آب باران برخی تالاب‌های ایران را موقتاً نجات داد، اما تأمین حق‌آبه همچنان مشکل اصلی و پایدار این زیست‌بوم‌هاست.
70 درصد تالاب‌های ایران با مشکل کم‌آبی مواجه‌اند. شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، این آمار را اعلام کرده است. بارش‌های مناسب سال گذشته توانست حال بخش قابل توجهی از تالاب‌های کشور را بهتر کند و آب را دوباره به برخی از آن‌ها برساند، اما این بارش‌ها به معنای حل مشکل آب تالاب‌ها نیست.
تأمین حق‌آبه همچنان یکی از چالش‌های اصلی بسیاری از تالاب‌های ایران است. گاوخونی نمونه روشن این وضعیت است که خشکی صددرصدی آن تأیید شده و همچنان چشم‌انتظار حق‌آبه‌ای است که باید به آن برسد.
سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس، انگشت اتهام را به سمت مدیریت منابع آب گرفته و می‌گوید وزارت نیرو باید تأمین حق‌آبه تالاب‌ها را تضمین کند. به گفته او، آنچه در طول سال مشاهده می‌شود با این تکلیف فاصله دارد و اولویت‌بندی مصرف آب هم با چالش‌هایی روبه‌رو است.
این موضوع در حالی است که در اسناد بالادستی کشور تأکید شده که پس از آب شرب، حق طبیعت باید مورد توجه قرار گیرد و پیش از تخصیص آب به کشاورزی و صنعت، سهم محیط زیست دیده شود. با این حال، در میدان عمل، تالاب‌ها اغلب آخر صف می‌ایستند.
یک کارشناس حوزه تالاب در توضیح اهمیت این زیست‌بوم‌ها می‌گوید تالاب را نباید فقط یک پهنه پر از آب و نی و پرنده دید. تالاب بخشی از اقتصاد و زندگی یک منطقه است. وقتی تالاب آب دارد، زنجیره‌ای از فعالیت‌ها نیز جان می‌گیرد. ماهیگیری، دامداری، کشاورزی پیرامون تالاب، گردشگری و صنایع محلی می‌توانند از وجود یک تالاب سالم بهره ببرند. حتی حضور پرندگان مهاجر هم می‌تواند پای گردشگران و علاقه‌مندان طبیعت را به یک منطقه باز کند.
تالاب‌ها مانند یک ضربه‌گیر طبیعی عمل می‌کنند. آن‌ها می‌توانند در کنترل سیلاب، تعدیل دما، حفظ رطوبت و کاهش گردوغبار نقش داشته باشند. وقتی یک تالاب خشک می‌شود، فقط سطح آب آن از روی نقشه محو نمی‌شود. زمین، پوشش گیاهی و زیستگاه جانوران هم تغییر می‌کند و در ادامه، زندگی انسان‌های اطراف تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
عضو هیئت‌علمی و رئیس بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره‌وری منابع آب و خاک مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران می‌گوید که تالاب‌ها شامل تالاب‌های ساحلی، مناطق خشک، شور، لب‌شور، آب شیرین و گونه‌های ترکیبی هستند که هر یک متناسب با شرایط اقلیمی و هیدرولوژیکی، کارکردهای متفاوتی دارند.
رحمان شریفی، تأمین و ذخیره آب، کنترل سیلاب، کاهش فرسایش خاک، حفظ تنوع زیستی، پشتیبانی از زیستگاه پرندگان و آبزیان، تعدیل شرایط اقلیمی، توسعه گردشگری طبیعی و ایجاد فرصت‌های اقتصادی در بخش‌های کشاورزی و صنایع وابسته را از مهم‌ترین کارکردهای تالاب‌ها برشمرد و تصریح کرد: این اکوسیستم‌های ارزشمند علاوه بر نقش زیست‌محیطی، از منظر اجتماعی و اقتصادی نیز سرمایه‌ای ملی محسوب می‌شوند.
وی تأکید کرد: احیای تالاب‌ها فرآیندی زمان‌بر و بسیار دشوار است و ممکن است دهه‌ها زمان نیاز داشته باشد؛ از این رو حفاظت از تالاب‌های موجود بسیار کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر از احیای آن‌هاست.