باستان‌شناسان ایرانی در هگمتانه یک پایه‌ستون هخامنشی، بقایای سامانه‌های هدایت آب و ساختار معماری قاجاری و پهلوی را کشف کردند.
استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌ سینا همدان و سرپرست فصل بیست‌وپنجم کاوش محوطه جهانی هگمتانه گفت: هم‌زمان با اجرای فصل بیست‌وپنجم کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه جهانی هگمتانه، مجموعه‌ای از مطالعات ژئوفیزیکی و عملیات نقشه‌برداری با هدف شناسایی ساختارهای مدفون و تکمیل داده‌های پژوهشی این محوطه تاریخی، انجام شد.
یعقوب محمدی‌فر با اشاره به یافته‌های به‌دست‌آمده در دو هفته نخست این فصل از کاوش‌ها، اظهار کرد: ازجمله یافته‌های این کاوش تاکنون، یک پایه‌ستون هخامنشی، ساختارهای هدایت آب مربوط به قرون میانی اسلامی و بقایای معماری دوره قاجار و اوایل پهلوی است.
سرپرست فصل بیست‌وپنجم کاوش محوطه جهانی هگمتانه درباره جزئیات فعالیت‌های میدانی این فصل از کاوش‌ها نیز توضیح داد: ترانشه‌های جدیدی در بخش‌های مختلف محوطه با هدف بررسی نتایج مطالعات ژئوفیزیکی و تکمیل شناخت الگوی استقرار معماری، گشوده شده‌اند.
وی افزود: ترانشه‌هایی در امتداد یکی از محورهای مورد مطالعه و در مجاورت محدوده‌ای که پیش‌تر شواهدی از ساختارهای معماری در آن شناسایی شده بود، مورد کاوش قرار گرفته‌اند. همچنین ترانشه‌های دیگری در محدوده جنوب شرقی محوطه به‌منظور ارزیابی داده‌های ژئوالکتریک و تعیین ماهیت ناهنجاری‌های ثبت‌شده، ایجاد شده‌اند.
محمدی‌فر ابراز کرد: این ترانشه‌ها با ابعاد استاندارد و براساس شبکه استقرار کاوش در محوطه جانمایی شده‌اند و انتخاب محل آن‌ها بر پایه نتایج بررسی‌های ژئوفیزیکی و با هدف دستیابی به شواهد معماری مدفون، صورت گرفته است.
استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌ سینا همدان ادامه داد: هم‌زمان با پیشرفت عملیات کاوش، مستندسازی دقیق لایه‌ها و یافته‌ها از طریق نقشه‌برداری و ثبت اطلاعات مکانی درحال انجام است و نتایج اولیه حاکی از ظرفیت بالای این بخش‌ها برای شناسایی بقایای معماری و تکمیل اطلاعات مربوط به سازمان فضایی شهر باستانی مورد مطالعه است.
این باستان‌شناس گفت: در این برنامه پژوهشی، بررسی‌های ژئوالکتریک و ژئورادار در بخش‌هایی از محوطه به اجرا درآمد تا بدون انجام حفاری گسترده، اطلاعات دقیقی از وضعیت لایه‌های زیرسطحی و بقایای معماری مدفون به‌دست آید؛ نتایج اولیه این مطالعات، وجود ناهنجاری‌هایی را نشان داده است که می‌تواند با بقایای دیوارها، فضاهای معماری و دیگر عناصر فرهنگی، مرتبط باشد.
محمدی‌فر با اشاره به انجام عملیات نقشه‌برداری هم‌زمان با مطالعات ژئوفیزیکی، اظهار کرد: این اقدامات با استفاده از دستگاه Total Station و سامانه GPS انجام شد و هدف از آن ثبت دقیق موقعیت ترانشه‌های کاوش، تهیه نقشه‌های پایه، مستندسازی آثار و ایجاد بانک اطلاعات مکانی محوطه بوده است.
سرپرست فصل بیست‌وپنجم کاوش محوطه جهانی هگمتانه یادآور شد: تلفیق داده‌های حاصل از مطالعات ژئوفیزیکی با نتایج کاوش‌های میدانی، امکان برنامه‌ریزی هدفمندتر برای گمانه‌زنی‌ها و ترانشه‌های جدید را فراهم کرده و نقش مهمی در حفاظت و مدیریت علمی محوطه جهانی هگمتانه خواهد داشت.
وی افزود: نتایج این مطالعات می‌تواند به شناخت بهتر سازمان فضایی شهر باستانی هگمتانه، نحوه استقرار معماری‌های تاریخی و بازسازی سیمای کهن این محوطه ارزشمند کمک کند.
محمدی‌فر ادامه داد: عملیات کاوش و بررسی‌های تکمیلی در فصل بیست‌وپنجم همچنان ادامه دارد و انتظار می‌رود یافته‌های جدیدی از تاریخ و ساختار این شهر باستانی به‌دست آید و با گسترش بررسی‌ها، داده‌های جدیدی درباره ساختار کالبدی، سازمان فضایی و سیر تحول محوطه جهانی هگمتانه در دست داشته باشیم.