روند دپوی کالاهای اساسی در گمرک و بنادر از ابتدای ابتدای سال جاری با افزایش همراه بوده است؛ به‌طوری‌که مروری بر وضعیت این اقلام نشان می‌دهد که در اواخر فروردین‌ماه حدود 5.2 میلیون تن، اواخر اردیبهشت‌ماه 5.8 میلیون، اواسط خردادماه 5.6 میلیون، اواخر تیرماه 6.4 میلیون تن و در اوایل شهریورماه سال جاری حدود 6.1 میلیون تن کالای اساسی به عنوان موجودی و آنچه که در شناورها وجود داشته است، گزارش شده بود.

*افزایش موجودی کالا به 7.2 میلیون تن

اما بررسی آخرین وضعیت دپوی کالاهای اساسی در گمرک و بنادر نشان از افزایش حجم آن به 7.2 میلیون تن دارد، این در حالی است که طبق گزارشی که ارونقی-معاون فنی گمرک ایران- علام کرده تا هشتم آبان‌ماه سال جاری جمع کالاهای اساسی شامل موجودی، پای اسکله و منتظر در لنگرگاه به حدود هفت میلیون و 20 هزار تن رسیده که از این رقم سه میلیون و 796 هزار تن در بنادر موجود و مابقی که به حدود 3.2 میلیون تن می‌رسد در شناورهای در حال تخلیه و یا منتظر در لنگرگاه قرار دارد.

*3.8 میلیون تن در بنادر

براساس این گزارش از موجودی حدود 3.8 میلیون تنی کالاهای موجود در گمرک و بنادر بیش از 333.7 هزار تن گندم، 1.1 میلیون تن ذرت، 558.4 هزار تن جو، 788.8 هزار تن سویا، 5.6 هزار تن برنج، 193.5 هزار تن شکر، 529.6 هزار تن روغن خام و 254.3 هزار تن دانه‌های روغنی است.

*موجودی شناورها زیاد شد

اما در کنار اقلام موجود در بنادر 20 فروند کشتی کنار اسکله در حال تخلیه، حاوی 483.9 هزار تن کالای اساسی شامل ذرت، جو، شکر و گندم است.

همچنین 38 فروند شناور حاوی 2.7 میلیون تن کالای اساسی شامل روغن، سویا، جو، گندم و ذرت در شناورها و در لنگرگاه قرار دارند که بار آنها تخلیه نشده است.

*معطلی در شناورها عمدتا به دلیل عدم تامین ارز است

آمار مربوط به کالاهای موجود در شناورهای منتظر در لنگرگاه نسبت به دوره‌های قبل در حالی قابل توجه است؛ در رابطه با چرایی این موضوع معاون فنی گمرک می‌گوید در کنار افزایش ورود اقلام اساسی باید به این توجه داشت که ممکن است دلیل عدم تخلیه این کالاها به واردات اقلامی برگردد که واردکننده کالا را آورده اما هنوز تامین ارز نشده و پولی بابت آن به مالک اولیه پرداخت نشده، در نتیجه اسناد خرید وجود نداشته و کالا تخلیه نشده است.

*ترخیص روان‌تر از پارسال است

ارونقی این را هم یادآور شد که گزارش‌های گمرک نشان می‌دهد حجم ترخیص کالا از ابتدای سال جاری تا کنون در مقایسه با دوره مشابه سال قبل از نظر وزنی و ارزشی افزایش داشته و حتی در سال جاری ترخیص روان‌تر شده است ولی به هرصورت همچنان برخی مشکلات در رابطه با ورود کالا و ترخیص وجود دارد که موجب افزایش دپو یا ماندگاری کالا روی کشتی‌ها می‌شود که می‌توان در اهم آن به تامین ارز اشاره کرد.

در مجموع در یکی دو سال گذشته راهکارها و تسهیلاتی جهت ترخیص سریع‌تر کالاهای اساسی در دستور کار قرار گرفت، از جمله آن ترخیص 90 درصدی بود؛ به نحوی که صاحب کالای اساسی تا 90 درصد آن را بدون صدور کد رهگیری ترخیص و تا سه ماه بعد بانک مرکزی تامین ارز را انجام و کد رهگیری صادر کند، اما به هرصورت در همین رابطه نیز برخی واردکنندگان نسبت به ترخیص به دلیل بی‌اعتمادی به تامین ارز در موعد مقرر اقدام نکردند.