شهر جهانی منبت پشت دروازههای صادرات
معاون اقتصادی استاندار همدان:صادرات واقعی بیش از آمارهای رسمی است
ملایر با هزاران هنرمند و کارگاه تولیدی و برندی که عنوان «شهر جهانی منبت» را با خود دارد، از ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بینالمللی برخوردار است با این حال تنها حدود 10 تا 12 درصد تولیدات این صنعت راهی بازارهای صادراتی میشود. مسئولان از فعالکردن شرکتهای مدیریت صادرات، دیپلماسی اقتصادی و معرفی محصولات در بازارهای هدف سخن میگویند و تولیدکنندگان نیز معتقدند تا گرههایی چون بازگشت ارز، مالیات، سرمایه در گردش، بیثباتی مواد اولیه، بستهبندی و بازاریابی خارجی باز نشود، فاصله میان «ظرفیت جهانی» و «صادرات واقعی» مبل و منبت ملایر پابرجا خواهد ماند.
مبل و منبت ملایر سالهاست عنوان «شهر جهانی منبت» را با خود دارد و نام آن در بازار داخلی و حتی فراتر از مرزهای کشور شناخته شده است؛ اما فعالان این صنعت معتقدند میان ظرفیت واقعی تولید و میزان صادرات آن هنوز فاصله قابل توجهی وجود دارد. مسئولان از برنامهریزی برای توسعه صادرات، استفاده از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی و شرکتهای مدیریت صادرات سخن میگویند و تولیدکنندگان نیز در کنار تأکید بر توان فنی و کیفیت محصولات، از مشکلاتی چون بیثباتی قیمت مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش، ضعف بازاریابی خارجی، هزینه بالای بستهبندی، مسائل ارزی و مالیاتی گلایه دارند.
صنعت مبل و منبت ملایر یکی از شناختهشدهترین ظرفیتهای تولیدی استان همدان و از حوزههای مهم اشتغال و ارزآوری به شمار میرود. ثبت جهانی این هنر ـ صنعت، وجود شمار قابل توجهی از هنرمندان و کارگاههای تولیدی و برگزاری جشنوارههای تخصصی، از ظرفیتی حکایت دارد که میتواند ملایر را به یکی از قطبهای مهم صادرات مبلمان در منطقه تبدیل کند.
گفتوگوی سپهرغرب با معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان و سه تن از فعالان باسابقه این صنعت، اما نشان میدهد تحقق این ظرفیت، بیش از آنکه تنها به توان تولید وابسته باشد، به تکمیل زنجیرهای از تولید تا بازاریابی، صادرات و حضور پایدار در بازارهای هدف نیاز دارد.
سید مجتبی حسینی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان، با بیان اینکه آمارهای رسمی تنها بخشی از صادرات استان را نشان میدهد، اظهار کرد: برای بررسی وضعیت صادرات باید آن را در دو بخش دید بخشی از صادرات از طریق گمرک استان انجام میشود و آمار آن به صورت رسمی ثبت و منتشر میشود، اما بخش قابل توجهی از صادرات استانهای غیرمرزی، از جمله همدان، از طریق گمرکات مرزی کشور صورت میگیرد.
وی افزود: صادرکنندگان به دلیل سهولت انجام تشریفات، سرعت بیشتر فرایندها و حجم بالای فعالیت گمرکات مرزی، در بسیاری از موارد ترجیح میدهند کالاهای خود را از این مسیرها صادر کنند؛ بنابراین آمار منتشرشده از گمرک استان، تمام صادرات واقعی همدان را نشان نمیدهد.
حسینی با اشاره به آمار صادرات استان گفت: در سال 1404 میزان صادرات ثبتشده از گمرک استان حدود 65 میلیون دلار بوده که نزدیک به 20 میلیون دلار آن به شهرستان ملایر اختصاص داشته است.
وی ادامه داد: از این میزان، حدود 40 درصد مربوط به مبل و منبت است؛ یعنی ارزشی در حدود هشت میلیون دلار از صادرات ثبتشده ملایر به این صنعت اختصاص دارد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان درباره سهم صادرات از کل تولید مبل و منبت نیز اظهار کرد: در حال حاضر حدود 10 تا 12 درصد تولیدات این صنعت وارد بازارهای صادراتی میشود و بخش عمده تولید همچنان در بازار داخلی به فروش میرسد.
توسعه صادرات با شرکتهای مدیریت صادرات دنبال میشود
حسینی درباره اقدامات انجامشده برای توسعه صادرات مبل و منبت گفت: مدیریت استان تلاش کرده است از همه ظرفیتهای موجود برای معرفی توانمندیهای ملایر استفاده کند و هر زمان هیأتهای تجاری، اقتصادی یا سرمایهگذاری به استان سفر میکنند، ظرفیتهای مبل و منبت نیز به صورت ویژه معرفی میشود.
وی افزود: جشنوارههای ملی مبل و منبت که در ملایر برگزار میشود، علاوه بر آثار داخلی، نقش مهمی در معرفی بینالمللی این محصول دارد و میتواند مسیر حضور در بازارهای جهانی را هموارتر کند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان با اشاره به نبود مرکز فعال توسعه صادرات در سالهای گذشته اظهار کرد: از سال گذشته به صورت غیررسمی مسئولیت مدیریت صادرات به چند مجموعه تخصصی سپرده شده است تا این مجموعهها با استفاده از ارتباطات بینالمللی خود، فرایند معرفی محصولات استان و ارتباط با مشتریان خارجی را دنبال کنند.
وی ادامه داد: این مجموعهها در عمل نقش شرکتهای مدیریت صادرات را ایفا میکنند و میتوانند بسیاری از مشکلات واحدهای کوچک و متوسط را در حوزه بازاریابی و توسعه بازارهای خارجی برطرف کنند.
حسینی همچنین از برگزاری جلسات مستمر با سازمان توسعه تجارت ایران خبر داد و گفت: تلاش شده از ظرفیت این سازمان برای معرفی محصولات استان در بازارهای هدف استفاده شود.
وی افزود: علاوه بر این، مکاتبات متعددی با معاونت بینالملل وزارت امور خارجه انجام شده و ظرفیتهای صادراتی استان به سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای هدف معرفی شده است تا از توان دیپلماسی اقتصادی برای توسعه صادرات استفاده شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان درباره تشکیل کنسرسیومهای صادراتی نیز گفت: سیاست استان حرکت به سمت استفاده از شرکتهای مدیریت صادرات (EMC) است تا واحدهای کوچک تولیدی مجبور نباشند به تنهایی هزینههای بازاریابی، مذاکره و حضور در بازارهای خارجی را پرداخت کنند.
به گفته حسینی، این شرکتها میتوانند توان تولیدکنندگان را تجمیع کرده، قدرت چانهزنی آنان را افزایش دهند و زمینه حضور مؤثرتر محصولات ملایر در بازارهای جهانی را فراهم سازند.
روایت تولیدکنندگان؛ توان تولید هست، مسیر صادرات دشوار است
در سوی دیگر ماجرا، فعالان صنعت مبل و منبت معتقدند اگرچه تولیدات ملایر از نظر کیفیت توان رقابت با نمونههای خارجی را دارد، مجموعهای از مشکلات در حوزه تولید و صادرات موجب شده بسیاری از واحدها نتوانند سهم متناسبی از بازارهای جهانی به دست آورند.
حمید سبزی، از تولیدکنندگان باسابقه مبل و منبت ملایر، با اشاره به اینکه از سال 1367 وارد این حرفه شده و نزدیک به چهار دهه در حوزه تولید فعالیت دارد، گفت تاکنون تجربه صادرات مستقیم نداشته و محصولات واحد تولیدی او بیشتر در بازار داخلی عرضه شده است.
وی افزود: هیچگاه ارتباط یا مسیر مشخصی برای ورود ما به بازارهای خارجی وجود نداشته است. نه بازارهای خارجی را میشناختیم و نه کسی بود که ارتباط میان تولیدکننده و مشتری خارجی را برقرار کند. اگر چنین شبکهای وجود داشت، بسیاری از تولیدکنندگان کوچک نیز میتوانستند وارد عرصه صادرات شوند.
چوب هر روز گرانتر میشود
این تولیدکننده باسابقه، مهمترین دغدغه امروز صنعت مبل و منبت را بیثباتی قیمت مواد اولیه دانست و گفت: ممکن است امروز برای خرید چوب قیمت 160 تا 170 میلیون تومان اعلام شود، اما فردای همان روز همان چوب 180 یا حتی 190 میلیون تومان قیمت داشته باشد.
سبزی افزود: افزایش قیمت تنها مربوط به چوب نیست؛ سایر مواد اولیه نیز مرتب گران میشوند. برخی اقلامی که پیشتر با حدود دو میلیون و 500 هزار تومان تهیه میکردیم، امروز به حدود هفت میلیون تومان رسیدهاند و همین مسئله هزینه تولید را به شدت افزایش داده است.
وی با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم اظهار کرد: مشکل اینجاست که هرچند هزینه تولید روزبهروز افزایش پیدا میکند، بازار کشش افزایش متناسب قیمت مبل را ندارد. نمیتوانیم هر بار که مواد اولیه گران شد، همان میزان قیمت محصول را افزایش دهیم؛ زیرا مشتری توان پرداخت ندارد و در نهایت سود تولیدکننده کاهش مییابد.
سرمایه در گردش؛ حلقه گمشده تولید
سبزی با اشاره به محدودیت نقدینگی واحدهای تولیدی گفت: سرمایه در گردش ما محدود است و افزایش قیمت مواد اولیه، امکان خرید عمده و برنامهریزی را از تولیدکنندگان گرفته است.
وی افزود: اکنون به همراه دو فرزندم و دو نفر دیگر در این واحد فعالیت میکنیم و به صورت مستقیم برای پنج نفر اشتغال ایجاد شده است، اما ادامه این روند بدون حمایت از تولیدکنندگان دشوار خواهد بود.
این تولیدکننده برای توضیح اثر بیثباتی قیمتها بر تولید گفت: ممکن است امروز یک دست مبل را با قیمت 180 میلیون تومان بفروشیم، اما زمانی که برای خرید دوباره چوب مراجعه میکنیم، بخش قابل توجهی از سود فروش صرف افزایش هزینه مواد اولیه شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی حتی پذیرش سفارشهای بزرگ نیز ریسک دارد. اگر امروز مشتری سفارش یک کانتینر مبل بدهد و قرارداد بسته شود، ممکن است تا زمان تأمین مواد اولیه قیمتها آنقدر افزایش یابد که تولیدکننده فقط برای انجام تعهد خود کار کند و سودی نصیبش نشود.
سبزی در عین حال تأکید کرد: اگر شرایط صادرات فراهم شود، کیفیت محصولات تولیدکنندگان ملایر کاملاً توان رقابت در بازارهای بینالمللی را دارد و میتوان محصولی شایسته نام مبل و منبت ملایر به بازار جهانی ارائه کرد.
وی درباره حضور نداشتن در جشنواره ملی مبل و منبت نیز توضیح داد: فعالیت اصلی من تولید است و بیشتر تولیداتم به صورت خام یا نیمهآماده در اختیار فروشندگان قرار میگیرد؛ هرچند اگر مشتری سفارش کامل شامل رنگ، پارچه و مراحل نهایی داشته باشد، این کار نیز در واحد تولیدی انجام میشود.
نبود شناخت از بازارهای خارجی
فرشاد روستایی، دیگر تولیدکننده مبل و منبت ملایر که واحد تولیدی خود را در روستای دهنو اداره میکند، نیز معتقد است بسیاری از تولیدکنندگان هرگز فرصت واقعی برای ورود به بازارهای صادراتی پیدا نکردهاند.
وی گفت: حدود 15 سال است که در این حرفه فعالیت میکنم، اما تاکنون تجربه صادرات مستقیم نداشتهام.
روستایی افزود: مهمترین دلیل این موضوع، نبود شناخت از بازارهای خارجی و نداشتن ارتباط با مشتریان خارجی است. بسیاری از تولیدکنندگان، از جمله خود من، بازارهای هدف را نمیشناسند و ارتباط مؤثری با شبکههای صادراتی ندارند.
وی ادامه داد: به دلیل مشغله تولید و گرفتاریهای روزمره نیز فرصت چندانی برای پیگیری بازارهای خارجی نداشتهایم و بیشتر تمرکز ما بر بازار داخلی بوده است.
این تولیدکننده تأکید کرد: اگر امروز سفارش مناسبی از خارج کشور دریافت کنیم، از نظر توان تولید مشکلی نداریم، اما برای اجرای سفارشهای بزرگ به سرمایه در گردش و منابع مالی بیشتری نیاز است.
روستایی با اشاره به وضعیت بازار داخلی گفت: افزایش مداوم قیمت مواد اولیه از یک سو و کاهش قدرت خرید مردم از سوی دیگر، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
وی افزود: هنگام عقد قرارداد قیمت مشخصی به مشتری اعلام میشود، اما تا زمان خرید مواد اولیه و تحویل محصول ممکن است قیمتها دوباره افزایش پیدا کند و گاهی تولیدکننده نگران است که نهتنها سودی به دست نیاورد، بلکه بخشی از هزینهها را نیز از منابع خود تأمین کند.
این تولیدکننده درباره ظرفیت اشتغال واحد خود اظهار کرد: در حال حاضر 20 تا 30 نفر به طور مستقیم در این مجموعه مشغول به کارند و افراد زیادی نیز به صورت غیرمستقیم همکاری دارند.
به گفته وی، میزان تولید بسته به نوع محصول متفاوت است، اما به طور متوسط هفتهای سه تا پنج دست مبلمان در این واحد تولید و روانه بازار میشود.
تجربه صادرات؛ از آفریقا و اروپا تا گرههای ارزی و مالیاتی
در میان تولیدکنندگان مورد گفتوگو، امینی از معدود فعالانی است که تجربه صادرات مستقیم مبل و منبت ملایر را در کارنامه خود دارد؛ تجربهای که در کنار موفقیتها، او را با مشکلات واقعی مسیر صادرات نیز روبهرو کرده است.
این تولیدکننده که بیش از 35 سال در صنعت مبل و منبت فعالیت دارد و واحد تولیدیاش در شهرک صنعتی حاجیآباد ملایر مستقر است، اظهار کرد: طی سالهای گذشته محصولات این واحد تولیدی به غنا، اتریش، عراق و روسیه صادر شده است.
وی با بیان اینکه صادرات تنها به تولید محصول باکیفیت محدود نمیشود، افزود: بسیاری تصور میکنند مهمترین مشکل صادرکننده پیدا کردن مشتری است، در حالی که پس از صادرات، تازه بخش مهمی از مشکلات آغاز میشود.
بازگشت ارز؛ بزرگترین دغدغه صادرکنندگان
امینی مسائل ارزی و گمرکی را مهمترین موانع توسعه صادرات مبل و منبت دانست و گفت: بزرگترین دغدغه ما بازگشت ارز حاصل از صادرات است.
وی افزود: فرایندهای مربوط به تعهدات ارزی پیچیده و زمانبر است و همین موضوع باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان، با وجود داشتن توان تولید، رغبت کمتری برای حضور در بازارهای خارجی داشته باشند.
این تولیدکننده ادامه داد: در کنار مسائل ارزی، تشریفات و مقررات گمرکی نیز بخشی از زمان و هزینه صادرکنندگان را به خود اختصاص میدهد و روند صادرات را دشوارتر میکند.
صادرات یعنی کیفیت بالاتر و هزینه بیشتر
امینی با اشاره به تفاوت محصول صادراتی با محصول بازار داخل گفت: مبلی که برای صادرات تولید میشود باید از نظر کیفیت، دقت در اجرا و نوع مواد اولیه با محصول بازار داخلی تفاوت داشته باشد.
وی اظهار کرد: برای صادرات باید از پارچه مرغوبتر، فوم باکیفیتتر، رنگ بهتر و کنترل کیفی دقیقتر استفاده کرد و در کنار همه این موارد، بستهبندی نیز باید کاملاً استاندارد باشد.
امینی افزود: در صادراتهای گذشته، یکی از ضعفهای ما بستهبندی بود. البته این به معنای نبود توان فنی نیست، بلکه هزینه اجرای بستهبندی استاندارد بسیار بالاست و گاهی این هزینه به حدود یکسوم ارزش مبل میرسد.
وی توضیح داد: محصول صادراتی ممکن است چندین بار در مسیر حملونقل جابهجا شود و اگر بستهبندی استاندارد نباشد، احتمال آسیبدیدن کالا بسیار زیاد است.
به گفته این صادرکننده، در کشورهایی مانند ترکیه، محصولات بهگونهای بستهبندی میشوند که حتی پس از چند مرحله بارگیری و تخلیه نیز آسیب نبینند، اما اجرای چنین بستهبندیهایی برای تولیدکنندگان داخلی هزینه سنگینی دارد.
امینی تأکید کرد: اگر محصول در مسیر صادرات آسیب ببیند، تنها یک تولیدکننده ضرر نمیکند، بلکه اعتبار مبل و منبت ملایر نیز خدشهدار میشود.
پایگاه دائمی فروش؛ حلقه مفقوده صادرات
این تولیدکننده با اشاره به ظرفیت بالای تولید در ملایر اظهار کرد: با وجود جایگاه جهانی مبل و منبت ملایر، سهم صادرات هنوز متناسب با ظرفیت تولید نیست.
وی راهکار این مسئله را ایجاد پایگاههای دائمی عرضه و معرفی مبل و منبت در کشورهای هدف دانست و گفت: در هر کشور هدف باید مرکز یا پایگاه دائمی برای معرفی محصولات ملایر ایجاد شود.
امینی افزود: اگر در کشورهایی مانند روسیه یا دیگر بازارهای هدف، نمایشگاه یا مرکز دائمی عرضه مبل و منبت ملایر وجود داشته باشد، مشتریان خارجی با کیفیت واقعی محصولات آشنا میشوند و اعتماد بازار نیز افزایش پیدا میکند.
مشکل مالیات؛ حمایت در شعار، مطالبه در عمل
وی یکی دیگر از چالشهای صادرکنندگان را مسائل مالیاتی عنوان کرد و گفت: در عمل، برخلاف آنچه درباره حمایت از صادرات مطرح میشود، صادرکنندگان همچنان با مشکلات مالیاتی مواجهاند.
امینی افزود: در برخی موارد، پس از صادرات کالا، ارزش صادرات از سوی گمرک محاسبه میشود، اما در ادامه سازمان امور مالیاتی نیز مطالبههایی از صادرکننده دارد.
وی تصریح کرد: بارها گفته میشود صادرات از معافیت مالیاتی برخوردار است، اما ما در عمل چنین چیزی را تجربه نکردهایم و برای صادرات خود مالیات پرداخت کردهایم.
این تولیدکننده تأکید کرد: انتظار داریم حمایت از تولیدکننده و صادرکننده تنها در حد شعار نباشد و موانع مالیاتی فعالان واقعی این بخش برطرف شود.
کنسرسیوم صادراتی؛ مطالبه مشترک تولیدکنندگان
امینی با تأکید بر اینکه صادرات انفرادی برای واحدهای کوچک دشوار است، گفت: بهترین راه، تشکیل کنسرسیوم صادراتی و فعالیت مشترک تولیدکنندگان است.
وی افزود: سالهاست درباره تشکیل کنسرسیوم صحبت میشود و حتی برای راهاندازی آن تلاشهایی نیز صورت گرفته، اما به دلیل همکاری نکردن برخی فعالان، این طرح هنوز به نتیجه نرسیده است.
این صادرکننده خاطرنشان کرد: اگر کنسرسیوم شکل بگیرد، محصولات پیش از صادرات براساس استانداردهای مشخص بررسی میشوند و تنها کالاهایی که کیفیت لازم را دارند، با نام مبل و منبت ملایر راهی بازارهای جهانی خواهند شد.
وی ادامه داد: در گذشته مواردی وجود داشته که برخی تولیدکنندگان بدون رعایت استانداردهای لازم اقدام به صادرات کردهاند و همین مسئله موجب نارضایتی مشتریان خارجی شده است.
امینی گفت: اگر محصولی کیفیت لازم نداشته باشد یا بستهبندی آن مناسب نباشد، نباید به نام مبل و منبت ملایر صادر شود؛ زیرا اعتبار همه تولیدکنندگان زیر سؤال میرود.
وی در پایان اصلاح فرایند بازگشت ارز، رفع موانع مالیاتی، توسعه بستهبندی استاندارد، ایجاد پایگاههای دائمی فروش در بازارهای هدف و تشکیل کنسرسیوم صادراتی را مهمترین اقداماتی دانست که میتواند زمینه جهش صادرات مبل و منبت ملایر را فراهم کند.
«شهر جهانی» چگونه به مزیت اقتصادی تبدیل میشود؟
برآیند سخنان مسئولان و فعالان این صنعت نشان میدهد مسئله مبل و منبت ملایر را نمیتوان تنها از دریچه میزان تولید یا کیفیت محصول دید. وجود توان فنی، سابقه چنددهساله تولید، اشتغال قابل توجه و برخورداری از یک نام شناختهشده، بخش نخست این ظرفیت است؛ بخش دیگر، ایجاد زیرساختهایی است که محصول را از کارگاه تولیدی به بازار خارجی متصل کند.
در یک سوی این زنجیره، تولیدکنندگان از بیثباتی قیمت مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش و دشواری برنامهریزی برای سفارشهای بلندمدت سخن میگویند؛ در سوی دیگر، نبود شناخت کافی از بازارهای خارجی، ضعف ارتباط با مشتریان هدف، هزینه بالای بستهبندی، مسائل ارزی و مالیاتی و دشواری صادرات انفرادی قرار دارد.
در مقابل، برنامههایی که معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان از آنها سخن میگوید ـ از معرفی ظرفیت مبل و منبت در هیأتهای تجاری و استفاده از ظرفیت سازمان توسعه تجارت و وزارت امور خارجه تا حرکت به سمت شرکتهای مدیریت صادرات ـ میتواند بخشی از این خلأ را پر کند؛ بهویژه اگر حاصل این اقدامات در نهایت به ایجاد ارتباط واقعی میان واحدهای تولیدی و بازارهای هدف منجر شود.
آنچه از مجموع این گفتوگوها به دست میآید، ضرورت پیوند دو سوی ماجراست: توان تولیدی که در ملایر وجود دارد و سازوکار صادراتی که باید متناسب با آن توسعه پیدا کند. در چنین شرایطی، عنوان «شهر جهانی منبت» میتواند علاوه بر اعتبار فرهنگی و هنری، به یک مزیت اقتصادی ملموستر برای ملایر و استان همدان تبدیل شود.
مبل و منبت ملایر سالهاست عنوان «شهر جهانی منبت» را با خود دارد و نام آن در بازار داخلی و حتی فراتر از مرزهای کشور شناخته شده است؛ اما فعالان این صنعت معتقدند میان ظرفیت واقعی تولید و میزان صادرات آن هنوز فاصله قابل توجهی وجود دارد. مسئولان از برنامهریزی برای توسعه صادرات، استفاده از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی و شرکتهای مدیریت صادرات سخن میگویند و تولیدکنندگان نیز در کنار تأکید بر توان فنی و کیفیت محصولات، از مشکلاتی چون بیثباتی قیمت مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش، ضعف بازاریابی خارجی، هزینه بالای بستهبندی، مسائل ارزی و مالیاتی گلایه دارند.
صنعت مبل و منبت ملایر یکی از شناختهشدهترین ظرفیتهای تولیدی استان همدان و از حوزههای مهم اشتغال و ارزآوری به شمار میرود. ثبت جهانی این هنر ـ صنعت، وجود شمار قابل توجهی از هنرمندان و کارگاههای تولیدی و برگزاری جشنوارههای تخصصی، از ظرفیتی حکایت دارد که میتواند ملایر را به یکی از قطبهای مهم صادرات مبلمان در منطقه تبدیل کند.
گفتوگوی سپهرغرب با معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان و سه تن از فعالان باسابقه این صنعت، اما نشان میدهد تحقق این ظرفیت، بیش از آنکه تنها به توان تولید وابسته باشد، به تکمیل زنجیرهای از تولید تا بازاریابی، صادرات و حضور پایدار در بازارهای هدف نیاز دارد.
سید مجتبی حسینی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان، با بیان اینکه آمارهای رسمی تنها بخشی از صادرات استان را نشان میدهد، اظهار کرد: برای بررسی وضعیت صادرات باید آن را در دو بخش دید بخشی از صادرات از طریق گمرک استان انجام میشود و آمار آن به صورت رسمی ثبت و منتشر میشود، اما بخش قابل توجهی از صادرات استانهای غیرمرزی، از جمله همدان، از طریق گمرکات مرزی کشور صورت میگیرد.
وی افزود: صادرکنندگان به دلیل سهولت انجام تشریفات، سرعت بیشتر فرایندها و حجم بالای فعالیت گمرکات مرزی، در بسیاری از موارد ترجیح میدهند کالاهای خود را از این مسیرها صادر کنند؛ بنابراین آمار منتشرشده از گمرک استان، تمام صادرات واقعی همدان را نشان نمیدهد.
حسینی با اشاره به آمار صادرات استان گفت: در سال 1404 میزان صادرات ثبتشده از گمرک استان حدود 65 میلیون دلار بوده که نزدیک به 20 میلیون دلار آن به شهرستان ملایر اختصاص داشته است.
وی ادامه داد: از این میزان، حدود 40 درصد مربوط به مبل و منبت است؛ یعنی ارزشی در حدود هشت میلیون دلار از صادرات ثبتشده ملایر به این صنعت اختصاص دارد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان درباره سهم صادرات از کل تولید مبل و منبت نیز اظهار کرد: در حال حاضر حدود 10 تا 12 درصد تولیدات این صنعت وارد بازارهای صادراتی میشود و بخش عمده تولید همچنان در بازار داخلی به فروش میرسد.
توسعه صادرات با شرکتهای مدیریت صادرات دنبال میشود
حسینی درباره اقدامات انجامشده برای توسعه صادرات مبل و منبت گفت: مدیریت استان تلاش کرده است از همه ظرفیتهای موجود برای معرفی توانمندیهای ملایر استفاده کند و هر زمان هیأتهای تجاری، اقتصادی یا سرمایهگذاری به استان سفر میکنند، ظرفیتهای مبل و منبت نیز به صورت ویژه معرفی میشود.
وی افزود: جشنوارههای ملی مبل و منبت که در ملایر برگزار میشود، علاوه بر آثار داخلی، نقش مهمی در معرفی بینالمللی این محصول دارد و میتواند مسیر حضور در بازارهای جهانی را هموارتر کند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان با اشاره به نبود مرکز فعال توسعه صادرات در سالهای گذشته اظهار کرد: از سال گذشته به صورت غیررسمی مسئولیت مدیریت صادرات به چند مجموعه تخصصی سپرده شده است تا این مجموعهها با استفاده از ارتباطات بینالمللی خود، فرایند معرفی محصولات استان و ارتباط با مشتریان خارجی را دنبال کنند.
وی ادامه داد: این مجموعهها در عمل نقش شرکتهای مدیریت صادرات را ایفا میکنند و میتوانند بسیاری از مشکلات واحدهای کوچک و متوسط را در حوزه بازاریابی و توسعه بازارهای خارجی برطرف کنند.
حسینی همچنین از برگزاری جلسات مستمر با سازمان توسعه تجارت ایران خبر داد و گفت: تلاش شده از ظرفیت این سازمان برای معرفی محصولات استان در بازارهای هدف استفاده شود.
وی افزود: علاوه بر این، مکاتبات متعددی با معاونت بینالملل وزارت امور خارجه انجام شده و ظرفیتهای صادراتی استان به سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای هدف معرفی شده است تا از توان دیپلماسی اقتصادی برای توسعه صادرات استفاده شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان درباره تشکیل کنسرسیومهای صادراتی نیز گفت: سیاست استان حرکت به سمت استفاده از شرکتهای مدیریت صادرات (EMC) است تا واحدهای کوچک تولیدی مجبور نباشند به تنهایی هزینههای بازاریابی، مذاکره و حضور در بازارهای خارجی را پرداخت کنند.
به گفته حسینی، این شرکتها میتوانند توان تولیدکنندگان را تجمیع کرده، قدرت چانهزنی آنان را افزایش دهند و زمینه حضور مؤثرتر محصولات ملایر در بازارهای جهانی را فراهم سازند.
روایت تولیدکنندگان؛ توان تولید هست، مسیر صادرات دشوار است
در سوی دیگر ماجرا، فعالان صنعت مبل و منبت معتقدند اگرچه تولیدات ملایر از نظر کیفیت توان رقابت با نمونههای خارجی را دارد، مجموعهای از مشکلات در حوزه تولید و صادرات موجب شده بسیاری از واحدها نتوانند سهم متناسبی از بازارهای جهانی به دست آورند.
حمید سبزی، از تولیدکنندگان باسابقه مبل و منبت ملایر، با اشاره به اینکه از سال 1367 وارد این حرفه شده و نزدیک به چهار دهه در حوزه تولید فعالیت دارد، گفت تاکنون تجربه صادرات مستقیم نداشته و محصولات واحد تولیدی او بیشتر در بازار داخلی عرضه شده است.
وی افزود: هیچگاه ارتباط یا مسیر مشخصی برای ورود ما به بازارهای خارجی وجود نداشته است. نه بازارهای خارجی را میشناختیم و نه کسی بود که ارتباط میان تولیدکننده و مشتری خارجی را برقرار کند. اگر چنین شبکهای وجود داشت، بسیاری از تولیدکنندگان کوچک نیز میتوانستند وارد عرصه صادرات شوند.
چوب هر روز گرانتر میشود
این تولیدکننده باسابقه، مهمترین دغدغه امروز صنعت مبل و منبت را بیثباتی قیمت مواد اولیه دانست و گفت: ممکن است امروز برای خرید چوب قیمت 160 تا 170 میلیون تومان اعلام شود، اما فردای همان روز همان چوب 180 یا حتی 190 میلیون تومان قیمت داشته باشد.
سبزی افزود: افزایش قیمت تنها مربوط به چوب نیست؛ سایر مواد اولیه نیز مرتب گران میشوند. برخی اقلامی که پیشتر با حدود دو میلیون و 500 هزار تومان تهیه میکردیم، امروز به حدود هفت میلیون تومان رسیدهاند و همین مسئله هزینه تولید را به شدت افزایش داده است.
وی با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم اظهار کرد: مشکل اینجاست که هرچند هزینه تولید روزبهروز افزایش پیدا میکند، بازار کشش افزایش متناسب قیمت مبل را ندارد. نمیتوانیم هر بار که مواد اولیه گران شد، همان میزان قیمت محصول را افزایش دهیم؛ زیرا مشتری توان پرداخت ندارد و در نهایت سود تولیدکننده کاهش مییابد.
سرمایه در گردش؛ حلقه گمشده تولید
سبزی با اشاره به محدودیت نقدینگی واحدهای تولیدی گفت: سرمایه در گردش ما محدود است و افزایش قیمت مواد اولیه، امکان خرید عمده و برنامهریزی را از تولیدکنندگان گرفته است.
وی افزود: اکنون به همراه دو فرزندم و دو نفر دیگر در این واحد فعالیت میکنیم و به صورت مستقیم برای پنج نفر اشتغال ایجاد شده است، اما ادامه این روند بدون حمایت از تولیدکنندگان دشوار خواهد بود.
این تولیدکننده برای توضیح اثر بیثباتی قیمتها بر تولید گفت: ممکن است امروز یک دست مبل را با قیمت 180 میلیون تومان بفروشیم، اما زمانی که برای خرید دوباره چوب مراجعه میکنیم، بخش قابل توجهی از سود فروش صرف افزایش هزینه مواد اولیه شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی حتی پذیرش سفارشهای بزرگ نیز ریسک دارد. اگر امروز مشتری سفارش یک کانتینر مبل بدهد و قرارداد بسته شود، ممکن است تا زمان تأمین مواد اولیه قیمتها آنقدر افزایش یابد که تولیدکننده فقط برای انجام تعهد خود کار کند و سودی نصیبش نشود.
سبزی در عین حال تأکید کرد: اگر شرایط صادرات فراهم شود، کیفیت محصولات تولیدکنندگان ملایر کاملاً توان رقابت در بازارهای بینالمللی را دارد و میتوان محصولی شایسته نام مبل و منبت ملایر به بازار جهانی ارائه کرد.
وی درباره حضور نداشتن در جشنواره ملی مبل و منبت نیز توضیح داد: فعالیت اصلی من تولید است و بیشتر تولیداتم به صورت خام یا نیمهآماده در اختیار فروشندگان قرار میگیرد؛ هرچند اگر مشتری سفارش کامل شامل رنگ، پارچه و مراحل نهایی داشته باشد، این کار نیز در واحد تولیدی انجام میشود.
نبود شناخت از بازارهای خارجی
فرشاد روستایی، دیگر تولیدکننده مبل و منبت ملایر که واحد تولیدی خود را در روستای دهنو اداره میکند، نیز معتقد است بسیاری از تولیدکنندگان هرگز فرصت واقعی برای ورود به بازارهای صادراتی پیدا نکردهاند.
وی گفت: حدود 15 سال است که در این حرفه فعالیت میکنم، اما تاکنون تجربه صادرات مستقیم نداشتهام.
روستایی افزود: مهمترین دلیل این موضوع، نبود شناخت از بازارهای خارجی و نداشتن ارتباط با مشتریان خارجی است. بسیاری از تولیدکنندگان، از جمله خود من، بازارهای هدف را نمیشناسند و ارتباط مؤثری با شبکههای صادراتی ندارند.
وی ادامه داد: به دلیل مشغله تولید و گرفتاریهای روزمره نیز فرصت چندانی برای پیگیری بازارهای خارجی نداشتهایم و بیشتر تمرکز ما بر بازار داخلی بوده است.
این تولیدکننده تأکید کرد: اگر امروز سفارش مناسبی از خارج کشور دریافت کنیم، از نظر توان تولید مشکلی نداریم، اما برای اجرای سفارشهای بزرگ به سرمایه در گردش و منابع مالی بیشتری نیاز است.
روستایی با اشاره به وضعیت بازار داخلی گفت: افزایش مداوم قیمت مواد اولیه از یک سو و کاهش قدرت خرید مردم از سوی دیگر، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
وی افزود: هنگام عقد قرارداد قیمت مشخصی به مشتری اعلام میشود، اما تا زمان خرید مواد اولیه و تحویل محصول ممکن است قیمتها دوباره افزایش پیدا کند و گاهی تولیدکننده نگران است که نهتنها سودی به دست نیاورد، بلکه بخشی از هزینهها را نیز از منابع خود تأمین کند.
این تولیدکننده درباره ظرفیت اشتغال واحد خود اظهار کرد: در حال حاضر 20 تا 30 نفر به طور مستقیم در این مجموعه مشغول به کارند و افراد زیادی نیز به صورت غیرمستقیم همکاری دارند.
به گفته وی، میزان تولید بسته به نوع محصول متفاوت است، اما به طور متوسط هفتهای سه تا پنج دست مبلمان در این واحد تولید و روانه بازار میشود.
تجربه صادرات؛ از آفریقا و اروپا تا گرههای ارزی و مالیاتی
در میان تولیدکنندگان مورد گفتوگو، امینی از معدود فعالانی است که تجربه صادرات مستقیم مبل و منبت ملایر را در کارنامه خود دارد؛ تجربهای که در کنار موفقیتها، او را با مشکلات واقعی مسیر صادرات نیز روبهرو کرده است.
این تولیدکننده که بیش از 35 سال در صنعت مبل و منبت فعالیت دارد و واحد تولیدیاش در شهرک صنعتی حاجیآباد ملایر مستقر است، اظهار کرد: طی سالهای گذشته محصولات این واحد تولیدی به غنا، اتریش، عراق و روسیه صادر شده است.
وی با بیان اینکه صادرات تنها به تولید محصول باکیفیت محدود نمیشود، افزود: بسیاری تصور میکنند مهمترین مشکل صادرکننده پیدا کردن مشتری است، در حالی که پس از صادرات، تازه بخش مهمی از مشکلات آغاز میشود.
بازگشت ارز؛ بزرگترین دغدغه صادرکنندگان
امینی مسائل ارزی و گمرکی را مهمترین موانع توسعه صادرات مبل و منبت دانست و گفت: بزرگترین دغدغه ما بازگشت ارز حاصل از صادرات است.
وی افزود: فرایندهای مربوط به تعهدات ارزی پیچیده و زمانبر است و همین موضوع باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان، با وجود داشتن توان تولید، رغبت کمتری برای حضور در بازارهای خارجی داشته باشند.
این تولیدکننده ادامه داد: در کنار مسائل ارزی، تشریفات و مقررات گمرکی نیز بخشی از زمان و هزینه صادرکنندگان را به خود اختصاص میدهد و روند صادرات را دشوارتر میکند.
صادرات یعنی کیفیت بالاتر و هزینه بیشتر
امینی با اشاره به تفاوت محصول صادراتی با محصول بازار داخل گفت: مبلی که برای صادرات تولید میشود باید از نظر کیفیت، دقت در اجرا و نوع مواد اولیه با محصول بازار داخلی تفاوت داشته باشد.
وی اظهار کرد: برای صادرات باید از پارچه مرغوبتر، فوم باکیفیتتر، رنگ بهتر و کنترل کیفی دقیقتر استفاده کرد و در کنار همه این موارد، بستهبندی نیز باید کاملاً استاندارد باشد.
امینی افزود: در صادراتهای گذشته، یکی از ضعفهای ما بستهبندی بود. البته این به معنای نبود توان فنی نیست، بلکه هزینه اجرای بستهبندی استاندارد بسیار بالاست و گاهی این هزینه به حدود یکسوم ارزش مبل میرسد.
وی توضیح داد: محصول صادراتی ممکن است چندین بار در مسیر حملونقل جابهجا شود و اگر بستهبندی استاندارد نباشد، احتمال آسیبدیدن کالا بسیار زیاد است.
به گفته این صادرکننده، در کشورهایی مانند ترکیه، محصولات بهگونهای بستهبندی میشوند که حتی پس از چند مرحله بارگیری و تخلیه نیز آسیب نبینند، اما اجرای چنین بستهبندیهایی برای تولیدکنندگان داخلی هزینه سنگینی دارد.
امینی تأکید کرد: اگر محصول در مسیر صادرات آسیب ببیند، تنها یک تولیدکننده ضرر نمیکند، بلکه اعتبار مبل و منبت ملایر نیز خدشهدار میشود.
پایگاه دائمی فروش؛ حلقه مفقوده صادرات
این تولیدکننده با اشاره به ظرفیت بالای تولید در ملایر اظهار کرد: با وجود جایگاه جهانی مبل و منبت ملایر، سهم صادرات هنوز متناسب با ظرفیت تولید نیست.
وی راهکار این مسئله را ایجاد پایگاههای دائمی عرضه و معرفی مبل و منبت در کشورهای هدف دانست و گفت: در هر کشور هدف باید مرکز یا پایگاه دائمی برای معرفی محصولات ملایر ایجاد شود.
امینی افزود: اگر در کشورهایی مانند روسیه یا دیگر بازارهای هدف، نمایشگاه یا مرکز دائمی عرضه مبل و منبت ملایر وجود داشته باشد، مشتریان خارجی با کیفیت واقعی محصولات آشنا میشوند و اعتماد بازار نیز افزایش پیدا میکند.
مشکل مالیات؛ حمایت در شعار، مطالبه در عمل
وی یکی دیگر از چالشهای صادرکنندگان را مسائل مالیاتی عنوان کرد و گفت: در عمل، برخلاف آنچه درباره حمایت از صادرات مطرح میشود، صادرکنندگان همچنان با مشکلات مالیاتی مواجهاند.
امینی افزود: در برخی موارد، پس از صادرات کالا، ارزش صادرات از سوی گمرک محاسبه میشود، اما در ادامه سازمان امور مالیاتی نیز مطالبههایی از صادرکننده دارد.
وی تصریح کرد: بارها گفته میشود صادرات از معافیت مالیاتی برخوردار است، اما ما در عمل چنین چیزی را تجربه نکردهایم و برای صادرات خود مالیات پرداخت کردهایم.
این تولیدکننده تأکید کرد: انتظار داریم حمایت از تولیدکننده و صادرکننده تنها در حد شعار نباشد و موانع مالیاتی فعالان واقعی این بخش برطرف شود.
کنسرسیوم صادراتی؛ مطالبه مشترک تولیدکنندگان
امینی با تأکید بر اینکه صادرات انفرادی برای واحدهای کوچک دشوار است، گفت: بهترین راه، تشکیل کنسرسیوم صادراتی و فعالیت مشترک تولیدکنندگان است.
وی افزود: سالهاست درباره تشکیل کنسرسیوم صحبت میشود و حتی برای راهاندازی آن تلاشهایی نیز صورت گرفته، اما به دلیل همکاری نکردن برخی فعالان، این طرح هنوز به نتیجه نرسیده است.
این صادرکننده خاطرنشان کرد: اگر کنسرسیوم شکل بگیرد، محصولات پیش از صادرات براساس استانداردهای مشخص بررسی میشوند و تنها کالاهایی که کیفیت لازم را دارند، با نام مبل و منبت ملایر راهی بازارهای جهانی خواهند شد.
وی ادامه داد: در گذشته مواردی وجود داشته که برخی تولیدکنندگان بدون رعایت استانداردهای لازم اقدام به صادرات کردهاند و همین مسئله موجب نارضایتی مشتریان خارجی شده است.
امینی گفت: اگر محصولی کیفیت لازم نداشته باشد یا بستهبندی آن مناسب نباشد، نباید به نام مبل و منبت ملایر صادر شود؛ زیرا اعتبار همه تولیدکنندگان زیر سؤال میرود.
وی در پایان اصلاح فرایند بازگشت ارز، رفع موانع مالیاتی، توسعه بستهبندی استاندارد، ایجاد پایگاههای دائمی فروش در بازارهای هدف و تشکیل کنسرسیوم صادراتی را مهمترین اقداماتی دانست که میتواند زمینه جهش صادرات مبل و منبت ملایر را فراهم کند.
«شهر جهانی» چگونه به مزیت اقتصادی تبدیل میشود؟
برآیند سخنان مسئولان و فعالان این صنعت نشان میدهد مسئله مبل و منبت ملایر را نمیتوان تنها از دریچه میزان تولید یا کیفیت محصول دید. وجود توان فنی، سابقه چنددهساله تولید، اشتغال قابل توجه و برخورداری از یک نام شناختهشده، بخش نخست این ظرفیت است؛ بخش دیگر، ایجاد زیرساختهایی است که محصول را از کارگاه تولیدی به بازار خارجی متصل کند.
در یک سوی این زنجیره، تولیدکنندگان از بیثباتی قیمت مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش و دشواری برنامهریزی برای سفارشهای بلندمدت سخن میگویند؛ در سوی دیگر، نبود شناخت کافی از بازارهای خارجی، ضعف ارتباط با مشتریان هدف، هزینه بالای بستهبندی، مسائل ارزی و مالیاتی و دشواری صادرات انفرادی قرار دارد.
در مقابل، برنامههایی که معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری همدان از آنها سخن میگوید ـ از معرفی ظرفیت مبل و منبت در هیأتهای تجاری و استفاده از ظرفیت سازمان توسعه تجارت و وزارت امور خارجه تا حرکت به سمت شرکتهای مدیریت صادرات ـ میتواند بخشی از این خلأ را پر کند؛ بهویژه اگر حاصل این اقدامات در نهایت به ایجاد ارتباط واقعی میان واحدهای تولیدی و بازارهای هدف منجر شود.
آنچه از مجموع این گفتوگوها به دست میآید، ضرورت پیوند دو سوی ماجراست: توان تولیدی که در ملایر وجود دارد و سازوکار صادراتی که باید متناسب با آن توسعه پیدا کند. در چنین شرایطی، عنوان «شهر جهانی منبت» میتواند علاوه بر اعتبار فرهنگی و هنری، به یک مزیت اقتصادی ملموستر برای ملایر و استان همدان تبدیل شود.
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.