در دولت سیزدهم تأکید بر مردمی‌سازی حفاظت محیط زیست است و در حوزه حفاظت محیط زیست مطابق با اصل 50 قانون اساسی مردم باید پای کار باشند. این مردمی‌سازی نیازمند آموزش و فرهنگ‌سازی است، به همین جهت خانه محیط زیست به‌عنوان بستری برای تعامل، تفاهم، همکاری داوطلبانه و مؤثر راه‌اندازی شده است.

خانه محیط زیست درواقع یک نهاد اجتماع‌محور محلی است که در آن مجموعه‌ای از کارگزاران و ذی‌نفعان دولتی و غیردولتی محیط زیست زیر یک سقف مشترک گردهم می‌آیند. خانه‌های محیط زیست با هدف ارتقای فرهنگ حفاظت محیط زیست و دستیابی به محیط زیست مطلوب، مردمی‌سازی امور محیط زیستی و تقویت رویکرد اجتماعی محیط زیستی، گردهم آوردن و هم‌افزایی ظرفیت فرهنگی دستگاه‌های دولتی نهادهای حاکمیتی، تشکل‌های مردم نهاد و دیگر فعالان و علاقه‌مندان محیط زیست، آموزش همگانی اثر بخش و میدانی گروه‌ها و مخاطبان اثرگذار اجتماعی اعم از دولتی، غیر دولتی و آحاد جامعه، نهادینه‌سازی رفتار شهروندی و جلب مشارکت آن‌ها و ایجاد و توسعه مهارت‌ها برای حفظ محیط و ترویج روش‌ها و فناوری‌های نوین و بومی‌سازی‌شده مدیریت اجتماعی محیط زیست ایجاد می‌شوند.

خانه محیط زیست در مرکز استان به‌عنوان خانه محیط زیست استان، در سطح شهرها به عنوان خانه محیط زیست شهر و در روستاها به‌عنوان خانه محیط زیست روستا فعالیت می‌کند همچنین در محلات شهری خانه محیط زیست با عنوان خانه محیط زیست محله به‌عنوان یک شعبه خانه محیط زیست شهر می‌تواند فعالیت کند.

خانه محیط زیست در استان تحت مسئولیت مدیرکل حفاظت محیط زیست استان، در شهرستان، شهر و روستا تحت مسئولیت رئیس اداره یا نمایندگی محیط زیست شهرستان اداره می‌شود. مدیر محیط زیست می‌تواند حسب مورد مدیریت اجرایی خانه‌ محیط زیست را به یکی از فعالان محیط زیست واگذار کند. محل استقرار خانه محیط زیست می‌تواند بخشی از محیط اداری ساختمان‌های دولتی محیط زیست استانداری‌ها، فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، مدارس، کانون‌های پرورش فکری کودکان و مساجد باشد.

ازجمله محیط‌هایی که می‌تواند برای خانه محیط زیست حایز اهمیت باشد به بخش نمایشگاهی موزه تاریخ طبیعی، کتابخانه فضای آموزشی با تجهیزات سمعی و بصری، فضایی برای نمایش فیلم سینمایی رو باز و محلی برای اجرای تئاتر اشاره کرد. این خانه‌ها مدت زمان فعالیت ندارند و عمر آن‌ها نامحدود است.

**منابع مالی خانه‌های محیط زیست از کجا تأمین می‌شود؟

منابع مالی خانه‌های محیط زیست از محل اعتبارات سازمان حفاظت محیط زیست و ادارات کل در سراسر کشور تامین می‌شود. استفاده از منابع سایر دستگاه‌های اجرایی به‌ویژه دستگاه‌هایی که محل خانه محیط زیست را تأمین کرده‌اند بلامانع و بعضاً اجتناب‌ناپذیر است. استفاده از کمک‌های خیرین وقف و سایر منابع در قالب مسئولیت اجتماعی با رعایت ضوابط و مقررات بلامانع است همچنین استفاده از اعتبارات صندوق ملی محیط زیست و تسهیلات صندوق حسب مورد برنامه‌ریزی برای خود گردانی خانه محیط زیست با بهره‌گیری از ظرفیت صندوق ملی محیط زیست نیز مقدور است.

معاون دفتر مشارکت‌های مردمی و مسئولیت اجتماعی سازمان حفاظت محیط زیست از افتتاح 2075 خانه محیط زیست در کشور طی دو سال اخیر خبر می‌دهد و می‌گوید: اجرای این طرح از مهرماه سال گذشته آغاز شده است که دستورالعمل و اولین شیوه‌نامه آن را ابلاغ کردیم و بر اساس تجارب و بازخوردهایی که همکاران در ادارات کل محیط زیست استان‌ها دارند دو مرحله اصلاحیه نیز در این دستورالعمل‌ها انجام و ابلاغ شده است و آخرین نسخه دستورالعمل نیز هفته گذشته در اختیار استان‌ها قرار گرفت.

علی بابازاده؛ می‌افزاید: بیشترین آمار خانه‌های محیط زیست را که تعداد آن‌ها بیش از 100 خانه است مربوط به استان‌های البرز، خوزستان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، لرستان و هرمزگان است البته استان‌ها آمادگی دارند که این آمار با تعداد بسیار زیادی افزایش یابد اما فعلاً تمرکز سازمان حفاظت محیط زیست کیفی‌سازی فعالیت خانه‌های محیط زیست و اقداماتی است که در این خانه‌ها صورت می‌گیرد بنابراین به‌دنبال افزایش تعداد خانه‌های محیط زیست نیستیم و تمرکز ما بر موضوع توسعه کیفی و آموزش مدیران اجرایی خانه‌های محیط زیست است تا بتوانیم برنامه‌ها را به‌خوبی در این خانه‌ها اجرا کنیم.

وی تأکید می‌کند: در خانه‌های محیط زیست در جهت ساختارسازی تلاش می‌کنیم تا جامعه محلی جمع شوند و در کنار یکدیگر همفکری و به سازمان حفاظت محیط زیست در بهسازی برنامه‌هاکمک کنند. پویایی خانه‌های محیط زیست به میزان حمایت‌های مردم وابسته است.