از طرفی نفوذ و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات جهان پهناور ما را به‌صورت «دهکده جهانی» در آورده است. دهکده‌ای که زندگی در آن و خلق موقعیت‌ها و فرصت‌های جدید، نیازمند آگاهی و همراهی با این موج فناوری‌های نوین است و بدیهی است که اندکی سهل‌انگاری، فرصت‌ها را به دیگران خواهد سپرد.

جالب‌تر اینکه یکی از مهم‌ترین کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات، صنعت گردشگری است و به‌دلیل نقش و اهمیتی که صنعت گردشگری خارجی می‌تواند در ابعاد مختلف ازجمله ایجاد درآمدهای ارزی و افزایش تولید ناخالص داخلی، منبع درآمد برای دولت، منبع ایجاد اشتغال و بهبود خدمات اجتماعی داشته باشد، بنابراین برای ورود به بازار رقابتی جهان مجبور به تجهیز امکانات و بهره‌برداری از فناوری‌های نوین در قالب «گردشگری الکترونیکی» هستیم.

به دیگر سخن گردشگری فناورانه، امکان ارائه اطلاعات دقیق و به روز و همچنین ارائه خدمات نوین به کاربران و گردشگران را می‌دهد که این تسهیلات می‌تواند برای گردشگران این امکان را فراهم کند که قبل از عملی کردن تصمیم سفر به نقطه‌ای خاص، به‌صورت مجازی و از طریق ابزارهای وب وارد محل مورد نظر شده و با مطالعه و مشاهده اطلاعات متنی، صوتی و تصویری، امکان سفر و مزایا و معایب این سفر را دریابند و به‌راحتی در مورد انجام این سفر تصمیم‌گیری کنند.

بر این اساس با توجه اهمیت موضوع برآن شدیم تا در خصوص نقش فناوری در رونق گردشگری و موانع پیش روی آن در کشور با مشاور و مدرس بازاریابی و توسعه دیجیتال گردشگری گفت‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:

اشکان بروج با اشاره به اینکه بر حسب واقعیت‌ها از سال 1390 به بعد رشد خوبی را در حوزه فناوری اطلاعات در همه صنایع داشتیم که گردشگری نیز از این امر مستثنا نبود، گفت: خوشبختانه حوزه گردشگری به نوبه خود از این فرصت پیش‌آمده به‌خوبی استفاده کرد.

وی با تأکید بر اینکه تقریباً در تمام بخش‌های گردشگری از اداری گرفته تا رزرواسیون و روادید و غیره از فضای الکترونیک بهره بردند، ابراز کرد: در این بین نکته حائز اهمیت اینکه در سال‌های اخیر به‌ویژه پس از کرونا اتفاقی که افتاد گسترش فرهنگ دیجیتالی بود که مردم در حوزه گردشگری بیشتر از سایر بخش‌ها از آن استفاده کردند.

وی با بیان اینکه دیجی‌کالا و بسیاری از استارتاپ‌ها و کسب و کارهای الکترونیک طی سال‌های گذشته تلاش کردند تا خرید الکترونیک و فرهنگ تجارت الکترونیک را بین مردم نهادینه کنند، اذعان کرد: متأسفانه این امر در گردشگردی به کندی دنبال شد یعنی مردم کمتر در این بخش به بستر فناوری اعتماد کردند.

مدرس بازاریابی و توسعه دیجیتال گردشگری با بیان اینکه متأسفانه همچنان این بی‌اعتمادی در حوزه گردشگری چه در دنیا و چه در ایران حکمفرماست، ابراز کرد: البته چنانکه گفته شد بعد از کرونا جریان تجارت الکترونیک در حوزه گردشگری رونق بیشتری گرفت.

بروج ادامه داد: بیشتر نمود آن را از منظر گردشگری در حوزه خرید و فروش بلیت و یا اجاره کردن اقامتگاه‌ها شاهد بودیم.

وی با بیان اینکه فعالان گردشگری و گردشگران طی سال‌های اخیر در این زمینه دست به دامن دنیای دیجیتال شدند اظهار کرد: خوشبختانه به‌تدریج در بخش‌های دیگر حوزه گردشگری نیز شاهد بهره‌مندی از بستر فناوری بودیم به طوری که امروز بخش اعظمی از ویزاها در کشورهای مختلف به‌صورت الکترونیک صادر می‌شود و حتی دیگر نیاز به مهر ندارد؛ درواقع به یک دیجیتال نامبر بدل شده و به‌زودی پاسپورت‌ها نیز به سرانجام روادید یعنی پاسپورت‌های الکترونیکی دچار خواهند شد.

این کارشناس حوزه گردشگری با بیان اینکه در حال حاضر شاهد آن هستیم که فرهنگ استفاده از کسب و کارها و تجارت الکترونیک در حوزه گردشگری و هتلداری برای خود جایگاه خاصی تعریف می‌کند، تشریح کرد: همچنان برای رسیدن به نقطه تعالی در این بخش جای کار بسیار است.

بروج با بیان اینکه در حال حاضر فناوری‌ها هر روز در حال پیشرفته شدن هستند، خاطرنشان کرد: در حال حاضر در دنیای دیجیتال متاورس، واقعیت مجازی و استفاده از دنیای هولوگرافی را شاهد هستیم که به طور شگفت‌انگیزی دنیای سفر و گردشگری را متحول کرده و می‌کند.

وی ادامه داد: آنچه در این بین حائز اهمیت است اینکه هم مردم و متقاضیان و هم فعالان حوزه گردشگری باید به سمت گردشگری حرکت کرده و با این بستر آشتی کنند.

بنیانگذار رسانه قطب‌نما با اشاره به اینکه نکته مهم دیگر به موضوع آموزش و فرهنگ‌سازی دیجیتال در بین اهالی سفر و گردشگری بازمی‌گردد، تصریح کرد: متأسفانه علیرغم اهمیت این موضوع این مسئله به طور کلی در حوزه گردشگری مورد غفلت واقع شده و آن را نداریم.

بروج افزود: علاوه بر این مردم نیز به‌عنوان متقاضیان حوزه گردشگری باید تسلط کافی را از طریق دریافت آموزش در حوزه دیجیتال داشته باشند تا اعتماد بیشتری را در این حوزه به فناوری و بهره‌مندی از آن شاهد باشیم.

وی با تأکید بر اینکه متأسفانه چالش‌هایی که طی سال‌های اخیر در عرصه استفاده از فناوری در کشور شاهد آن بودیم باعث شده هنوز آنگونه که باید نتوانیم از بستر فناوری در قالب خرید و فروش آنلاین سفر در صنعت گردشگری به‌ویژه عرصه تورهای گردشگری، استفاده کنیم، گفت: این ضعف به حدی است که هنوز درصد بسیار کمی از مردم نسبت به خرید اینترنتی بلیت اقدام می‌کنند به گونه‌ای که کل بلیت‌هایی که به‌صورت آنلاین خرید و فروش می‌شود علیرغم فعال بودن شرکت‌های گردشگری بزرگ در حوزه گردشگری دیجیتال، زیر 18 درصد است.

این مدرس بازاریابی و توسعه دیجیتال گردشگری با بیان اینکه در بحث رزرواسیون اقامتگاه نیز سهم بهره‌مندی از دیجیتال هفت درصد است خاطرنشان کرد: بدان معنا که بخش بسیار بزرگی از صنعت گردشگری ما از چرخه کسب و کار الکترونیک بی‌بهره‌اند و همچنان روش‌های سنتی و آفلاین در این حوزه حکمفرماست.

بروج با بیان اینکه متأسفانه حتی در عرصه معرفی داشته‌های گردشگری به‌ویژه استفاده از فناوری و دیجیتال در این بخش در کشور بسیار ضعیف عمل کردیم، عنوان کرد: این اتفاق شاید ره‌آورد همان عدم اطمینان و اعتمادی است که در وزارتخانه به حوزه دیجیتال وجود دارد.

وی با بیان اینکه شاید بسیاری از مدیران دم از لزوم حرکت به سمت بهره‌مندی از فضای دیجیتال در حوزه گردشگری بزنند اما تحقق این امر به حرف نیست، تشریح کرد: این بخش بزرگی از چالش‌های زیرساختی است یعنی بسترهای فنی درستی در حوزه بهره‌مندی از اینترنت نداریم که شامل قطعی اینترنت، عدم بهره‌مندی از فضای اجتماعی به‌دلیل فیلتر کردن آن‌ها تا فرهنگ دیجیتال را شامل می‌شود البته ممکن است برخی‌ها نبود این زیرساخت را انکار کنند.

وی با بیان اینکه ما بخش بزرگی از فضایی که می‌توانند به‌عنوان رسانه در حوزه فرهنگ‌سازی گردشگری و معرفی جاذبه نقش ایفا کند را رها کردیم، افزود: متأسفانه در حوزه زیرساخت‌های نرم‌افزاری (مدیریتی) نیز مشکل داریم زیرا در علم مدیریت، نرم‌افزار شامل منابع و نیروی انسانی است حال آنکه چالش اصلی ما در این بخش به طور جدی به نداشتن و یا پایین بودن سواد دیجیتال بازمی‌گردد زیرا در دنیای واقعی داشتن گوشی هوشمند و وصل بودن به این اینترنت به معنای داشتن سواد دیجیتال نیست حال آنکه این نبود و کمبود هم در صاحبان کسب و کار‌های حوزه گردشگری و هم مردم بسیار مشهود است؛ درواقع صاحبان کسب و کار و مردم نمی‌دانند چگونه از فرصت فناوری و دیجیتال در حوزه تصمیم‌گیری‌هایشان استفاده کنند.