خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه همچنان در کُما
سال 1395 بود که طرح راهاندازی خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه تحت نظر سازمان یونیدو(سازمان توسعه صنعتی ملل متحد) و با همکاری ادارات کل میراث فرهنگی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی مطرح شد.
سازمان یونیدو تاکید داشت که خانههای خلاق صنایع دستی باید در فضاهای سنتی یا بناهایی تاریخی راه اندازی شوند و برای همین نمایندگان این سازمان در ایران چند بنای قدیمی را در کرمانشاه مورد بازدید قرار دادند و در نهایت حمام حاج شهبازخان را از بین آنها انتخاب کردند.
از آنجایی که این حمام تاریخی دچار فرسودگی شده بود و مشکلاتی ساختاری داشت؛ اقدامات مرمتی با صرف حدود یک میلیارد تومان اعتبار روی آن انجام و سرانجام پس از دوسال اولین گامهای جدی برای تبدیل این مکان به خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه به عنوان اولین مرکز در کشور آغاز و قرار شد نهایتا ظرف یکسال افتتاح و به بهره برداری برسد.
یکسال گذشت، اوایل سال 1398 بود که مسئولین وقت میراث فرهنگی وعده دادند که دهه فجر افتتاح میشود، اما در دهه فجر هم خبری نشد.
خرداد سال 1399 از راه رسید و پس از چندسال وعده تکراری، سرانجام در یک سکوت خبری و بی سر و صدا، خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه با حضور ویدئو کنفرانسی علی اصغر مونسان و حضور مسئولین استانی افتتاح شد.
اواخر تابستان مدیرکل وقت میراث فرهنگی کرمانشاه طی گفت و گویی، خبر داد که تاکنون فقط فاز اول این مرکز راهاندازی شده و در ادامه هم گفت که این فاز شامل نصب تجهیزات و سخت افزاری مرکز است و فاز دوم که نرم افزاری و مربوط به استقرار هنرمندان صنایع دستی در آن است، مهرماه به بهره برداری خواهد رسید.
مهرماه هم آمد و رفت و خبری از خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه نشد، تا اینکه در نهایت اواخر همین سال مدیرکل وقت میراث فرهنگی در پاسخ به پیگیریهای ایسنا درخصوص عدم تحقق وعده اش، اعلام کرد که در این حمام مشکلات ساختاری زیادی همچون نداشتن سیستم سرمایشی و گرمایشی مناسب، شبکه آب و فاضلاب و...وجود دارد که بهره برداری از آن را به تاخیر انداخته است.
هرچند مسئولان میراث فرهنگی هر بار یک وعده را برای بهرهبرداری این مرکز میدادند و هر بار یک مانع را پیشروی پروژه اعلام میکردند، اما بنظر میرسید که در پشت پرده خبرهای دیگری باشد و همه واقعیتها گفته نمی شود.
طی چند سال اخیر چند مرکز خلاق صنایع دستی در نقاط مختلف کشور راه اندازی شد و مرکزی که قرار بود در کرمانشاه به عنوان اولین خانه خلاق صنایع دستی ایران شناخته شود، همچنان در کمایی عجیب به سر میبرد.
از سال گذشته هم پیگیریهای زیادی از سوی این رسانه برای بررسی وضعیت خانه خلاق صنایع دستی صورت گرفت، اما هربار مسئولین میراث فرهنگی استان با دادن جوابهایی سربالا از پاسخ دادن طفره میرفتند تا اینکه برای دیدن واقعیتها راهی بازار سنتی کرمانشاه شدیم.
از میان زرق و برق پارچههای هزار رنگ، گلونیها، بالاپوشهایی با گلدوزی سکه و لباسهای محلی و اصیل بازار 200 ساله کرمانشاه عبور میکنم تا در جایی نزدیک به انتهای بازار به درهای بسته حمام حاج شهبازخان میرسم.
راهی آنجا میشوم، در کوچه ای باریک و بی انتها، مغازه ای سوپرمارکتی است که چند پیر دنیا دیده در آن نشسته اند، از آنها هم درباره حمام حاج شهباز خان میپرسم که یکی از آنها میگوید که کلید درب حمام پیش اوست و کسی که آن را اجاره کرده کلید را به او داده تا گاهی سری به حمام بزند و از وسایل داخلش مراقبت کند، اما از اینکه چه سرنوشتی در اختیار حمام بود، خبری نداشت.
همسایههای حمام تاریخی حاج شهباز خان طی سالهای اخیر تنها بیا و بروی مسئولینی از رده پائین تا بالا را به داخل آن دیده اند و تنها چیزی که متوجه شده اند، این است که این همه رفت و آمد هیچ نتیجه ای نداشته است.
سهم خواهی از خانهای که هنوز پا نگرفته!
این بار از رئیس مجمع هنرمندان صنایع دستی استان در این باره میپرسم که سرنوشت طرح خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه به کجا انجامید که فیروز ناصری در این رابطه میگوید: خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه قرار بود محلی برای رشد خلاقیتهای این حوزه باشد و برای همین طبق نظر سازمان یونیدو که طرح راه اندازی خانههای خلاق را مطرح کرده بود، حمام حاج شهباز خان را برای این کار در نظر گرفتند.
در خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه قرار بود که خود هنرمندان صنایع دستی همه کاره باشند و حتی مدیریت آن را هم به آنها بسپارند، موضوعی که رئیس مجمع هنرمندان صنایع دستی هم به آن اشاره میکند و در ادامه میگوید: از تعدادی از هنرمندان صنایع دستی استان که تحصیلات و تخصص لازم را داشتند، خواسته شد تا رزومه خود را برای مدیریت این مرکز ارائه دهند، اما از آنجایی که راه اندازی خانه خلاق صنایع دستی پروژه ای مشترک بین میراث فرهنگی و اداره کار بود، برای همین این دو نهاد مدام سر مالکیت و مشارکت در آن باهم اختلاف داشتند و این سرآغازی برای کج شدن راه آن بود و هرکدام از این دو نهاد سر این طناب را محکم تر میکشید.
او اینطور به حرف هایش ادامه میدهد که سرانجام بین این همه بحث و جدل یک نیروی خانم از تهران برای اداره این مرکز به کرمانشاه آمد و هرچند که تلاش زیادی برای به سرانجام رساندن این پروژه کرد، اما بارها با بی مهری مسئولین استانی مواجه شد و با این وجود بازهم به کارش ادامه داد تا اینکه یک مشکل اساسی پیش روی راه اندازی خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه پیش آمد و آن این بود که صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی کشور که بدنبال واگذاری بناهای تاریخی زیر مجموعه میراث فرهنگی به بخش خصوصی است، حمام حاج شهباز خان را هم برای واگذاری به بخش خصوصی به مزایده گذاشت که دو نفر در این مزایده برنده شدند.
با دور شدن این مرکز از اهدافی که برای آن ترسیم شده بود و سهم خواهی میراث فرهنگی و اداره کار و سرانجام واگذاری بنا، گرههای کوری در کار بوجود آمد که راه را برای ادامه کار دشوار کرد، مسئله ای که رئیس مجمع هنرمندان صنایع دستی استان هم به آن اشاره دارد و میگوید: متاسفانه بی توجهی مسئولین و عدم همکاری دو نهاد و برخی اقدامات دیگر باعث شد تا علیرغم گذشت پنج سال هنوز خانه خلاق صنایع دستی کرمانشاه اندر خم یک کوچه باقی بماند.