حقابه شدهاست.
از طرفی به گفته کارشناسان، پارکی با مساحت250 هکتار برای حیات خود به 200 لیتر در ثانیه آب نیاز دارد که این مقدار 20 درصد آبی است که سد اکباتان تأمین میکند، حال آنکه این سد بهتنهایی پاسخگوی تأمین آب شهر همدان نیست. به همین منظور بخشی از آب همدان از منابع زیرزمینی با حفر چاه تأمین میشود و حتی قرار است در درازمدت از شهرهای دیگر به همدان آب منتقل شود.
از سوی دیگر حتی در صورت تأمین آب مورد نیاز، موضوع سیستم جمعآوری فاضلاب و پساب این منطقه نیز خود داستان دیگری دارد که باید از طرف متولیان مورد توجه قرار گیرد، چراکه طی ماههای اخیر شاهد احداث پارک 10 هکتاری یلفان در نزدیکی سد اکباتان بودیم که به گفته مطلعان سرویس بهداشتی ساخته شده در آن، فاقد سیستم فاضلاب است و این امر خود مشکلات زیستمحیطی بسیاری را در آینده ایجاد خواهد کرد.
خبرنگار سپهرغرب با توجه به اهمیت موضوع برای اطلاع از جزئیات بیشتر در خصوص این طرح گفتوگویی را با محسن جعفرینژاد بسطامی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان انجام داده که در ادامه میخوانید:
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با بیان اینکه رویکرد استان بر مبنای طرح آمایش سرزمینی بر توسعه گردشگری استوار است، گفت: بر این اساس مسئله گردشگری برای همه دستگاههای اجرائی و حتی محیط زیست به دلیل وجود ظرفیتهای بسیار از جایگاه ویژهای برخوردار است.
محسن جعفرینژاد بسطامی تصریح کرد: درواقع دستگاه محیط زیست استان از پروژههایی که در قالب رعایت مسائل زیستمحیطی اقدام کرده و طبق قوانین عمل کنند، حمایت میکند.
وی در خصوص طرح ایجاد پارک 250 هکتاری در بالادست سد اکباتان، اذعان کرد: ازآنجاییکه اجرای هر طرحی در سدها جزء وظایف شرکت آب منطقهای است، اخیراً مکاتبهای با ما دراینباره صورت پذیرفت مبنی بر اینکه قصد دارند در حوزه گردشگری اقداماتی در این منطقه انجام دهند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان ادامه داد: مباحث قانونی و فنی مرتبط با این طرح به شرکت آب منطقهای ابلاغ شدهاست.
جعفرینژاد بسطامی با تأکید بر اینکه امیدواریم از ظرفیت این سد با رعایت موازین زیستمحیطی بهترین بهرهمندی را داشته باشیم، عنوان کرد: این طرح ازآنجاییکه در حومه سد قرار دارد با توجه به وسعت بالای آن، نیازمند ارائه گزارشهای ارزیابی در بخشهای مختلف محیط زیستی است.
وی با بیان اینکه این گزارشها میبایست با در نظر گرفتن مسائل فنی آن باشد، ابراز کرد: موضوع پسماند، فاضلاب، فضای سبز و میزان اثرگذاری این مجموعه در منطقه و بهویژه بر سد و حوزه آن ازجمله مقولههایی است که باید در خصوص آنها ارزیابیهای فنی صورت پذیرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان همدان با اشاره به اینکه با ارائه ارزیابیها این موارد در جلسات کارشناسی مورد بررسی قرار خواهد گرفت، افزود: درواقع به دنبال آن هستیم که طرحی در استان اجرا شود که در آینده مشکلات زیستمحیطی برای منطقه و در عین حال، سد اکباتان نداشته باشد.
جعفرینژاد بسطامی با اشاره به مشکل پارک یلفان، تصریح کرد: تأکید ما بر رعایت موازین زیستمحیطی است، ایجاد شبکه فاضلاب در محدوه شهری معنا پیدا میکند، بنابراین برای فاضلاب چند چشمه سرویس بهداشتی موجود در این پارک به نظر میرسد بنا به میزان اثرگذاری منبع آلودگی باید راهکار درستی اندیشیده شود که شاید یکی از این راهکارها ایجاد چاه برای مدیریت فاضلاب باشد.
معالوصف؛ خطاب به متولیان حوزه گردشگری شهر همدان باید گفت که گردشگری مدیریت نشده، سمی مهلک برای محیط زیست محسوب میشود؛ سمی که گاهی پادزهری برای علاج آن وجود ندارد. اگرچه گردشگری میتواند ابزار مهمی برای رشد اقتصادی باشد، اما اگر بهدرستی برنامهریزی و مدیریت نشده باشد، میتواند اثرات مخربی بر تنوع زیستی و محیطهای بکر هر منطقه در پی داشته باشد و منجر به استفاده نامناسب از منابع طبیعی و آب اکوسیستم شود که این حساسیت در راستای اجرای طرح گردشگری در منطقه بالادست سد اکباتان بیشتر است، چراکه این منطقه منبع آب شرب شهر همدان محسوب میشود.
