سپهرغرب، گروه خبر: بهار فریبا سلانه‌سلانه از راه رسیده‌است و با رفتن فصل سرما دیگر بار به عشایر کوچرو مأوا‌گزیده، در مناطق گرمسیر، گاه رفتن و رحیل کوچ به نقاط سردسیر و ییلاقی را نوید می‌دهد.

عشایر امسال نیز همچون همیشه با‌ آغاز فصل بهار و گرم شدن مناطق گرمسیری عزم رفتن دارند و آهنگ سفر به ییلاق می‌نوازند. اما این بار برخلاف همه‌ساله کوچشان، با مشکل مواجه شده‌است.

ویروسی به اسم کرونا که طی هفته‌های گذشته سایه‌انداخته بر کوی‌و‌برزن دیارمان و زندگی روزمره‌مان را، تحت ‌الشعاع خود قرار‌داد و در این میان حتی جامعه پاک و بی‌آلایش عشایر نیز از گزند این ویروس، بی‌نصیب نمانده‌اند.

عشایر بر‌اساس تقویم سنتی خود همواره از 15‌ اسفند‌ماه تا 15 فروردین‌ماه از مناطق گرمسیر قشلاقی به سمت مناطق سردسیر ییلاقی کوچ‌می‌کنند و برای اینکه در زمان مناسب اقلیمی، به نقاط سردسیر برسند از شیوه کوچ سنتی و اُتراق در میان‌بندها استفاده‌می‌کنند.

ولی امسال با توجه به گسترش شیوع کرونا علاوه‌بر اینکه اجازه کوچ سنتی به عشایر داده نشده بلکه از آنها خواسته شده‌است، کوچ به میان‌بندها و ییلاق را به‌تعویق بیاندازند و تا پایان فروردین‌ماه در مناطق گرمسیری باشند یا تا زمانی که گیاهان خودرو سرسبز و تازه هستند و قابلیت مصرف برای احشام را دارد و گرمای هوا آزاردهنده نباشد در مناطق قشلاقی بمانند.

بر اساس تفاهم نامه بین سازمان‌های امور عشایر و جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور و همراهی سایر ارگان‌های مرتبط به عشایر اجازه داده شده‌است که به خاطر وجود ویروس کرونا در زمان کوچ بهاره خود، تغییراتی ایجاد ‌کنند.

در حالی که برخی از عشایر ساکن، در مناطق گرمسیری با توجه به شرایط اقلیمی منطقه کوچ خود به میان‌بندها را آغاز کرده‌اند و تعدادی از آنها در میان‌بندها مستقر‌ شده‌اند و برخی نیز هنوز اقدام به کوچ نکرده‌اند.

مسؤولان ایلام علاوه‌بر مدیریت کوچ عشایر بومی اهل استان با چالش جدی‌تری در خصوص کوچ عشایر غیربومی مهمان، اهل استان‌های همدان، کرمانشاه و لرستان مواجه هستند که همه‌ساله فصول زمستان را در نواحی گرمسیری استان ایلام می‌گذرانند.

امسال به‌طور جدی از این عشایر خواسته شده‌است که کوچ خود را به‌صورت ماشینی انجام‌دهند و مستقیم از مناطق قشلاقی ایلام، به سمت مناطق ییلاقی استان‌های خود بروند که با عدم تمکین و ممانعت عشایر مهمان مواجه شده‌اند و این عشایر همچنان شیوه کوچ سنتی و اُتراق در میان‌بندها را ترجیح‌می‌دهند تا در زمان مناسب آب و هوایی به مناطق سردسیر استان‌های خود برسند.

هرچند عشایر بومی عمدتاً از ایل‌راه‌ها عبور‌می‌کنند اما با این‌وجود عبور از حاشیه برخی روستاها یا شهرک‌های کوچک اجتناب‌ناپذیر است و عشایر خواه‌ناخواه از برخی نواحی روستایی عبور‌می‌کنند. عشایر مهمان بعضاً از مسیرهای اصلی و فرعی کوچ‌می‌کنند و در طول مسیر ایلام تا رسیدن به مناطق ییلاقی استان‌های خود از روستاها و شهرهای مختلف تردّد دارند و حتی برای تهیه مایحتاج خود به مغازه‌های طول مسیر مراجعه‌می‌کنند‌ و همین موضوع می‌تواند عامل انتقال ویروس کرونا به نواحی مختلف باشد.

با توجه به اطلاع رسانی‌های متعدد مبنی بر تعویق‌انداختن کوچ بهاره، جمع کثیری از عشایر مهمان و بومی کوچ خود را به اوایل اردیبهشت‌ماه مؤکول کرده‌اند اما بعضی از خانوارها به شیوه‌های سنتی و بعضاً ماشینی، به کوچ برای مناطق سردسیر مبادرت کرده‌اند.

       الزام عشایر نوار مرزی ایلام به کوچ

یکی از عشایر کوچ‌نشین مستقر در منطقه گرمسیری کولگ مهران در زمینه کوچ خانواده خود، به مناطق سردسیر اظهار‌داشت: امور عشایری و منابع طبیعی و آبخیزداری با‌توجه به شیوع بیماری کرونا برای کوچ خانوارهای عشایر ساکن در این منطقه، اجازه اُتراق تا اواخر فروردین‌ماه را به ما داده‌اند.

عیسی احمدبیگی افزود: باتوجه به اینکه چادرهای ما، در جوار مرز قرار‌دارد، باید در سریع‌ترین زمان ممکن به خارج از محدوده مرزی و به میان‌بندها کوچ‌کنیم. در حالیکه ما هنوز فرصت کوچ به میان‌بند و ییلاق را داریم.

وی اضافه‌کرد: هنوز مناطق ییلاقی سرد است و قابل سکونت و استقرار برای چادرهای عشایری نیست و همچنین ایل ‌راه‌ها، در طول مسیر برخی از روستاها قرار‌دارد و این روستاها در ایام تعطیلات نوروزی و روزهای پایانی هفته از مناطق شهری مهمان‌پذیر هستند و می‌توانند بیماری کرونا را به جامعه عشایری انتقال‌دهند. در حالیکه تصمیم خانواده‌های عشایر مستقر در مرز، اینست که با گرم‌شدن هوا با ماشین و بدون اتراق در میان‌بندها به ییلاق کوچ ‌کنیم.

      عشایر برای تردّد و تهیه مایحتاج خود، نیازمند مجوز هستند

یکی دیگر از اعضای خانواده‌های عشایری که به میان‌بند تخت‌خوان واقع در حد‌فاصل ایلام به مهران کوچ‌کرده‌اند، گفت: کمتر از یک‌هفته است در میان‌بند مستقر هستند و قصد استقرار در منطقه ییلاقی درّه ارغوان‌شهر ایلام را دارند که هم‌اکنون به‌علت سرمای هوا و کوهستانی بودن منطقه، قابل سکونت نیست.

شیخ‌علی نوروزی افزود: اما شنیده‌ایم که منطقه تفریحی ارغوان‌شهر برای جلوگیری از تفرّج گردشگران مسدود است و هیچ ماشینی حق تردّد به آن نواحی را ندارد و با توجه به اینکه ما، به‌محض مساعد‏شدن هوا به صورت ماشینی به آن منطقه نقل‌مکان می‌کنیم و در طول مدت حضور در آن منطقه ییلاقی برای تهیه برخی مایحتاج خود مکرر به شهر ایلام مراجعه‌می‌کنیم. انتظار داریم مسؤولان برگه تردد و مجوز عبور‌و‌مرور به ما بدهند تا برای کوچ و تردد بین ‌شهری با مشکل مواجه نشویم.

      پایان فروردین‌ماه فرصت حضور عشایر در قشلاق،کوچ عشایر مهمان، مشکل‌ساز شده‌است

مدیرکل امور عشایر استان ایلام در خصوص کوچ عشایر به مناطق سردسیر اظهار‌داشت: برابر دستور سازمان امور عشایر کشور، به همه عشایر اعم از بومی و مهمان ابلاغ شده‌است، تا پایان فروردین‌ماه در مناطق گرمسیری بمانند و با گرم‌شدن هوا از طریق کوچ ماشینی به میان‌بندها یا نقاط ییلاقی بروند.

علی سلیمی یادآور‌شد: عشایر بومی مشکل خاصی ندارند، زیرا از طریق ایل‌راه‌هایی که ارتباط چندانی با نقاط شهری و روستایی ندارند، کوچ‌می‌کنند و در میان‌بندها یا نقاط ییلاقی مستقر می‌شوند و کمترین تماس را با ساکنان روستاها و شهرها دارند. اما در مورد کوچ عشایر مهمان، شرایط فرق‌می‌کند.

وی توضیح‌داد: عشایر مهمان همه‌ساله از 15 اسفند‌ماه تا نیمه اول فروردین‌ماه، به‌صورت سنتی، برای کوچ به مناطق سردسیر استان‌های مبدأ خود، اقدام‌می‌کنند و هدف آنها اینست که نیمه دوم اردیبهشت‌ماه که هوا در نقاط سردسیر آن استان‌ها، مساعد و علف در زمین به اندازه کافی روییده‌است، به آن نقاط برسند و برای همین در طول مسیر در میان‌بندهای مختلف استان ایلام اتراق‌می‌کنند. این مورد به‌نوعی برای استان ایلام، مشکل‌ساز شده‌است.

      عبور عشایر مهمان از شهرها و روستاها مخاطره‌آمیز است

سلیمی افزود: این عشایر در مدت خروج از استان هم، از ایل‌راه‌ها و هم، از جاده‌های اصلی و فرعی عبور‌می‌کنند و از شهرها و روستاهای متعددی می‌گذرند که می‌تواند مخاطره‌آمیز باشد و همچنین در میان‌بندهای استان، امکان درگیری میان عشایر مهمان و بهره‌برداران بومی بر سر چرای احشام، وجود‌دارد. آنچنان که در گذشته اتفاق‌های ناگوار در این زمینه، رخ‌ داده‌است.

وی گفت: چندین جلسه با حضور معاون سیاسی امنیتی استاتدار ایلام و رؤسای امور عشایر استان‌های مهمان، در خصوص شیوه کوچ عشایر مهمان، تشکیل شده‌است. هرچند همگان بر کوچ ماشینی و افزایش زمان اتراق این عشایر، در مناطق گرمسیری استان ایلام، یا کوچ ماشینی مستقیم به نقاط سردسیری استان‌های مبدأ، اتفاق نظر داشته‌اند، اما عشایر مهمان بر اساس تقویم کوچ خود، شیوه‌های کوچ سنتی و زمان مدنظر خود برای رسیدن به مناطق سردسیر استان‌های مبدأ را انجام‌می‌دهند و این موضوع برای شهرستان‌ها در طول مسیر آنها در استان ایلام ناخوشایند است.

وی تأکید‌کرد: آموزش‌های لازم به عشایر، برای پیشگیری از ابتلای آنها به بیماری کرونا، صورت‌گرفته و در این مدت هیچ‌گونه موردی از ابتلای عشایر بومی استان به این ویروس، گزارش نشده‌است و در بین عشایر مهمان نیز تنها یک نفر مبتلا شده‌بود که اقدامات ویژه درمانی برای این فرد و خانواده‌اش انجام‌ شد.

      صدور 500 هزار کارت چرا برای عشایر

معاون فنی منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام گفت: همه عشایر حاضر در مناطق گرمسیری، تا بیستم فروردین ‌ماه و در صورت لزوم تا پایان ماه جاری، می‌توانند در این مناطق باشند و باتوجه به تفاهم‌نامه‌های بین سازمان امور عشایر و جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، به علت شیوع کرونا، تأخیر در کوچ عشایر از قشلاق‌ها، بلامانع است.

حجت‌اله فتحی افزود: منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام 500 هزار کارت چرای احشام در مراتع طبیعی را برای عشایر صادر کرده است که تعدادی از این کارت‌های چرا متعلق به عشایر مهمان است و طبق این کارت‌های چرا برای هر بهره‌بردار منطقه و میزان استفاده از علفزارها و مراتع مشخص شده‌است.

به‌علت شیوع بیماری کرونا، طی تفاهم‌نامه‌های منعقد‌شده بین سازمان‌های امور عشایر و جنگل‌ها مراتع و آبخیزداری کشور، عشایر مجاز هستند، تا پایان فروردین‌ماه در مناطق گرمسیری بمانند و سپس به شیوه ماشینی و مستقیم به مناطق ییلاقی یا میان‌بندها، کوچ‌کنند و هیچ‌گونه کوچ سنتی و عبور از مناطق مختلف را نداشته باشند.

71 درصد جمعیت دام استان ایلام، در اختیار عشایر است و این قشر، سالانه هفت‌هزار و 900 تن گوشت قرمز، 25 هزار تن شیر، 465 تن روغن حیوانی و 170 میلیارد‌ریال صنایع دستی، به ارزش میانگین چ

      استان ایلام دارای 9 هزار خانوار با جمعیت 60 هزار نفر و یک‌میلیون 400 رأس دام سبک و سنگین است.

همه ساله از آذرماه تا اواخر اسفندماه یا اوایل فروردین‌ماه بیش از 2 هزار و 500 نفر از عشایر استان‌های کرمانشاه، لرستان و همدان، با 600 تا 900 هزار رأس دام سبک و سنگین، به مناطق گرمسیری استان ایلام کوچ‌می‌کنند.

تمام خدمات بهداشتی، درمانی، آموزشی، اطلاع‌رسانی و مایه‌کوبی این عشایر، از سوی استان‌های مبدأ صورت می‌گیرد و در صورت اضطرار یا موارد خاص، استان ایلام به این عشایر خدمات‌رسانی می‌کند.

بیماری کرونا از طریق تماس با بیمار و ذرّات تنفسی او، به دیگران منتقل‌می‌شود و علایم آن سرفه خشک، گلودرد، تنگی نفس، تب، سردرد، خستگی و درد بدن است.